تأمین مالی ۵۰ میلیون یورویی برای احداث نخستین سیستم ذخیرهسازی باتری شبکه در تونس
دولت تونس و بانک اروپایی بازسازی و توسعه قرارداد احداث یک نیروگاه خورشیدی ۵۰ مگاواتی مجهز به ۲۰ مگاواتساعت ذخیرهساز باتری را امضا کردند. این زیرساخت با مدیریت نوسانات تولید، پایداری شبکه برق را در ساعات اوج مصرف عصرگاهی تضمین میکند.
به قلم وحید بختیاری
این خبر را به اشتراک بگذارید
در حالی که کشورهای شمال آفریقا ظرفیت تولید خورشیدی خود را به سرعت گسترش دادهاند، چالش اصلی شبکهها از تولید روزانه به مدیریت توزیع در ساعات عصر تغییر کرده است. توافقنامه ۵۰ میلیون یورویی جدید تونس با بانک اروپایی بازسازی و توسعه (EBRD) نشاندهنده یک تغییر ساختاری است. این پروژه نخستین سیستم ذخیرهسازی باتری در مقیاس شبکه این کشور را پایهگذاری میکند.[1]
فناوری ذخیرهسازی باتری در مقیاس شبکه، به عنوان یک راهکار کلیدی برای حل مشکل منحنی تقاضا در شبکههای برق شناخته میشود. این پدیده زمانی رخ میدهد که تولید بالای خورشیدی در میانه روز با افت شدید تقاضا همراه است، اما با غروب آفتاب، تقاضا به شدت اوج میگیرد. پروژه جدید تونس دقیقاً برای مدیریت این عدم تعادل طراحی شده است.[1]
در تاریخ ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶، دولت تونس و نهادهای مالی بینالمللی قرارداد نهایی این بسته تأمین مالی را در پایتخت این کشور امضا کردند. این توافق با هدف تثبیت شبکه برق ملی و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی وارداتی طراحی شده است. اجرای این طرح بر عهده شرکت دولتی برق و گاز تونس (STEG) خواهد بود.[2]
این بسته مالی، بودجه لازم برای احداث یک نیروگاه خورشیدی جدید را به همراه سیستم ذخیرهسازی انرژی در منطقه «بنی مهیره» واقع در استان جنوبی تطاوین تأمین میکند. این زیرساخت یکپارچه، رویکرد سنتی به انرژیهای تجدیدپذیر را ارتقا میدهد. با این سیستم، انرژی خورشیدی از یک منبع نوسانپذیر به یک دارایی پایدار و قابل مدیریت تبدیل میشود.[3]
مشخصات فیزیکی این پروژه شامل یک نیروگاه فتوولتائیک خورشیدی با ظرفیت ۵۰ مگاوات است که مستقیماً به یک سیستم باتری متصل میشود. این سیستم ذخیرهسازی دارای توان خروجی ۱۰ مگاوات و ظرفیت ذخیره ۲۰ مگاواتساعت انرژی است. این ترکیب به شبکه اجازه میدهد تا نوسانات لحظهای تولید را به طور مؤثری خنثی کند.[1][2]
علاوه بر پنلها و باتریها، این پروژه شامل احداث یک پست ترانسفورماتور فشار متوسط به قوی و یک خط انتقال ۱.۲ کیلومتری است. این خطوط انتقال، تأسیسات بنی مهیره را به طور مستقیم به شبکه سراسری برق تونس متصل میکنند. این زیرساختها برای انتقال ایمن انرژی ذخیرهشده در زمانهای اوج مصرف کاملاً ضروری هستند.[2][3]
عبور از چالش نوسان تولید
این پیکربندی فنی به شرکت استگ اجازه میدهد تا برق مازاد تولیدشده در ساعات اوج تابش خورشید را جذب و ذخیره کند. این فرایند از اضافهبار شبکه و هدررفت اجباری انرژی پاک در میانه روز جلوگیری میکند. در شبکههای سنتی، این انرژی مازاد معمولاً به دلیل نبود ظرفیت ذخیرهسازی از دست میرود.[3]
هنگامی که در اواخر بعدازظهر تولید خورشیدی کاهش مییابد، دقیقاً همزمان با افزایش تقاضای بخش خانگی و تجاری، سیستم باتری وارد عمل میشود. این سیستم، توان ذخیرهشده خود را به شبکه تزریق میکند تا پایداری ولتاژ و فرکانس حفظ شود. این مکانیسم، نیاز به روشن کردن نیروگاههای گازی پرهزینه در ساعات اوج مصرف را کاهش میدهد.[1]
تحلیلگران پلتفرم «بیزینس تک آفریقا» در بررسی این پروژه تأکید کردهاند: «برای شرکتهای برق آفریقایی، مسئله دیگر صرفاً میزان تولید برق خورشیدی نیست، بلکه چگونگی استفاده از آن در ساعات پس از غروب آفتاب است.»
