عبور تاریخی ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر کره جنوبی از زغال‌سنگ

در یک نقطه عطف تاریخی برای گذار انرژی در آسیا، ظرفیت نصب‌شده انرژی‌های تجدیدپذیر در کره جنوبی برای نخستین بار از ظرفیت نیروگاه‌های زغال‌سنگ پیشی گرفت. بر اساس داده‌های منتشر شده در اواخر اکتبر ۲۰۲۶، این تغییر موازنه نشان‌دهنده شتاب گرفتن سرمایه‌گذاری‌ها در زیرساخت‌های پاک است. این اتفاق پیامدهای گسترده‌ای برای برنامه‌ریزی شبکه برق این کشور صنعتی دارد.[1][2]

بورس برق کره (KPX) که اپراتور بازار برق این کشور است، اعلام کرد که در تاریخ ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶، ظرفیت تجدیدپذیرها به ۴۱ هزار و ۴۰ مگاوات رسید. در همین زمان، ظرفیت نیروگاه‌های زغال‌سنگ روی عدد ۴۰ هزار و ۷۵۷ مگاوات متوقف مانده بود. این اختلاف ۲۸۳ مگاواتی، پایانی بر دهه‌ها تسلط بلامنازع زغال‌سنگ بر جایگاه دوم تامین انرژی این کشور است.[2]

با ثبت این رکورد جدید، انرژی‌های تجدیدپذیر اکنون ۲۵.۴ درصد از کل ظرفیت تولید برق نصب‌شده در کره جنوبی را به خود اختصاص داده‌اند. در حال حاضر، تنها گاز طبیعی مایع (LNG) با ظرفیت ۴۶ هزار و ۷۸۸ مگاوات، جایگاهی بالاتر از تجدیدپذیرها در سبد انرژی این کشور دارد. فاصله تجدیدپذیرها با گاز طبیعی اکنون به حدود ۵ هزار و ۷۴۸ مگاوات کاهش یافته است.[1][3]

روند رشد این دو منبع انرژی تفاوت چشمگیری با یکدیگر دارد. بین پایان سال ۲۰۲۰ تا اواخر سال ۲۰۲۵، ظرفیت تجدیدپذیرها به طور متوسط سالانه ۳ هزار و ۵۰۴ مگاوات افزایش یافته است. این سرعت رشد، تقریبا ۴.۳ برابر بیشتر از میانگین ۸۰۷ مگاواتی است که سالانه به ظرفیت نیروگاه‌های گاز طبیعی اضافه می‌شود.[3]

بورس برق کره در گزارش خود پیش‌بینی کرده است که اگر این روند با همین سرعت ادامه یابد، تجدیدپذیرها می‌توانند ظرف دو تا سه سال آینده از گاز طبیعی نیز عبور کنند. در این سناریو، منابع پاک به بزرگترین منبع ظرفیت تولید برق نصب‌شده در یکی از صنعتی‌ترین اقتصادهای شرق آسیا تبدیل خواهند شد.[1][2]

انرژی خورشیدی موتور محرک اصلی این رشد سریع بوده است. بانک صادرات و واردات کره جنوبی پیش‌بینی کرده است که تنها در سال ۲۰۲۶، حدود ۳.۵ گیگاوات ظرفیت جدید خورشیدی در این کشور نصب و راه‌اندازی شود. این حجم از سرمایه‌گذاری نشان‌دهنده اعتماد بازار به سیاست‌های حمایتی دولت در حوزه انرژی‌های پاک است.[1][3]

البته کارشناسان تاکید می‌کنند که ظرفیت نصب‌شده با میزان تولید واقعی برق تفاوت دارد. نیروگاه‌های خورشیدی و بادی به دلیل ماهیت متغیر خود، همیشه با حداکثر ظرفیت برق تولید نمی‌کنند. با این حال، این تقاطع ظرفیتی برای اپراتورهای شبکه اهمیت حیاتی دارد، زیرا آن‌ها باید زیرساخت‌ها را برای اتصال و تعادل این حداکثر ظرفیت آماده کنند.[2]

توسعه زیرساخت‌های انتقال و توزیع

این نقطه عطف ظرفیتی، فشار بر زیرساخت‌های شبکه برق کره جنوبی را بیش از پیش نمایان کرده است. دولت این کشور برای پاسخگویی به این حجم از انرژی پاک، یک طرح جامع توسعه شبکه را در دستور کار قرار داده است. هدف اصلی این طرح، جلوگیری از هدررفت انرژی و تضمین پایداری شبکه در ساعات اوج تولید است.[1]

بر اساس این برنامه دولتی، ظرفیت میزبانی شبکه انتقال در سطح ملی برای انرژی‌های تجدیدپذیر باید تا سال ۲۰۳۰ به طور چشمگیری افزایش یابد. این ظرفیت قرار است از ۱۱۹ گیگاوات فعلی به ۱۷۱ گیگاوات ارتقا پیدا کند. این توسعه نیازمند سرمایه‌گذاری‌های کلان در احداث خطوط فشار قوی و پست‌های برق جدید در سراسر کشور است.[2]

در سطح توزیع محلی نیز تغییرات گسترده‌ای در راه است. ظرفیت شبکه توزیع برای پذیرش برق تجدیدپذیر از ۸۴ گیگاوات به ۱۱۰ گیگاوات افزایش خواهد یافت. این ارتقا به ویژه برای نیروگاه‌های خورشیدی کوچک‌مقیاس و سیستم‌های نصب‌شده روی سقف خانه‌ها و کارخانه‌ها که مستقیما به شبکه توزیع متصل می‌شوند، حیاتی است.[1][2]

