مطالعات جدید: دود آتش‌سوزی‌های جنگلی بسیار خطرناک‌تر از آلودگی‌های معمول هواست

برای اینکه دستورالعمل‌های بهداشت عمومی واقعاً بتوانند در زمان آتش‌سوزی‌های جنگلی از ما محافظت کنند، باید بپذیریم که همه آلودگی‌های هوا به یک اندازه خطرناک نیستند؛ واقعیتی که شاخص‌های فعلی کیفیت هوا آن را به روشنی نشان نمی‌دهند. وقتی دود یک آتش‌سوزی دوردست محله‌ای را فرا می‌گیرد، ذرات معلقی که توسط دستگاه‌های سنجش محلی ثبت می‌شوند، برای بدن انسان بسیار سمی‌تر از همان میزان آلودگی ناشی از ترافیک یا دود کارخانه‌ها هستند. دو مطالعه بزرگ و جدید از دانشکده پزشکی «آیکان» در «مانت ساینای» (Mount Sinai) این تفاوت را به شکل دقیقی اندازه‌گیری کرده و نشان داده‌اند که دود آتش‌سوزی‌های جنگلی، آمار بستری شدن در بیمارستان و مرگ‌ومیر را به مراتب بیشتر از آلودگی‌های روزمره افزایش می‌دهد.[1][5]

این تحقیقات که در نشریات معتبری چون Nature Communications و The Lancet Oncology منتشر شده‌اند، یکی از جامع‌ترین شواهد تا به امروز را ارائه می‌دهند که نشان می‌دهد منبع تولید ذرات معلق، به اندازه حجم آن‌ها اهمیت دارد. پژوهشگران در این بررسی، پرونده بیش از ۵۷ میلیون مورد بستری به دلیل مشکلات قلبی و عروقی و نزدیک به ۳۳ میلیون مورد بستری به دلیل بیماری‌های ریوی را در ۲۰ ایالت آمریکا بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۹ تحلیل کردند.[1][2][5]

در غلظت‌های برابر، قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض ذرات معلق PM2.5 (ذرات میکروسکوپی با قطر ۲.۵ میکرومتر یا کمتر) ناشی از آتش‌سوزی‌های جنگلی، همواره با افزایش بیشتر آمار بستری در بیمارستان برای بیماری‌هایی نظیر نارسایی قلبی، بیماری ایسکمیک قلب، فشار خون بالا، آسم، ذات‌الریه و بیماری انسداد مزمن ریوی (COPD) همراه بوده است. این عوارض نامطلوب به‌ویژه در میان گروه‌های اقلیت نژادی و قومی، ساکنان مناطق کلان‌شهری و افرادی که در جوامع با محرومیت‌های اجتماعی و اقتصادی زندگی می‌کنند، بارزتر بود.[1][2]

مطالعه دوم به‌طور خاص بر روی نرخ بقا در میان سالمندان مبتلا به سرطان ریه متمرکز بود و وضعیت ۴۱۴,۰۱۶ بیمار ۶۵ ساله و بالاتر را در پایگاه داده SEER-Medicare پیگیری کرد. اگرچه قرار گرفتن در معرض هر نوع آلودگی ذرات معلق، خطر مرگ بیمار را افزایش می‌داد، اما داده‌ها نشان دادند که دود آتش‌سوزی‌های جنگلی برای این گروه از بیماران که از نظر پزشکی آسیب‌پذیرترند، به شکل بی‌سابقه‌ای کشنده است.[1][2][5]

با وجود اینکه دود آتش‌سوزی‌های جنگلی تنها حدود ۴ درصد از کل مواجهه با ذرات PM2.5 را در سطح ملی تشکیل می‌دهد، اما مسئول حدود ۱۷ درصد از مرگ‌ومیرهای مرتبط با تماس با ذرات معلق در میان بیماران مبتلا به سرطان ریه بوده است. داده‌ها یک رابطه واضح بین میزان تماس و واکنش بدن را نشان دادند: افزایش تعداد روزهای دودآلود و دوره‌های طولانی‌تر قرار گرفتن در معرض دود، ارتباط مستقیمی با کاهش شانس زنده ماندن بیماران داشت.[1][2][5]

دلیل اصلی این اتفاق احتمالاً به ساختار فیزیکی و شیمیایی خود دود برمی‌گردد. ذرات ناشی از آتش‌سوزی‌های جنگلی معمولاً کوچک‌تر از ذرات تولید شده توسط سوخت‌های فسیلی هستند، که این ویژگی به آن‌ها اجازه می‌دهد تا به عمق بیشتری از بافت ریه نفوذ کرده و وارد جریان خون شوند. همچنین، این ذرات غنی از ترکیبات کربنی و فلزات سنگین هستند که می‌توانند واکنش‌های التهابی و ایمنی شدیدتری را در بدن ایجاد کنند.[1][5]

این یافته‌ها در شرایطی به دست آمده‌اند که تغییرات اقلیمی باعث وقوع آتش‌سوزی‌های مکرر و شدیدتر شده و دود را به جوامعی بسیار دورتر از مناطق مستعد آتش‌سوزی می‌کشاند. یاگوانگ وی (Yaguang Wei)، استادیار پزشکی محیطی در مانت ساینای و نویسنده ارشد هر دو مطالعه، می‌گوید: «دود آتش‌سوزی‌های جنگلی دیگر یک مشکل زیست‌محیطی منطقه‌ای نیست، بلکه در حال تبدیل شدن به یک چالش بهداشت عمومی در سطح ملی است. تحقیقات ما نشان می‌دهد که ذرات PM2.5 ناشی از آتش‌سوزی‌ها، مضرتر از سطوح مشابه آلودگی از منابع دیگر به نظر می‌رسند.»[1][2][5]

برای پزشکان و بیماران، این داده‌ها به معنای یک ضرورت روشن برای انجام اقدامات پیشگیرانه هدفمند است. متخصصان سلامت به افرادی که بیماری‌های مزمن قلبی و ریوی دارند توصیه می‌کنند که در روزهای دودآلود، کیفیت هوای محلی را به دقت زیر نظر داشته باشند، در خانه بمانند، پنجره‌ها را ببندند و سیستم‌های تهویه مطبوع (HVAC) را روی حالت گردش هوای داخلی تنظیم کنند. استفاده از دستگاه‌های تصفیه هوای مجهز به فیلتر هپا (HEPA) نیز می‌تواند به جذب ذرات میکروسکوپی خاصی که دود آتش‌سوزی را تا این حد خطرناک می‌کنند، کمک شایانی کند.[2][5]

با گسترش دامنه جغرافیایی دود آتش‌سوزی‌های جنگلی، پژوهشگران تأکید می‌کنند که سیاست‌های بهداشت عمومی باید خود را با این شرایط وفق دهند تا هم میزان و هم منبع خاص آلودگی هوا را در نظر بگیرند. تا زمانی که چارچوب‌های قانونی و نظارتی با این واقعیت‌ها همگام شوند، مسئولیت بر عهده خود افراد آسیب‌پذیر است تا تشخیص دهند چه زمانی هوای بیرون تهدیدی جدی برای سلامتی‌شان محسوب می‌شود و روزهای پردود را با احتیاط و مراقبت بسیار بیشتری نسبت به هشدارهای معمول آلودگی هوا سپری کنند.[1][5]