فیصل طریفه، مدیرعامل شرکت استگ، در مراسم امضای این قرارداد گفت: «با ورود سهم بیشتری از انرژیهای تجدیدپذیر به شبکه، توانایی ذخیره و توزیع آن برای حفظ امنیت و قابلیت اطمینان عرضه کاملاً حیاتی است.»[2][3]
این تأسیسات به عنوان یک سایت آزمایشی برای ارزیابی عملکرد، هزینههای عملیاتی و توانایی پشتیبانی از شبکه عمل خواهد کرد. دادههای استخراجشده از این پروژه، استانداردهای فنی و ساختارهای تعرفهای را برای سرمایهگذاریهای آینده شکل میدهد. موفقیت این طرح میتواند راه را برای ورود سرمایهگذاران بخش خصوصی به بازار ذخیرهسازی تونس هموار کند.[1]
ساختار تأمین مالی و وامهای ترجیحی
ساختار مالی ۵۰ میلیون یورویی این پروژه به گونهای طراحی شده است که بار بدهی دولت تونس را به حداقل برساند. این ترکیب مالی، ریسک استفاده از یک فناوری جدید در منطقه را برای شرکت برق دولتی کاهش میدهد. هسته اصلی این بسته، یک وام ۳۰ میلیون یورویی از سوی بانک اروپایی بازسازی و توسعه است.[2][3]
این وام ۳۰ میلیون یورویی با تضمین حاکمیتی دولت تونس و با نرخ بهره استاندارد اما مقرونبهصرفه ۱ درصد ارائه شده است. این شرایط تأمین مالی، هزینه تمامشده تولید برق در طول چرخه عمر پروژه را به شدت کاهش میدهد. چنین نرخهایی برای پروژههای زیرساختی در کشورهای در حال توسعه بسیار نادر و ارزشمند هستند.[3]
بخش دوم این بسته شامل یک وام ترجیحی ۲۰ میلیون یورویی از صندوق فناوری پاک (CTF) است که تحت برنامه جهانی ذخیرهسازی انرژی مدیریت میشود. این وام با نرخ بهره ثابت و بسیار مطلوب ۰.۶۲ درصد در اختیار تونس قرار گرفته است. ترکیب این دو وام، توجیه اقتصادی پروژه را به میزان قابلتوجهی افزایش داده است.[1][3]
سمیر عبدالحفیظ، وزیر اقتصاد و برنامهریزی تونس، در تشریح جزئیات این قرارداد اعلام کرد که بازپرداخت این تسهیلات در یک دوره ۱۸ ساله انجام خواهد شد. این ساختار بازپرداخت شامل یک دوره تنفس ۵ ساله است که به پروژه اجازه میدهد پیش از شروع اقساط، به درآمدزایی برسد. این زمانبندی فشار نقدینگی را از روی شرکت استگ برمیدارد.[3]
علاوه بر تسهیلات اعتباری، یک کمکهزینه بلاعوض ۴ میلیون یورویی نیز برای پشتیبانی فنی و آمادهسازی پروژه به این بسته افزوده شده است. این بودجه مستقیماً صرف آموزش نیروی انسانی و ایجاد چارچوبهای عملیاتی برای مدیریت شبکههای هوشمند میشود. هدف این است که تونس بتواند به طور مستقل پروژههای مشابه بعدی را راهبری کند.[2]
چشمانداز ملی و اهداف کلان انرژی
این تأسیسات تنها پیشگام یک برنامه توسعه ظرفیت بسیار بزرگتر است که توسط شرکت استگ دنبال میشود. این شرکت دولتی قصد دارد در میانمدت، ۳۸۰ مگاوات ظرفیت تولید خورشیدی و ۱۰۰ مگاواتساعت سیستم ذخیرهسازی باتری را در سراسر کشور مستقر کند. پروژه بنی مهیره، الگوی مهندسی این توسعه سراسری خواهد بود.[1][2]
تونس در حال حاضر برای تولید برق خود به شدت به سوختهای فسیلی وارداتی وابسته است. این وابستگی، اقتصاد کشور را در معرض نوسانات قیمت جهانی انرژی و اختلالات زنجیره تأمین قرار داده است. گذار به سمت انرژیهای تجدیدپذیرِ مجهز به ذخیرهساز، یک استراتژی دفاعی برای تضمین امنیت ملی انرژی محسوب میشود.
