روند کامل رویداد
انتشار گازهای گلخانهای و اهداف اقلیمی جهان
ارزیابی جامع ۴۶ پهنه اقلیمی نشان میدهد که دمای محلی در عمل تفاوت چندانی با سناریوهای پیشبینیشده برای حد آستانه توافق پاریس ندارد.
«انتشار گازهای گلخانهای و اهداف اقلیمی جهان» را در اپ کوهستان دنبال کنید تا از خبرهای تازهاش باخبر شوید. دریافت اپ
این خبر را به اشتراک بگذارید
تازهترین گزارش
مناطق مختلف زمین به ۹۰ درصد اثرات گرمایش ۱.۵ درجهای رسیدهاند
ارزیابی جامع ۴۶ پهنه اقلیمی نشان میدهد که دمای محلی در عمل تفاوت چندانی با سناریوهای پیشبینیشده برای حد آستانه توافق پاریس ندارد.
- میزان گرمایش در تمام ۴۶ منطقه مرجع هیئت بیندولتی تغییر اقلیم تا پایان سال ۲۰۲۵، به ۹۰ تا ۹۴ درصد از حد آستانه پیشبینیشده برای جهانی ۱.۵ درجهای رسیده است.
- بخش قطبی روسیه و کانادا با به ثبت رساندن به ترتیب ۳.۳ و ۲.۶ درجه سانتیگراد افزایش دما، بیشترین جهشهای گرمایشی محلی را ثبت کردهاند.
- مناطق متأثر از پویایی اقیانوسها نظیر نیوزیلند و آسیای جنوب شرقی، با نرخی ملایمتر و در حدود ۱ درجه سانتیگراد گرم شدهاند.
- در این مطالعه، دادههای تاریخی دمای هوای سطحی با مجموعهای از مدلهای اقلیمی ادغام شد تا گرمایش انسانی از متغیرهای طبیعی اقلیم تمایز داده شود.
ارزیابی جامع دادههای اقلیمی جهان نشان میدهد که میزان گرمایش در تمام ۴۶ منطقه مرجع «هیئت بیندولتی تغییر اقلیم» (IPCC)، به ۹۰ تا ۹۴ درصد از سطوح پیشبینیشده برای جهانی با ۱.۵ درجه افزایش دما رسیده است. این یافتهها آشکار میسازد که بومسازگانهای محلی هماکنون آثاری را تجربه میکنند که تقریباً با پیامدهای برآوردشده برای عبور از حد آستانه توافق پاریس یکسان است.[1][2]
این پژوهش که در نشریه «نیچر کلایمت چنج» (Nature Climate Change) منتشر شده، زاویه دید را از یک میانگین منفرد جهانی به واقعیتهای سرزمینی تغییر داده است. تا پایان سال ۲۰۲۵، افزایش دمای ناشی از فعالیتهای انسانی در این مناطق تقریباً شکاف باقیمانده تا آستانه ۱.۵ درجه را پر کرده است.[1][4]
پژوهشگران «کنسرسیوم اثرات اقلیمی اقیانوس آرام» در دانشگاه ویکتوریا و دانشگاه علوم و فناوری اطلاعات نانجینگ، این ارزیابی را انجام دادهاند. آنها دادههای رصدی دمای هوای سطحی در طول تاریخ را با چندین مدل اقلیمی ترکیب کردند تا سیگنال گرمایش انسانی را از نوسانات طبیعی چنددههای تفکیک کنند.[1][2]
فرانسیس تسویرز، متخصص آمار در کنسرسیوم اثرات اقلیمی اقیانوس آرام، خاطرنشان میکند: «این یافتهها دادههای حیاتی در اختیار سیاستگذاران میگذارد تا پیامدهای محلی اقلیمی را بهطور کمّی بسنجند.» او تأکید کرد که درک دقیق جابهجاییهای دمایی در سطح منطقه به دولتها اجازه میدهد سرمایهگذاریهای عمرانی و زیرساختی خود را به جای اهداف انتزاعی بینالمللی، بر پایه شرایط واقعی تنظیم کنند.[2]
ناهمگونی گرمایش در پهنههای مرجع