قوانین اتصال به شبکه نیز برای تسهیل این روند در حال بازنگری هستند. محدودیت اتصال پروژه‌های خورشیدی در خطوط توزیع از ۱۴ مگاوات به ۱۶ مگاوات افزایش می‌یابد. همچنین، سقف اتصال در پست‌های برق محلی از ۵۰ مگاوات به ۶۰ مگاوات ارتقا خواهد یافت تا راه برای ورود پروژه‌های متوسط هموارتر شود.[2]

با این حال، دسترسی به شبکه در کره جنوبی در حال تبدیل شدن به یک فرآیند رقابتی است. از ژانویه ۲۰۲۷، حقوق اتصال به شبکه با یک استاندارد اصلاح‌شده سبد تجدیدپذیرها گره خواهد خورد. توسعه‌دهندگان نیروگاه‌ها و صنایع بزرگ مصرف‌کننده برق باید برای دریافت مجوز اتصال، در فرآیندهای رقابتی و مناقصه‌ها شرکت کنند.[2]

چشم‌انداز سیاست‌گذاری و رقابت در بازار

بورس برق کره در بیانیه‌ای رسمی تعهد خود را به اهداف کلان اقلیمی کشور اعلام کرده است. این نهاد تاکید کرد: «ما با رصد دقیق توسعه، گسترش انتشار داده‌های عمومی و همکاری نزدیک با صنعت و آژانس‌های مرتبط، از هدف دولت برای رسیدن به ۱۰۰ گیگاوات انرژی تجدیدپذیر تا سال ۲۰۳۰ حمایت خواهیم کرد.»[1]

این تغییرات ساختاری فراتر از مرزهای کره جنوبی، بازتابی از یک روند گسترده‌تر در بازارهای نوظهور و اقتصادهای توسعه‌یافته است. کشورهایی که در حال ساخت شبکه‌های برق جدید و توسعه تولید خورشیدی هستند، به طور همزمان وابستگی خود را به سوخت‌های فسیلی وارداتی کاهش می‌دهند. این امر امنیت انرژی آن‌ها را در برابر نوسانات بازارهای جهانی تضمین می‌کند.[1]

کاهش هزینه‌های فناوری‌های پاک نقش مهمی در این گذار ایفا کرده است. پنل‌های خورشیدی و توربین‌های بادی اکنون از نظر اقتصادی توانایی رقابت مستقیم با نیروگاه‌های زغال‌سنگ و گاز را دارند. این مزیت قیمتی، سرمایه‌های خصوصی را به سمت توسعه مزارع خورشیدی و بادی در مقیاس کاربردی سوق داده است.[3]

در کنار توسعه تولید، نقش سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی نیز پررنگ‌تر شده است. تجربه بازارهای مشابه نشان می‌دهد که مدیریت ۴۱ گیگاوات ظرفیت تجدیدپذیر بدون توسعه همزمان سیستم‌های ذخیره‌سازی باتری در مقیاس بزرگ، پایداری شبکه را به خطر می‌اندازد. بورس برق کره در حال حاضر مناقصه‌هایی را برای افزودن ظرفیت‌های جدید ذخیره‌سازی برگزار کرده است.[2]

صنایع سنگین کره جنوبی که به شدت انرژی‌بر هستند، اکنون با فشار مضاعفی برای تطبیق با این شرایط روبرو شده‌اند. از یک سو، آن‌ها باید سهم انرژی سبز را در سبد مصرفی خود افزایش دهند تا به اهداف صادراتی سازگار با محیط زیست برسند. از سوی دیگر، باید با محدودیت‌های احتمالی شبکه در ساعات اوج مصرف کنار بیایند.[2]

پایان تدریجی عصر زغال‌سنگ

این نقطه عطف، پایان کار زغال‌سنگ در کره جنوبی نیست، اما نشان‌دهنده تغییر مسیر قطعی سرمایه‌هاست. زیرساخت‌ها انباشته می‌شوند و هر نیروگاه جدیدی که امروز ساخته می‌شود، نقطه شروع سال آینده را تعیین می‌کند. با توقف ساخت نیروگاه‌های زغال‌سنگ جدید، سهم این سوخت آلاینده به تدریج در شبکه برق این کشور کمرنگ‌تر خواهد شد.[1][3]

چالش اصلی اکنون از تامین مالی پروژه‌های تولیدی به سمت مدیریت یکپارچه شبکه تغییر کرده است. اپراتورها باید بتوانند نوسانات تولید خورشیدی در طول روز و افت آن در شب را با استفاده از نیروگاه‌های گازی و سیستم‌های مدیریت تقاضا جبران کنند. این نیازمند یک شبکه هوشمند و نرم‌افزارهای پیشرفته پیش‌بینی وضع هواست.[2]

آزمون واقعی برای این زیرساخت‌های جدید در ژانویه ۲۰۲۷ فرا می‌رسد؛ زمانی که قوانین جدید اتصال به شبکه اجرایی می‌شوند. تا آن زمان، سیاست‌گذاران و مهندسان شبکه در سئول باید اطمینان حاصل کنند که این ظرفیت عظیم ۴۱ گیگاواتی، به جای ایجاد اختلال، به موتور محرک اقتصاد سبز کره جنوبی تبدیل خواهد شد.[2]