برای مقابله با این آسیبپذیری، استراتژی ملی گذار انرژی تونس اهداف بلندپروازانهای را تعیین کرده است. این کشور قصد دارد سهم انرژیهای تجدیدپذیر در سبد تولید برق خود را تا سال ۲۰۳۰ به ۳۵ درصد برساند. این هدفگذاری در گام بعدی و تا سال ۲۰۳۵ باید به مرز ۵۰ درصد ارتقا یابد.[2]
دستیابی به این اهداف نیازمند رسیدن به ظرفیت عملیاتی ۴۸۵۰ مگاوات انرژی تجدیدپذیر تا پایان دهه جاری میلادی است. این رقم نشاندهنده یک جهش عظیم نسبت به ظرفیت نصبشده فعلی کشور است و نیازمند سرمایهگذاریهای مستمر خواهد بود. تا سال ۲۰۳۵، این ظرفیت باید به ۸۳۵۰ مگاوات افزایش یابد تا پاسخگوی تقاضای فزاینده باشد.
جورج آخالکاتسی، رئیس جدید دفتر بانک اروپایی بازسازی و توسعه در تونس، در این مراسم تأکید کرد: «انرژی خورشیدی ترکیبشده با ذخیرهسازی باتری، در حال حاضر مقرونبهصرفهترین منبع انرژی در سراسر جهان است.»[3]
زمانبندی اجرا و گامهای بعدی
برای تسریع در روند استقرار این زیرساخت حیاتی، شرکت استگ پیش از امضای نهایی قراردادهای مالی، اقدامات اجرایی را آغاز کرد. این شرکت مناقصه رسمی پروژه را در تاریخ ۵ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر نمود تا زمان از دست نرود. این رویکرد موازی نشاندهنده فوریت نیاز شبکه برق تونس به ظرفیتهای جدید است.[3]
بر اساس برنامهریزیهای انجامشده، عملیات اجرایی و ساختوساز در سایت بنی مهیره در سهماهه نخست سال ۲۰۲۷ آغاز خواهد شد. این زمانبندی پس از نهایی شدن انتخاب پیمانکاران و تکمیل آمادهسازیهای اولیه زمین محقق میشود. تجهیزات کلیدی از جمله پنلها و کانتینرهای باتری نیز در همین بازه زمانی به سایت منتقل خواهند شد.[1]
مدیرعامل شرکت استگ پیشبینی کرده است که این نیروگاه یکپارچه خورشیدی و ذخیرهسازی تا تابستان سال ۲۰۲۸ به طور کامل عملیاتی شود. با اتصال نهایی به شبکه، این تأسیسات قادر خواهد بود در اوج گرمای تابستان که مصرف سیستمهای سرمایشی به اوج میرسد، به پایداری شبکه کمک کند.[3]
مدیرعامل شرکت استگ پیشبینی کرده است که این نیروگاه یکپارچه خورشیدی و ذخیرهسازی تا تابستان سال ۲۰۲۸ به طور کامل عملیاتی شود.
فیصل طریفه در توصیف اهمیت این پروژه در تطاوین اظهار داشت: «این طرح نشان میدهد که گذار انرژی یکشبه رخ نمیدهد، بلکه به صورت تدریجی و کیلوواتساعت به کیلوواتساعت در حال ساخت است.»
در نهایت، موفقیت این پروژه آزمایشی مسیر را برای استقرار سیستمهای ذخیرهسازی توزیعشده در سایر نقاط تونس روشن خواهد کرد. با اثبات کارایی فنی و اقتصادی باتریهای مقیاس شبکه، سیاستگذاران میتوانند با اطمینان بیشتری به سمت حذف تدریجی نیروگاههای حرارتی حرکت کنند. این یک نقطه عطف در معماری زیرساخت انرژی شمال آفریقا به شمار میرود.[1]
بانک اروپایی بازسازی و توسعه تاکنون بیش از ۳.۳ میلیارد یورو در بیش از ۱۰۰ پروژه مختلف در تونس سرمایهگذاری کرده است. با این حال، تمرکز فزاینده این نهاد بر زیرساختهای سبز نشاندهنده تغییر جهت جریانهای مالی بینالمللی است. پروژههایی که پایداری شبکه را با کاهش انتشار کربن ترکیب میکنند، اکنون در اولویت تخصیص اعتبارات توسعهای قرار دارند.[1]
نکات کلیدی
- قرارداد ۵۰ میلیون یورویی میان تونس و نهادهای مالی بینالمللی برای احداث نخستین سیستم ذخیرهسازی باتری شبکه امضا شد.