این ارزیابی با برآورد سهم گرمایش ناشی از انسان حتی در مناطقی که دادههای ثبتشده تاریخی اندکی داشتهاند، گامی رو به جلو در تحلیل دادههای سرزمینی به شمار میرود. دانشمندان توانستند روند تغییرات دما را در بخشهایی از آفریقا، آمریکای جنوبی و نواحی قطبی ترسیم کنند و شکافهای عمیق جغرافیایی را به تصویر بکشند.[1][5]
عرضهای جغرافیایی بالای نیمکره شمالی شدیدترین نرخ گرمایش محلی را ثبت کردهاند که فاصلهای معنادار با میانگین جهانی دارد. بخش قطبی روسیه هماکنون حدود ۳.۳ درجه سانتیگراد فراتر از دوران پیشاصنعتی گرم شده که پایداری خاکهای یخبسته دائمی (پرمافراست) و ساختار بومسازگانهای محلی را دستخوش دگرگونی بنیادین کرده است.[1][4]
آمریکای شمالی نیز الگوهای گرمایشی مشابه، هرچند اندکی ملایمتر، از خود نشان میدهد. دمای ثبتشده در کانادا تا ۲.۶ درجه سانتیگراد افزایش یافته که چرخه آتشسوزی در جنگلهای تایگا و ماندگاری ذخایر برف زمستانی را بهطور جدی مختل کرده است.[1][2]
در آمریکای جنوبی، شواهد نشاندهنده شیب پیچیده گرمایش در سرتاسر رشتهکوه آند و حوضه آمازون است. این تغییرات منطقهای چرخههای آبشناختی را برهم زده و پایداری تنوع زیستی و منابع آب آشامیدنی کلانشهرهای این قاره را تحت فشار قرار داده است.[1][4]
مناطق مرجع در آفریقا با افزایش چشمگیر روزهای گرمای طاقتفرسا روبهرو هستند، حتی در مناطقی که افزایش دمای مطلق معتدلتر به نظر میرسد. این شاخص برای مدیریت سلامت عمومی و کنترل پیامدهای استرس گرمایی در کانونهای جمعیتی متراکم و کمبرخوردار نقشی حیاتی دارد.[1][3]
در نقطه مقابل، سرزمینهایی که به شدت تحت تأثیر جریانهای اقیانوسی هستند، روند گرمایش بسیار کندتری را تجربه کردهاند. مناطقی نظیر نیوزیلند و جنوب شرقی آسیا به دلیل ظرفیت بالای جذب گرما در دریاهای پیرامونی، افزایشی در حدود ۱ درجه سانتیگراد ثبت کردهاند.[1][3]
تانگ لی، از نویسندگان همکار در این مقاله، تأکید میکند که با وجود تفاوت در اعداد، میزان نزدیکی به آستانههای شبیهسازیشده همچنان پایدار است. او نیاز به اقدامات فوری سازگاری را در همه پهنهها یادآور شد و افزود اختلال ناشی از ۱ درجه افزایش دما در یک منطقه گرمسیری میتواند به اندازه ۳ درجه در قطب شمال مخرب باشد.[1][2]
تفکیک ردپای انسانی از چرخههای طبیعی
روششناسی این پژوهش بر چارچوب ششمین گزارش ارزیابی IPCC (معروف به AR6) استوار است. استفاده از این ۴۶ منطقه مرجع تضمین میکند که یافتههای منطقهای با پیشبینیهای استاندارد استفادهشده توسط مذاکرهکنندگان بینالمللی قابل مقایسه باشد.[1][3]
جداسازی گرمایش انسانساخت از نوسانات دورهای اقلیم نیازمند پردازشهای سنگین محاسباتی است. این تیم پژوهشی با استفاده از مجموعهای از مدلهای پیشرفته اقلیمی، اثر پدیدههای طبیعی مانند النینو و لانینا را حذف کرد تا جابهجایی دقیق پایه دمایی ناشی از گازهای گلخانهای آشکار شود.[1][5]
