کاهش تولید نفت عربستان سعودی به ۶.۲ میلیون بشکه در روز در پی اختلال در مسیرهای صادراتی

آخرین باری که عربستان سعودی تنها ۶.۲ میلیون بشکه نفت خام در روز استخراج کرد، جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۰ زیرساخت‌های منطقه‌ای را از نظر فیزیکی از کار انداخته بود. انقباض فعلی به همان سطح پایه که در سپتامبر ۲۰۲۶ توسط این پادشاهی گزارش شد، نه ناشی از آسیب دیدن چاه‌های نفت، بلکه به دلیل مسدود شدن مسیرهای صادراتی است. پیامدهای درگیری نظامی جاری میان ایالات متحده و ایران، ترافیک دریایی از طریق تنگه هرمز را به شدت محدود کرده و ریاض را ناچار ساخته است تا به جای ذخیره‌سازی نفت خام غیرقابل صادرات، تولید را در مبدأ کاهش دهد.[1][2]

این رقم تولید، نشان‌دهنده افت شدیدی نسبت به ظرفیت ۱۲ میلیون بشکه‌ای این پادشاهی در روز است و به طور قابل‌توجهی پایین‌تر از سهمیه اخیر اوپک پلاس آن، یعنی حدود ۹ میلیون بشکه در روز قرار دارد. با توجه به اینکه پایانه‌های صادراتی در خلیج فارس تنها با کسری از حجم استاندارد خود فعالیت می‌کنند، شرکت ملی نفت به طور سیستماتیک تولید را در میادین اصلی خود متوقف کرده است.[4][8]

بازارهای جهانی انرژی بلافاصله متوجه این حجم از دست‌رفته شده‌اند. معاملات آتی نفت خام برنت در روز پنجشنبه سیگنال‌های قدرتمندی از انقباض بازار نشان دادند، زیرا معامله‌گران واقعیت فعالیت تولیدکننده اصلی تنظیم‌کننده بازار در سطح سال ۱۹۹۰ را در قیمت‌ها لحاظ کردند. تحلیلگرانی که این سقوط را برای TradingView بررسی می‌کنند، خاطرنشان کردند که بازار در حال تطبیق با یک کسری عرضه ساختاری است که تا زمان تداوم مناقشه بر سر خطوط کشتیرانی، پابرجا خواهد ماند.[3]

این گلوگاه به طور خاص نقطه اتصال دریایی را هدف قرار می‌دهد که معمولاً ۲۰ درصد از مصرف جهانی نفت را مدیریت می‌کند. اگرچه عربستان سعودی خط لوله شرق به غرب را برای دور زدن تنگه هرمز و بارگیری کشتی‌ها در ینبع واقع در دریای سرخ در اختیار دارد، اما حداکثر ظرفیت این زیرساخت تقریباً ۵ میلیون بشکه در روز است. ظرفیت باقیمانده نمی‌تواند به دست خریداران بین‌المللی برسد و این امر کاهش فیزیکی تولید در سرچاه را الزامی می‌سازد.[1][5]

اثرات اقتصادی منطقه‌ای از هم‌اکنون در حال تشدید است. کاهش تولید به ۶.۲ میلیون بشکه در روز، میلیاردها دلار از درآمد ماهانه بودجه دولت سعودی را که برای تامین مالی پروژه‌های تنوع‌بخشی چشم‌انداز ۲۰۳۰ به صادرات نفت متکی است، از بین می‌برد. پایگاه Energy News Beat گزارش می‌دهد که تولید کل ائتلاف گسترده‌تر اوپک نیز به پایین‌ترین سطح خود در ۳۶ سال گذشته سقوط کرده است، زیرا تولیدکنندگان همسایه با موانع لجستیکی مشابهی روبرو هستند.[5][6]

یک مقام وزارت انرژی در بیانیه‌ای به خبرگزاری آناتولی خاطرنشان کرد: «این یک کاهش اجباری است که توسط جغرافیا و درگیری دیکته شده است، نه یک مداخله داوطلبانه در بازار.» این تمایز برای زنجیره‌های تامین جهانی حائز اهمیت است: برخلاف کاهش عمدی سهمیه که برای حمایت از قیمت‌ها طراحی می‌شود، این توقف تولید تا زمانی که محیط امنیت دریایی به ثبات نرسد، قابل بازگشت نخواهد بود.[2]

واردکنندگان در آسیا که بخش عمده‌ای از نفت خام عربستان را خریداری می‌کنند، به سرعت در حال برداشت از ذخایر استراتژیک خود و جستجوی محموله‌های جایگزین از حوضه اقیانوس اطلس هستند. با این حال، جایگزینی میلیون‌ها بشکه نفت خام ترش متوسط در کوتاه‌مدت، یک چالش لجستیکی جدی برای پالایشگاه‌هایی محسوب می‌شود که به طور خاص برای گریدهای خاورمیانه تنظیم شده‌اند.[6][7]

جدول زمانی برای بازیابی تولید، کاملاً به حل‌وفصل خصومت‌های میان ایالات متحده و ایران بستگی دارد. تا زمانی که نفتکش‌های تجاری نتوانند بدون حق بیمه‌های بازدارنده یا اسکورت نظامی به طور ایمن در خلیج فارس تردد کنند، تولید فیزیکی عربستان سعودی در سقف محدودیت‌های ظرفیت شبکه خط لوله دریای سرخ آن باقی خواهد ماند.[1][8]