جانباختن ۱۳۰ کودک در صف پیوند قلب؛ هشدار درباره کاهش آمار اهدای عضو در ایران
رئیس انجمن اهدای عضو ایرانیان اعلام کرد به دلیل کاهش آمار اهدای عضو پس از دوران کرونا، سال گذشته ۱۳۰ کودک نیازمند پیوند قلب تنها در یک بیمارستان تهران جان خود را از دست دادند. اجرای یک طرح ملی برای ترویج فرهنگ اهدای عضو و استفاده بهینه از اعضای بیماران مرگ مغزی در دستور کار قرار گرفته است.
به قلم رضا حسینی
این خبر را به اشتراک بگذارید
سال گذشته، بخش مراقبتهای ویژه کودکان در بیمارستان شهید رجایی تهران شاهد یک تراژدی خاموش بود؛ جایی که ۱۳۰ کودک بیمار به دلیل تأمین نشدن قلب پیوندی، جان خود را از دست دادند. این آمار تکاندهنده، پرده از یک بحران عمیق در سیستم بهداشت و درمان و فرهنگ عمومی کشور برمیدارد.[1][2]
در همین بازه زمانی، تنها ۳۰ عمل پیوند قلب کودکان در این مرکز درمانی انجام شده است. این اختلاف فاحش میان تعداد بیماران نیازمند و عملهای موفق، نشاندهنده کمبود شدید ارگانهای اهدایی است که مستقیماً به کاهش آمار رضایت خانوادهها برای اهدای عضو برمیگردد.[1][3]
کتایون نجفیزاده، رئیس انجمن اهدای عضو ایرانیان، با ابراز نگرانی از این وضعیت اعلام کرده است که شکاف میان بیماران نیازمند و اعضای در دسترس روز به روز در حال افزایش است. به گفته او، این ناهماهنگی باعث شده تا فهرست انتظار پیوند به یک صف طولانی و مرگبار تبدیل شود.[1]
با رشد جمعیت و افزایش شیوع بیماریهای زمینهای، شمار بیمارانی که برای ادامه حیات به پیوند عضو نیاز دارند، به شدت بالا رفته است. اما متأسفانه، آمار اهدای عضو در کشور نتوانسته است همگام با این نیاز حیاتی رشد کند و جان بسیاری از بیماران در خطر است.[1][2]
تأثیر کرونا بر اهدای عضو
بحران کاهش اهدای عضو ریشه در دوران همهگیری ویروس کرونا دارد. در آن زمان، به دلیل محدودیتهای پزشکی و نگرانی از انتقال عفونت، آمار اهدای عضو در ایران و بسیاری از کشورهای جهان با افت بسیار چشمگیری مواجه شد که یک روند طبیعی در آن مقطع به شمار میرفت.[1]
با این حال، تفاوت اصلی ایران با سایر کشورهای توسعهیافته در دوران پسا کرونا رقم خورده است. در حالی که اغلب کشورها توانستهاند آمار اهدای عضو خود را به سطح پیش از همهگیری بازگردانند، ایران هنوز نتوانسته است به شرایط مطلوب گذشته دست پیدا کند.[1][3]
بررسیهای آماری نشان میدهد که تعداد موارد مرگ مغزی در کشور نه تنها کاهش نیافته، بلکه به دلیل حوادث جادهای و سوانح مختلف همچنان بالا است. این بدان معناست که ظرفیت بالقوه برای نجات جان بیماران نیازمند به طور کامل در سیستم درمانی کشور وجود دارد.[1][2]
با وجود این ظرفیت بالا، میزان استفاده از اعضای قابل پیوند افراد دچار مرگ مغزی همچنان نامطلوب و بسیار کمتر از حد انتظار است. عدم رضایت به موقع خانوادهها باعث میشود تا ارگانهای حیاتی که میتوانند جان انسانها را نجات دهند، همراه با بیمار از بین بروند.[1][3]
زمان طلایی؛ مرز مرگ و زندگی
در فرآیند پیوند اعضا، به ویژه پیوند قلب، زمان حیاتیترین عامل موفقیت است. قلب یک بیمار مرگ مغزی تنها چند ساعت میتواند بیرون از بدن زنده بماند و هرگونه تأخیر در تصمیمگیری خانوادهها، شانس استفاده از این عضو حیاتی را به صفر میرساند.[3]
بسیاری از خانوادهها به دلیل عدم آگاهی کافی از مفهوم دقیق مرگ مغزی و امیدهای واهی به بازگشت بیمار، زمان طلایی اهدای عضو را از دست میدهند. این تأخیرها مستقیماً به قیمت جان کودکانی تمام میشود که در بخشهای مراقبت ویژه چشمانتظار یک معجزه هستند.[1]
متخصصان پزشکی همواره تأکید میکنند که هر فرد دچار مرگ مغزی میتواند با اهدای ارگانهای حیاتی خود مانند قلب، کبد، ریهها و کلیهها، جان هشت بیمار نیازمند را از مرگ حتمی نجات دهد. این یک فرصت بینظیر برای خلق یک حماسه انسانی در دل یک تراژدی است.[4]
علاوه بر ارگانهای حیاتی، اهدای نسوج و بافتهایی مانند قرنیه، استخوان و غضروف نیز میتواند کیفیت زندگی دهها بیمار دیگر را به طور چشمگیری بهبود بخشد. ترویج این آگاهی میتواند دیدگاه جامعه را نسبت به ارزش والای اهدای عضو تغییر دهد.[4]
طرح ملی برای ترویج فرهنگ