کارشناسان مستقلی که مقاله را بررسی کردهاند، این تفکیک دقیق متغیرها را نقطه قوتی اساسی دانستهاند. نمایندگان «مرکز رسانههای علمی» تأکید کردند که اندازهگیری دقیق سهم فعالیتهای انسانی، شالوده اصلی ابزارهای حقوقی و مالی بینالمللی مرتبط با «صدمات و خسارات» اقلیمی است.[3]
این یافتهها اثبات میکند که وقوع موجهای گرمای کمسابقه و تغییر الگوهای بارشی تا حد بسیار بالایی ناشی از کنش انسانی است. هرچند میانگین چنددههای جهان رسماً مرز ۱.۵ درجه را رد نکرده، اما زیستبومهای منطقهای هماکنون عملاً تحت شرایط شبیهسازیشده همان حد مرزی عمل میکنند.[1][4]
تداوم ناترازی انرژی در سامانه سیارهای
این ارزیابی منطقهای همزمان با هشدارهای گستردهتر درباره وضعیت کلی تعادل آبوهوایی کره زمین ارائه شده است. سازمان جهانی هواشناسی بهتازگی گزارش داد که سال ۲۰۲۶ در مسیر تبدیلشدن به یکی از چهار سال گرم ثبتشده تاریخ قرار دارد و توالی بیسابقه سالهای داغ ادامه خواهد یافت.[6][7]
عامل اصلی پشت این شیب فزاینده دما، ناترازی فزاینده در فیزیک سیارهای است. عدم تعادل میان انرژی تابشی جذبشده از خورشید و انرژی بازتابیافته از زمین، به بالاترین حد خود از زمان آغاز سنجشهای ابزاری رسیده است.[6][7]
انرژی حرارتی با نرخی شتابان در پوستهها و سامانههای اتمسفری زمین انباشته میشود و این تمرکز انرژی مستقیماً به شکل جهشهای دمایی و رخدادهای شدید وضع هوا در ۴۶ پهنه سرزمینی تخلیه میگردد.[1][6]
با جذب بخش اعظم این گرمای مازاد در اقیانوسها، اثر ضربهگیر جریانهای دریایی که فعلاً مناطقی مانند جنوب شرقی آسیا را محافظت میکند، ممکن است بهتدریج کارایی خود را از دست بدهد. امواج گرمای دریایی همین حالا نیز چرخه جوی این پهنهها را دگرگون کرده و اقدامات انطباقی را با پیچیدگی مواجه ساخته است.[3][7]
تغییر اولویت به سوی تابآوری و سازگاری
سالهاست که دیپلماسی بینالمللی اقلیم تمام توان خود را صرف جلوگیری از عبور میانگین دمای جهانی از ۱.۵ درجه کرده است. با این حال، تحلیل منطقهای اخیر نشان میدهد از منظر آسیبپذیری سرزمینی، این مرز عملاً برای بخش اعظم خشکیهای زمین فرارسیده است.[1][5]
سیاستگذاران اکنون ناگزیرند توجه خود را از تعهدات بلندمدت کاهش انتشار به راهکارهای ضربالاجلی و عملیاتی سازگاری منطقهای معطوف کنند. سازهها و ابنیهای که برای شرایط آبوهوایی قرن بیستم طراحی شدهاند، در برابر فشارهای اقلیمی فعلی که به ۹۴ درصد حد بحرانی رسیدهاند، توان ایستادگی ندارند.[2][3]
مهندسان عمران و مدیران شهری به چنین دادههای خرد و تفکیکشدهای نیاز دارند تا آییننامههای ساختوساز و سامانههای مهار سیلاب را بازنگری کنند. دانستن اینکه یک منطقه تا این لحظه ۲.۶ درجه سانتیگراد گرمتر شده، سنگبنای محاسبات مهندسی مواد و تابآوری سازهای است.[2][4]
پیامدهای این دادهها در الگوی کشت و مدیریت منابع آب نیز بنیادی است. با توجه به اینکه بازدهی محصولات کشاورزی و حجم مخازن سدها تابعی از دمای بومی هستند، بهرهگیری از دادههای AR6 به ابزاری حیاتی برای صیانت از امنیت غذایی و آبی بدل میشود.[1][3]
