رفتن به محتوای اصلی
کودک‌همسریوزارت ورزش و جوانان· 5 دقیقه مطالعه· در دیدگاه

مشروعیت‌بخشی به کودک‌همسری زیر نقاب سامانه‌های رسمی؛ دختران ۱۳ ساله در ویترین همسرگزینی

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی وزارت ورزش و جوانان اعلام کرد ثبت‌نام دختران ۱۳ ساله در پلتفرم‌های همسریابی با رضایت خانواده منع قانونی ندارد. این اظهارات با واکنش‌های گسترده‌ای درباره ترویج سازمان‌یافته کودک‌همسری در ایران مواجه شده است.

به قلم بابک ناصری

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید

بهمن عبدی، مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و مشارکت‌های اجتماعی جوانان وزارت ورزش و جوانان، در اظهاراتی جنجالی اعلام کرد که ثبت‌نام دختران ۱۳ ساله در سامانه‌های همسریابی تخلف قانونی محسوب نمی‌شود. این مقام دولتی تاکید کرده است که اگر این ثبت‌نام با رضایت خانواده‌ها انجام شود، هیچ منع قانونی برای آن وجود ندارد.[2]

این اظهارات در واکنش به انتقادهای گسترده از اپلیکیشن همسریابی موسوم به «آدم و حوا» مطرح شده است. این پلتفرم که پیش‌تر از فروشگاه‌های نرم‌افزاری گوگل و متا حذف شده بود، همچنان به فعالیت خود در داخل ایران ادامه می‌دهد.[1]

عبدی در دفاع از عملکرد این مجموعه‌ها تصریح کرده است که از نظر قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران، این پلتفرم‌ها هیچ‌گونه تخلفی مرتکب نشده‌اند. او یادآوری کرده است که مطابق مقررات موجود، دخترانی که ۱۳ سال تمام دارند، به شرط داشتن اذن ولی، می‌توانند ازدواج کنند.[1][2]

این موضع‌گیری رسمی نشان‌دهنده حمایت ساختاری نهادهای دولتی از پدیده کودک‌همسری است. منتقدان بر این باورند که دولت با ارائه مجوز به چنین پلتفرم‌هایی، عملا در حال تسهیل و ترویج ازدواج کودکان در فضای مجازی است.[1]

واکنش‌ها به ترویج کودک‌همسری

فعالان حقوق کودک و جامعه‌شناسان نسبت به پیامدهای این رویکرد هشدار داده‌اند. آن‌ها معتقدند که ورود دختران ۱۳ ساله به چرخه همسرگزینی، آن هم از طریق پلتفرم‌های رسمی، نقض آشکار حقوق بنیادین کودکان است.[1]

بر اساس قوانین بین‌المللی و پیمان‌نامه حقوق کودک که ایران نیز آن را امضا کرده است، افراد زیر ۱۸ سال کودک محسوب می‌شوند. با این حال، قوانین داخلی ایران سن ازدواج برای دختران را ۱۳ سال و برای پسران ۱۵ سال تعیین کرده است.[1][2]

پلتفرم «آدم و حوا» با استفاده از این خلأ قانونی، فضایی را برای معرفی دختران نوجوان به عنوان گزینه‌های ازدواج فراهم کرده است. این موضوع باعث شده تا این اپلیکیشن از سوی پلتفرم‌های بین‌المللی به دلیل نقض قوانین مربوط به بهره‌کشی از کودکان مسدود شود.[1]

با وجود این مسدودسازی‌های بین‌المللی، وزارت ورزش و جوانان ایران همچنان از فعالیت این مجموعه‌ها دفاع می‌کند. این وزارتخانه معتقد است که این پلتفرم‌ها در چارچوب سیاست‌های جمعیتی و ترویج ازدواج عمل می‌کنند.[2]

نقش خانواده‌ها و اذن ولی

یکی از نکات کلیدی در اظهارات مقام‌های دولتی، تاکید بر نقش «اذن ولی» یا رضایت پدر در ثبت‌نام دختران ۱۳ ساله است. این شرط قانونی، عملا تصمیم‌گیری درباره آینده یک کودک را به طور کامل در اختیار خانواده قرار می‌دهد.[1][2]

