جهش قیمت نفت به بالاترین سطح ۴ ماهه؛ رد پیشنهاد ایران و تداوم بن‌بست در تنگه هرمز

برخلاف نوسانات موقتی ماه‌های گذشته که بیشتر تحت تأثیر گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای بود، جهش قیمت نفت در هفته اول مهر ۱۴۰۵ (سپتامبر ۲۰۲۶) ریشه در یک بن‌بست دیپلماتیک مشخص دارد. رد پیشنهاد مشروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از سوی واشنگتن، امیدها برای حل سریع بحران را از بین برد و قیمت نفت خام برنت را به بالاترین سطح چهار ماه اخیر رساند.[3]

واکنش بازار به این تحولات سریع و صعودی بود. قیمت نفت خام برنت با ۱.۷۴ درصد افزایش به ۱۰۶.۱۴ دلار در هر بشکه رسید، در حالی که نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا (WTI) با ۱.۲۳ درصد رشد، رقم ۹۳.۵۵ دلار را ثبت کرد. پیش از این و در اواسط هفته، قیمت برنت حتی از مرز ۱۰۸ دلار نیز عبور کرده بود، اما با انتشار اخبار اولیه از احتمال توافق، برای مدت کوتاهی به زیر ۱۰۰ دلار بازگشته بود.[3]

محرک اصلی این نوسانات، پیشنهاد هفت‌روزه‌ای بود که از طریق واسطه‌ها به واشنگتن منتقل شد. بر اساس این طرح، ایران پیشنهاد داده بود که در صورت لغو محاصره اقتصادی بنادرش توسط ایالات متحده، تردد کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز را ظرف یک هفته به حالت عادی بازگرداند. یک مقام ایرانی در این باره به رویترز گفت: «ایالات متحده باید اعلام کند که می‌خواهد این مسئله را از طریق دیپلماتیک حل کند، آن را رسمی کند و سپس بر روی یک جدول زمانی برای پیشبرد روند توافق نماید.»[1][4]

با این حال، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، این پیشنهاد صلح را رد کرد. این تصمیم بلافاصله روند نزولی دو روزه‌ای را که به دلیل خوش‌بینی‌های پیش از نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در بازار شکل گرفته بود، معکوس کرد. تیم واترر، تحلیلگر ارشد بازار در شرکت KCM Trade، پیش از این هشدار داده بود که قیمت نفت تا زمانی که نشانه‌ای روشن از پیشرفت یا شکست تلاش‌های دیپلماتیک ظاهر نشود، به شدت نسبت به اخبار سیاسی حساس خواهد ماند.[1][3]

واقعیت فیزیکی در خلیج فارس همچنان ملتهب است. اگرچه برخی گزارش‌ها حاکی از افزایش نسبی حجم محموله‌های عبوری از تنگه هرمز به بالاترین سطح شش ماه گذشته است، اما این آبراه استراتژیک که مسیر انتقال یک‌پنجم نفت جهان است، هنوز با محدودیت‌های شدیدی روبه‌روست. در غیاب یک توافق جامع، شرکت‌های کشتیرانی همچنان با هزینه‌های بالای بیمه و خطرات امنیتی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.[2]

تبعات اقتصادی این بن‌بست فراتر از بازارهای انرژی است. در ایالات متحده، افزایش قیمت بنزین به نگرانی‌های تورمی دامن زده است. فدرال رزرو که در تلاش برای مهار تورم و نزدیک کردن آن به هدف ۲ درصدی است، اکنون با چالش افزایش هزینه‌های انرژی مواجه شده که می‌تواند تصمیم‌گیری درباره نرخ بهره در ماه‌های پایانی سال ۲۰۲۶ را پیچیده‌تر کند.[2]

در داخل ایران نیز، تداوم محاصره و تحریم‌ها فشارهای اقتصادی را تشدید کرده است. دولت در واکنش به این شرایط و برای مدیریت ناترازی‌ها، قیمت بنزین را برای مصرف‌کنندگان پرمصرف که بیش از ۱۱۰ لیتر در ماه مصرف می‌کنند، به ۱۰۰ هزار ریال در هر لیتر افزایش داده است.

اکنون معامله‌گران در حال ارزیابی گزینه‌های جایگزین برای جبران کمبود عرضه هستند. افزایش صادرات نفت عربستان سعودی از طریق خط لوله شرق به غرب و بندر ینبع، تا حدودی توانسته است نگرانی‌ها از کمبود فوری عرضه را کاهش دهد. با این وجود، تا زمانی که تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز به حالت عادی بازنگردد، ریسک ژئوپلیتیک به عنوان یک عامل حمایت‌کننده قوی برای قیمت نفت خام باقی خواهد ماند.[2]