- این پروژه شامل یک نیروگاه خورشیدی ۵۰ مگاواتی و یک سیستم باتری با ظرفیت ۲۰ مگاواتساعت در منطقه تطاوین است.
- تأمین مالی این طرح از طریق وامهای ترجیحی با نرخ بهره بسیار پایین (۱ و ۰.۶۲ درصد) و دوره بازپرداخت ۱۸ ساله انجام میشود.
- این زیرساخت به شبکه برق تونس اجازه میدهد انرژی خورشیدی را ذخیره کرده و در ساعات اوج مصرف عصرگاهی توزیع کند.
آنچه نمیدانیم
- هنوز مشخص نیست کدام شرکتهای فناوری به عنوان تأمینکننده اصلی پنلها و کانتینرهای باتری در مناقصه نهایی انتخاب خواهند شد.
- ساختار دقیق تعرفهگذاری برای برقی که از طریق باتریها در ساعات اوج مصرف به شبکه تزریق میشود، به طور کامل اعلام نشده است.
- میزان دقیق کاهش هزینههای عملیاتی شبکه پس از جایگزینی این سیستم با نیروگاههای گازی پیکساب هنوز در مرحله برآورد است.
روند رویداد
۵ اکتبر ۲۰۲۶
انتشار رسمی مناقصه پروژه توسط شرکت دولتی برق و گاز تونس (STEG) برای تسریع روند اجرایی.
۱۱ نوامبر ۲۰۲۶
امضای قرارداد نهایی ۵۰ میلیون یورویی میان دولت تونس، EBRD و صندوق فناوری پاک.
سهماهه نخست ۲۰۲۷
زمانبندی تعیینشده برای آغاز عملیات عمرانی و نصب تجهیزات در سایت بنی مهیره.
تابستان ۲۰۲۸
موعد پیشبینیشده برای بهرهبرداری تجاری و اتصال کامل سیستم یکپارچه به شبکه سراسری برق.
- دولت و شبکه برق تونس
- تمرکز بر استقلال انرژی، کاهش واردات سوختهای فسیلی و تضمین پایداری شبکه در برابر نوسانات تقاضا.
- نهادهای توسعهای بینالمللی
- تأکید بر کاهش ریسک سرمایهگذاری در فناوریهای نوین برای کشورهای در حال توسعه از طریق تأمین مالی ترجیحی.
- تحلیلگران زیرساخت انرژی
- تمرکز بر تغییر پارادایم از تولید صرف انرژی خورشیدی به قابلیت توزیع و مدیریت آن در ساعات بدون تابش.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- شرکتهای خصوصی توسعهدهنده انرژیهای تجدیدپذیر در تونس
- مصرفکنندگان صنعتی برق در منطقه تطاوین
منابع
[1]Utilities Middle Eastنهادهای توسعهای بینالمللیEBRD finances Tunisia's first utility-scale battery storage with €50m
مطالعه در Utilities Middle East →
[2]EuropaWireنهادهای توسعهای بینالمللیEBRD and Clean Technology Fund back Tunisia's first large-scale battery storage project with €50 million financing
مطالعه در EuropaWire →
[3]Now Solarدولت و شبکه برق تونسTunisia secures €50 million for first solar plant with battery storage
مطالعه در Now Solar →
بیشتر در انرژی
مشاهده همه →مدیریت انرژی
آغاز خاموشیهای برنامهریزیشده در ایران؛ توانیر قطع روزانه برق را تایید کرد
8 منبع
بحران زیرساخت
آتشسوزی مرگبار در نیروگاه حرارتی الحارثه بصره؛ ۴ کشته و توقف تولید برق
7 منبع
رکورد انرژی خورشیدی
عبور تاریخی تولید برق خورشیدی آلمان از مرز ۱۰۰ تراواتساعت؛ نقطه عطف گذار انرژی
6 منبع
امنیت انرژی
برکناری ۹ مقام ارشد عراقی؛ ضربه دولت به شبکه قاچاق نفت و پالایشگاههای غیرقانونی در بابل
4 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار انرژی با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