افقهای پیشروی مدلسازی اقلیمی
جامعه علمی در حال حاضر برای بازطراحی و ارتقای این مدلها میکوشد تا با ادغام اطلاعات زنده ماهوارهای و پایشهای ایستگاهی، مدلهای شبیهسازی با وضوح مکانی بالاتر برای ارزیابی احتمالات رخدادهای حدی در این ۴۶ منطقه بسازد.[1][5]
محققان همچنین در حال مطالعه سازوکار برهمکنش میان این دگرگونیهای دمایی و آلایندههای اقلیمی کوتاهعمر مانند متان و کربن سیاه هستند. کاهش هدفمند این آلایندهها به دلیل اثر گرمایشی موضعی و حادی که دارند، میتواند به عنوان ابزاری تاکتیکی برای کاهش سریع فشار بر آسیبپذیرترین پهنهها عمل کند.[1][5]
منابع
- [1]Nature Climate Change — All IPCC AR6 regions are close to their 1.5 °C- and 2 °C-equivalent warming limits مطالعه در Nature Climate Change →
- [2]EurekAlert — Pacific Climate Impacts Consortium provides the most comprehensive assessment to date of regional warming مطالعه در EurekAlert →
- [3]Science Media Centre — expert reaction to a modelling study of warming patterns across all IPCC AR6 regions since pre-industrial times مطالعه در Science Media Centre →
- [4]BioBioChile — Estudio afirma que la mayor parte del planeta ya llegó al límite de 1,5°C de calentamiento global مطالعه در BioBioChile →
- [5]Welt der Physik — Alle Regionen der Erde nahe an 1,5-Grad-Grenze مطالعه در Welt der Physik →
- [6]The Guardian — ‘A new age of climate extremes’: Earth accumulating heat at accelerating rate مطالعه در The Guardian →
- [7]The Hindu — 2026 to be one of four warmest years on record: World Meteorological Organization مطالعه در The Hindu →
آنچه باید زیر نظر داشت
- کاهش ۱۸ درصدی انتشار جهانی گازهای گلخانهای نسبت به سال ۲۰۲۵ ظرف چهار سال آینده برای محدود کردن دامنه عبور از آستانه دمایی.
- توقف ۷۵ درصد از تولید برق زغالسنگی تا سال ۲۰۳۵ به عنوان بخشی از مسیر بازگشت بهینه.
- جذب ۳۲۰ گیگاتن کربن انباشته از جو برای مهار گرمایش زمین.
- اجرای تعهد «۳۵ تا ۳۵» در نشست کاپ۳۱ برای افزایش سهم برق از کل مصرف انرژی جهان به ۳۵ درصد تا سال ۲۰۳۵.
نمودارها، نقشهها و تصاویر
گاهشمار رویداد
آبان ۱۴۰۵
مناطق مختلف زمین به ۹۰ درصد اثرات گرمایش ۱.۵ درجهای رسیدهاند
مهر ۱۴۰۵
ارزیابیهای بینالمللی روند پیشرفت جهانی در دستیابی به اهداف کاهش انتشار گازهای گلخانهای و مهار آستانههای بحرانی گرمایش زمین را بررسی میکنند.
AI- گزارش سازمان ملل: سیاستهای فعلی دمای زمین را ۲.۸ درجه سانتیگراد افزایش میدهدنکته کلیدی: سازمان ملل هشدار میدهد که سیاستهای اقلیمی فعلی، زمین را تا سال ۲۱۰۰ در مسیر گرمایش ۲.۸ درجهای قرار داده و عبور از هدف ۱.۵ درجه را اجتنابناپذیر میکند.