کارشناسان اجتماعی هشدار می‌دهند که در بسیاری از موارد، ازدواج در این سنین نه از روی آگاهی، بلکه تحت فشارهای اقتصادی یا فرهنگی خانواده‌ها صورت می‌گیرد. پلتفرم‌های همسریابی می‌توانند این روند را تسهیل کرده و به آن رسمیت ببخشند.[1]

آمارها نشان می‌دهد که ازدواج در سنین پایین با خطرات جدی برای سلامت جسمی و روانی دختران همراه است. بارداری‌های زودرس، ترک تحصیل و افزایش آمار طلاق در سنین جوانی، تنها بخشی از پیامدهای این پدیده است.[1]

با این حال، نهادهای سیاست‌گذار در ایران تمرکز خود را بر افزایش آمار ازدواج و فرزندآوری قرار داده‌اند. در این مسیر، به نظر می‌رسد که کیفیت زندگی و حقوق فردی کودکان در اولویت‌های بعدی قرار گرفته است.[2]

تضاد قوانین داخلی و بین‌المللی

تناقض میان قوانین داخلی ایران و استانداردهای بین‌المللی حقوق کودک، همواره یکی از چالش‌های اصلی در زمینه حمایت از کودکان بوده است. اظهارات اخیر مدیرکل وزارت ورزش، این تضاد را بار دیگر در کانون توجه قرار داده است.[1][2]

در حالی که بسیاری از کشورهای جهان در حال افزایش حداقل سن ازدواج به ۱۸ سال هستند، ایران همچنان بر اجرای قوانین مبتنی بر فقه سنتی پافشاری می‌کند. این پافشاری اکنون به فضای دیجیتال و پلتفرم‌های همسریابی نیز کشیده شده است.[1]

فعالان مدنی معتقدند که دولت باید به جای حمایت از پلتفرم‌هایی که کودک‌همسری را ترویج می‌کنند، بر آموزش و توانمندسازی دختران نوجوان تمرکز کند. آن‌ها خواستار بازنگری فوری در قوانین مربوط به سن ازدواج هستند.[1]

اما پاسخ نهادهای دولتی به این درخواست‌ها تاکنون منفی بوده است. حمایت علنی از ثبت‌نام کودکان در سامانه‌های همسریابی نشان می‌دهد که اراده‌ای برای تغییر این قوانین در ساختار حاکمیت وجود ندارد.[2]

پیامدهای اجتماعی و روانی

روان‌شناسان تاکید می‌کنند که یک دختر ۱۳ ساله هنوز در مرحله رشد شناختی و عاطفی قرار دارد و توانایی پذیرش مسئولیت‌های پیچیده زندگی مشترک را ندارد. ورود زودهنگام به این عرصه می‌تواند آسیب‌های روانی جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد.[1]

علاوه بر این، کودک‌همسری چرخه فقر و نابرابری را در جامعه بازتولید می‌کند. دخترانی که در سنین پایین ازدواج می‌کنند، معمولا از فرصت‌های آموزشی و شغلی محروم می‌شوند و وابستگی اقتصادی آن‌ها به همسرانشان افزایش می‌یابد.[1]

پلتفرم‌های همسریابی با ایجاد یک بازار دیجیتال برای ازدواج، ممکن است این روند را تسریع کنند. در این فضا، دختران نوجوان عملا به عنوان گزینه‌هایی برای انتخاب شدن در ویترین قرار می‌گیرند.[1][2]

این رویکرد کالایی به ازدواج، به ویژه زمانی که پای کودکان در میان باشد، با انتقادهای شدید اخلاقی مواجه است. منتقدان می‌پرسند که چگونه یک نهاد دولتی می‌تواند چنین روندی را تایید و توجیه کند.[1]

چشم‌انداز آینده

با توجه به سیاست‌های جمعیتی فعلی، پیش‌بینی می‌شود که حمایت‌های دولتی از پلتفرم‌های همسریابی در آینده نیز ادامه یابد. این موضوع نگرانی‌ها درباره افزایش آمار کودک‌همسری در ایران را تشدید کرده است.[2]

