قطر و شرکت بریتانیایی وات برای ساخت اولین کارخانه اختصاصی تولید خودروی برقی در منطقه خلیج فارس شریک شدند

به طور خلاصه، شرکت بریتانیایی «وات الکتریک ویکِل کامپنی» (WEVC) و شرکت «جی‌تی‌ای اینترنشنال اینوستمنت هولدینگ» (JTA International Investment Holding) مستقر در دوحه، در حال ساخت اولین کارخانه اختصاصی تولید خودروی برقی در قطر هستند. این تأسیسات خودروهای برقی را تولید خواهد کرد که به طور خاص برای آب‌وهوای شدید خلیج فارس طراحی شده‌اند و از یک شاسی ماژولار و کم‌هزینه بریتانیایی استفاده می‌کنند. مونتاژ به طور کامل در قطر و تحت عنوان «ساخت قطر» انجام خواهد شد که نشان‌دهنده یک تغییر مهم در رویکرد منطقه به صنایع سنگین و زنجیره‌های تأمین خودرو است.[1][2]

این پیشرفت یک بخش منطقه‌ای با رشد سریع را هدف قرار داده است. بازار خودروهای برقی شورای همکاری خلیج فارس (GCC) که در حال حاضر ۱۱.۶۴ میلیارد دلار ارزش دارد، پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۱ تقریباً سه برابر شده و به ۳۱.۶۶ میلیارد دلار برسد. در حالی که دولت‌های منطقه برای کاهش انتشار کربن و حمایت از حمل‌ونقل پاک تلاش می‌کنند، پذیرش خودروهای برقی توسط مصرف‌کنندگان در حال شتاب گرفتن است. قطر، که در حال حاضر یک پایانه اتوبوس برقی رکوردشکن جهانی را با ۱۱,۰۰۰ پنل خورشیدی اداره می‌کند، در حال موقعیت‌یابی خود برای کسب سهم قابل توجهی از این بخش صنعتی نوظهور است، به جای اینکه صرفاً یک واردکننده منفعل باقی بماند.[3][4]

تولید اولیه در تأسیسات دوحه قرار است در اوایل سال ۲۰۲۸ آغاز شود. این کارخانه با دو مدل اصلی شروع به کار خواهد کرد: یک خودروی سواری و یک ون تحویل متوسط که تا حد زیادی بر اساس نمونه اولیه موجود eCV1 شرکت WEVC ساخته شده‌اند. این کارخانه به جای تلاش برای رقابت فوری با مقیاس عظیم خودروسازان جاافتاده، با تولید متوسط سالانه تقریباً ۵,۰۰۰ دستگاه آغاز خواهد کرد. این تولید اولیه منحصراً بر بازار داخلی قطر متمرکز خواهد بود، پیش از آنکه عملیات برای صادرات خودرو به سراسر شورای همکاری خلیج فارس و بازارهای بین‌المللی منتخب گسترش یابد.[1][5]

در قلب این طرح، پلتفرم PACES شرکت WEVC قرار دارد؛ یک معماری ماژولار آلومینیومی که از اکستروژن‌های ثبت اختراع شده و قطعات اتصال‌دهنده قفل‌شونده استفاده می‌کند. این طراحی ساختاری به طور چشمگیری فرآیند ابزارسازی را ساده کرده و هزینه‌های سرمایه‌ای را که معمولاً برای راه‌اندازی تولید خودرو لازم است، کاهش می‌دهد. با حذف نیاز به تجهیزات پیچیده و سنگین پرس‌کاری، سیستم PACES تولید سودآور را در حجم‌های بسیار پایین‌تر از آنچه کارخانه‌های عظیم خودروسازی سنتی برای سر به سر شدن نیاز دارند، ممکن می‌سازد.[1][2]

نیل ییتس، بنیانگذار و مدیرعامل WEVC، اشاره کرد که این رویکرد کم‌هزینه سرمایه‌ای (CapEx) به طور فزاینده‌ای به عنوان یک استراتژی مؤثر برای مدیریت پیچیدگی‌های ژئوپلیتیکی در نظر گرفته می‌شود. در شرایطی که تجارت جهانی با موانع تعرفه‌ای رو به رشد و سیاست‌های حمایت‌گرایانه مواجه است، توانایی راه‌اندازی سریع عملیات تولید محلی یک مزیت استراتژیک متمایز ارائه می‌دهد. مدل غیرمتمرکز به شرکت‌ها اجازه می‌دهد تا خودروها را در داخل دیوارهای تعرفه‌ای بازارهای هدف خود بسازند و از عوارض وارداتی که در حال حاضر قیمت خودروهای برقی خارجی را افزایش می‌دهند، عبور کنند.[2][5]