شهریور ۱۴۰۵
آستانه ۲.۵ درجه: هدف دمایی توافق پاریس چگونه ریسکهای بلندمدت اقلیمی را ترسیم میکند
AIبرنامه محیط زیست سازمان ملل عبور از مرز ۱.۵ درجه را پذیرفت؛ رونمایی از استراتژی اقلیمی «تجاوز، اوج و کاهش»
AI
صفحههای زندهٔ پیشین
روند رویداد تا امروز
در ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶ ساعت ۱۴:۱۴، برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد رسماً اذعان کرد که جهان احتمالاً تا سال ۲۰۳۰ از مرز گرمایش ۱٫۵ درجه سانتیگراد عبور خواهد کرد. با پذیرش این موضوع، تمرکز استراتژیک به حداقل رساندن نقطه اوج و مدت زمان این عبور تغییر یافت و از استراتژی اقلیمی «تجاوز، اوج و کاهش» رونمایی شد. پیشبینی میشود حتی در صورت تحقق تمام تعهدات اقلیمی فعلی، دما حداقل در ۱٫۸ درجه سانتیگراد به اوج خود برسد. منتقدان هشدار میدهند که این چارچوب خطر عادیسازی تاخیر در کاهش انتشار گازهای گلخانهای را به همراه دارد و بیش از حد به فناوریهای اثباتنشده حذف کربن متکی است. کشورهای خط مقدم نیز استدلال میکنند که آسیبهای وارده در طول دوره تجاوز از حد، جبرانناپذیر خواهد بود.
در پی پیشبینی عبور از مرز گرمایش ۱٫۵ درجهای، در ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۶ ساعت ۲۳:۵۸ اعلام شد که مدلهای اقلیمی بهطور فزایندهای از آستانه ۲٫۵ درجه بهعنوان مبنایی حیاتی برای برنامهریزیهای زیرساختی و زیستمحیطی استفاده میکنند. نظرسنجی سال ۲۰۲۴ نشان میدهد که اکثر دانشمندان برجسته اقلیمی انتظار دارند دمای جهانی در این قرن دستکم ۲٫۵ درجه افزایش یابد. دادههای ناسا نشان میدهد که با عبور از مرز دو درجه گرمایش، مخاطرات اقلیمی شروع به همپوشانی و تشدید یکدیگر میکنند. بر همین اساس، برنامهریزان شهری بهطور فزایندهای از سناریوی ۲٫۵ درجه برای سنجش تابآوری زیرساختهای جدید و بهروزرسانی مقررات ساختمانی بهره میبرند.
در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ ساعت ۱۰:۱۹، برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد رسماً اعلام کرد که نقض موقت آستانه گرمایش ۱٫۵ درجهای از منظر محاسباتی دیگر اجتنابناپذیر شده است. محدود کردن دامنه و دوره این فراتر رفتن، مستلزم کاهش بیسابقه ۱۸ درصدی در انتشار جهانی گازهای گلخانهای نسبت به سال ۲۰۲۵ ظرف چهار سال آینده و تا پایان دهه جاری خواهد بود.
در همان روز تا ساعت ۲۲:۲۱، سازمان ملل هشدار داد که تعهدات ملی و سیاستهای اقلیمی فعلی کشورها تنها ۵ تا ۸ درصد انتشار را تا سال ۲۰۳۰ کاهش میدهد. این روند، زمین را تا سال ۲۱۰۰ در مسیر افزایش دمای ۲٫۶ تا ۲٫۸ درجهای قرار خواهد داد. مسیر بازگشت بهینه برای مهار این بحران، مبتنی بر توقف ۷۵ درصد از تولید برق زغالسنگی تا سال ۲۰۳۵ و جذب ۳۲۰ گیگاتن کربن انباشته از جو تعیین شده است.