برای مقابله با این بحران، انجمن اهدای عضو ایرانیان از برنامهریزی برای اجرای یک طرح جامع و ملی خبر داده است. این طرح با هدف افزایش هماهنگی میان دستگاههای مسئول و استفاده حداکثری از اعضای قابل پیوند تدوین شده است.[2]
این برنامه ملی با مشارکت مستقیم نهادهای فرهنگساز، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و واحدهای تخصصی پیوند اجرا خواهد شد. هدف اصلی این همکاری مشترک، ارتقای سطح آگاهی عمومی و تسهیل فرآیند رضایتگیری از خانوادههای بیماران مرگ مغزی است.[2]
تغییر نگرش فرهنگی یکی از ارکان اساسی این طرح است. جامعه باید به این باور برسد که اعضای قابل پیوند به جای آنکه به خاک سپرده شوند، میتوانند به عنوان یک میراث ماندگار و ارزشمند، زندگی دوبارهای به دیگران ببخشند و نام بیمار را جاودانه کنند.[2]
نمونههای موفق اهدای عضو نشاندهنده تأثیر مثبت این فرهنگسازی است. به عنوان مثال، اخیراً در استان یزد، با رضایت خانواده یک بانوی ۵۶ ساله دچار مرگ مغزی، اعضای حیاتی او به سه بیمار نیازمند اهدا شد و جان آنها را نجات داد.[4]
نقش جامعه در نجات بیماران
حل بحران کمبود عضو پیوندی تنها بر عهده سیستم بهداشت و درمان نیست، بلکه نیازمند یک عزم جدی و مشارکت همگانی است. پیشرفتهای پزشکی بدون همراهی و ایثار خانوادهها نمیتواند به تنهایی جان بیماران در صف انتظار را نجات دهد.[1][2]
برگزاری کمپینهای آموزشی و استفاده از ظرفیت رسانهها برای شفافسازی مفهوم مرگ مغزی میتواند نقش مهمی در کاهش مقاومتهای روانی خانوادهها ایفا کند. آگاهیبخشی مستمر، ترسها و ابهامات موجود در این زمینه را از بین میبرد.[2]
دریافت کارت اهدای عضو توسط شهروندان، نه تنها یک تصمیم شخصی بلکه یک پیام روشن از مسئولیتپذیری اجتماعی است. این اقدام نمادین میتواند در لحظات بحرانی، تصمیمگیری را برای خانوادهها آسانتر کرده و روند اهدای عضو را تسریع بخشد.[1]
نکات کلیدی
- سال گذشته ۱۳۰ کودک در بیمارستان شهید رجایی تهران به دلیل نبود قلب پیوندی جان باختند.
- آمار اهدای عضو در ایران پس از همهگیری کرونا هنوز به سطح مطلوب پیشین بازنگشته است.
- هر بیمار مرگ مغزی میتواند جان هشت نفر را نجات دهد، اما استفاده از اعضای پیوندی در ایران کمتر از حد انتظار است.
- طرح ملی اهدای عضو با مشارکت نهادهای فرهنگساز و وزارت بهداشت برای افزایش آگاهی عمومی اجرا میشود.
آنچه نمیدانیم
- زمان دقیق بازگشت آمار اهدای عضو در ایران به سطح پیش از همهگیری کرونا.
- جزئیات اجرایی و بودجه تخصیصیافته برای طرح ملی ترویج اهدای عضو.
- انجمن اهدای عضو
- تأکید بر ضرورت فرهنگسازی و تسریع در روند رضایتگیری برای نجات جان بیماران.
- متخصصان پزشکی
- تمرکز بر اهمیت زمان طلایی پیوند و استفاده حداکثری از ارگانهای حیاتی بیماران مرگ مغزی.
- خانوادههای اهداکننده
- نگاه به اهدای عضو به عنوان یک اقدام انساندوستانه و میراثی ماندگار برای عزیزان از دست رفته.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- بیماران در صف انتظار پیوند
- خانوادههای کودکانی که جان باختهاند
منابع
[1]پایگاه خبری جمارانانجمن اهدای عضومرگومیر بیماران در صف پیوند افزایش یافته است/ ۱۳۰ کودک در انتظار قلب جان باختند
مطالعه در پایگاه خبری جماران →
[2]آتیه آنلاینانجمن اهدای عضو۱۳۰ کودک در انتظار پیوند قلب جان باختند؛ اهدای عضو در ایران همچنان کمتر از انتظار
مطالعه در آتیه آنلاین →
[3]رادیو بینالمللی فرانسه (RFI)متخصصان پزشکیکاهش اهداء عضو در ایران و صف بیماران در انتظار پیوند؛ ۱۳۰ کودک در انتظار پیوند قلب جان باختند
مطالعه در رادیو بینالمللی فرانسه (RFI) →
[4]خبرگزاری ایرناخانوادههای اهداکنندهاهدای عضو در یزد نجات بخش جان سه بیمار نیازمند شد
مطالعه در خبرگزاری ایرنا →
بیشتر در جامعه
مشاهده همه →اهدای عضو
موج اهدای عضو در آبانماه؛ نجات جان بیماران با ایثار خانوادهها در لرستان و کهگیلویه و بویراحمد
2 منبع
اهدای عضو
اهدای اعضای دختربچه ۸ ساله لنگرودی؛ نجات جان سه بیمار در رشت و شیراز
3 منبع
بحران انرژی
چگونه از زمان خاموشیهای برنامهریزیشده دوساعته در تهران مطلع شویم؟
3 منبع
صلح و سازش
رهایی جوان ۱۸ ساله از قصاص در جلفا با گذشت اولیای دم
4 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار جامعه با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