فعالان حقوق کودک تاکید می‌کنند که مقابله با این پدیده نیازمند یک تلاش همه‌جانبه است. آگاهی‌بخشی به خانواده‌ها، تغییر قوانین و ایجاد محدودیت برای پلتفرم‌های ترویج‌دهنده کودک‌همسری، از جمله راهکارهای پیشنهادی در این زمینه است.[1]

در نهایت، تا زمانی که قوانین داخلی ایران سن ۱۳ سال را برای ازدواج دختران به رسمیت می‌شناسد، نهادهای دولتی نیز بهانه‌ای قانونی برای توجیه عملکرد خود خواهند داشت. تغییر این رویه نیازمند یک تحول بنیادین در نگاه قانون‌گذار به حقوق کودک است.[1][2]

نکات کلیدی

  1. مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی وزارت ورزش اعلام کرد ثبت‌نام دختران ۱۳ ساله در سامانه‌های همسریابی با اذن ولی تخلف قانونی نیست.
  2. اپلیکیشن همسریابی «آدم و حوا» با وجود حذف از گوگل و متا به دلیل نقض قوانین حقوق کودک، در ایران با حمایت دولتی فعالیت می‌کند.
  3. فعالان مدنی هشدار می‌دهند که تایید رسمی این پلتفرم‌ها به معنای ترویج سازمان‌یافته و دیجیتال کودک‌همسری در کشور است.
  4. قوانین داخلی ایران سن ازدواج دختران را ۱۳ سال تعیین کرده که در تضاد آشکار با پیمان‌نامه بین‌المللی حقوق کودک است.

آنچه نمی‌دانیم

  • آمار دقیق دختران زیر ۱۸ سالی که تاکنون در اپلیکیشن‌های همسریابی رسمی ثبت‌نام کرده‌اند.
  • میزان نظارت نهادهای قضایی بر نحوه احراز هویت و تایید «اذن ولی» در این پلتفرم‌های دیجیتال.

روند رویداد

  1. سال‌های اخیر

    گسترش فعالیت پلتفرم‌های همسریابی با مجوزهای رسمی در فضای مجازی ایران.

  2. پیش‌تر

    مسدود شدن اپلیکیشن «آدم و حوا» توسط گوگل و متا به دلیل نقض قوانین حمایت از کودکان.

  3. آبان ۱۴۰۵

    تایید رسمی قانونی بودن ثبت‌نام دختران ۱۳ ساله در این سامانه‌ها توسط مدیرکل وزارت ورزش.

فعالان حقوق کودک 60%نهادهای دولتی 40%
فعالان حقوق کودک
ورود دختران ۱۳ ساله به پلتفرم‌های همسرگزینی را نقض آشکار حقوق کودکان و زمینه‌ساز آسیب‌های جبران‌ناپذیر روانی و جسمی می‌دانند.
نهادهای دولتی
معتقدند فعالیت سامانه‌های همسریابی برای افراد بالای ۱۳ سال با اذن ولی کاملا قانونی است و در راستای سیاست‌های ترویج ازدواج قرار دارد.

دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده

  • دختران نوجوانی که تحت تاثیر این قوانین قرار می‌گیرند
  • روان‌شناسان بالینی متخصص در حوزه کودک و نوجوان

منابع

پوشش منابع

2 منبع

2 دیدگاه شناسایی‌شده

فعالان حقوق کودک 60%نهادهای دولتی 40%
  1. [1]Melliunفعالان حقوق کودک

    با ۱٣ سال تمام، دختران ایرانی می‌توانند در مراکز همسرگزینی ثبت نام کنند

    مطالعه در Melliun →
  2. [2]Iran Internationalنهادهای دولتی

    مقام وزارت ورزش: ثبت‌نام دختران ۱۳ ساله در سامانه‌های همسریابی تخلف قانونی نیست

    مطالعه در Iran International →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار دیدگاه با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.