برای قطر، این تأسیسات تولیدی یک گام حیاتی در راستای «چشم‌انداز ملی ۲۰۳۰» آن است؛ یک ابتکار اقتصادی گسترده که برای تنوع بخشیدن به منابع درآمدی کشور و کاهش وابستگی تاریخی به صادرات نفت و گاز طراحی شده است. دکتر امیرعلی سالمی‌زاده، بنیانگذار و مدیر اجرایی JTA، تأکید کرد که این پروژه بسیار فراتر از مونتاژ ساده خودرو است. این شراکت به طور صریح برای تسریع انتقال فناوری و ایجاد قابلیت‌های تولید پیشرفته محلی در داخل این امارت ساختار یافته است.[3][6]

یک جزء اصلی این انتقال فناوری شامل پرورش نیروی کار صنعتی بسیار ماهر است. قطر به طور سنتی برای صنایع سنگین خود به نیروی کار و تخصص وارداتی متکی بوده است، اما شراکت با WEVC قصد دارد استعدادهای مهندسی و تولید داخلی را توسعه دهد. با ایجاد یک اکوسیستم تولیدی کامل – از لجستیک زنجیره تأمین تا مونتاژ نهایی – این ابتکار به دنبال ایجاد زیربنایی برای یک بخش خودروسازی گسترده‌تر و خودکفا در خاورمیانه است.[3][4]

مهندسی خودروها برای منطقه خلیج فارس چالش‌های فنی منحصر به فردی را به همراه دارد که عمدتاً حول محور مدیریت حرارتی متمرکز هستند. تیم‌های مهندسی WEVC که در میدلندز، کورنوال و وورسترشر بریتانیا فعالیت می‌کنند، در حال تطبیق پلتفرم PACES برای مقابله با دمای شدید تابستان در منطقه هستند. گرمای محیط در خلیج فارس فشار شدیدی بر سیستم‌های خنک‌کننده باتری‌های لیتیوم یون وارد می‌کند و در صورت عدم کنترل مناسب، تخریب را تسریع کرده و کارایی کلی خودرو را کاهش می‌دهد.[1][3]

با طراحی معماری حرارتی به طور خاص برای این شرایط محیطی سخت از ابتدا، این سرمایه‌گذاری مشترک قصد دارد مزیت دوام بیشتری نسبت به خودروهای برقی وارداتی ارائه دهد. بسیاری از خودروهایی که در حال حاضر به خاورمیانه ارسال می‌شوند، عمدتاً برای آب‌وهوای معتدل اروپا، آسیا یا آمریکای شمالی بهینه‌سازی شده‌اند. یک پلتفرم که به طور بومی برای گرمای زیاد، نیازهای شدید تهویه مطبوع و الگوهای استفاده منطقه‌ای مهندسی شده باشد، می‌تواند یک پیشنهاد ارزش جذاب برای اپراتورهای ناوگان محلی و مصرف‌کنندگان فراهم کند.[3][5]

تأسیسات قطر همچنین به عنوان یک میدان اثبات استراتژیک برای جاه‌طلبی‌های جهانی گسترده‌تر WEVC عمل می‌کند. در اقدامی بسیار غیرمعمول برای یک استارتاپ خودروسازی، این شرکت بریتانیایی اولین کارخانه تولید انبوه خود را به جای ساختن یک مرکز متمرکز در کشور خود، در خارج از کشور راه‌اندازی می‌کند. ییتس تأیید کرد که عملیات خلیج فارس به عنوان پیشتاز برای یک شبکه برنامه‌ریزی شده از کارخانه‌های کوچک ماهواره‌ای مشابه در ایالات متحده و آسیا عمل خواهد کرد.[2][5]

این مدل تولید غیرمتمرکز تلاش می‌کند تا تولید را در نزدیکی مصرف‌کننده نهایی محلی‌سازی کند و از گلوگاه‌های لجستیکی و هزینه‌های حمل‌ونقلی که در حال حاضر زنجیره تأمین جهانی خودرو را آزار می‌دهند، عبور کند. اگر کارخانه قطر با موفقیت نشان دهد که پلتفرم PACES می‌تواند به سرعت و سودآوری در یک بازار جدید مستقر شود، WEVC قصد دارد این مدل را در سطح جهانی تکرار کند و با سرمایه‌گذاران محلی برای ساخت خودروهای منطقه‌ای سفارشی بدون هزینه‌های سربار چند میلیارد دلاری توسعه سنتی، شریک شود.[1][2]

با این حال، مدل کارخانه کوچک با رقابت شدیدی از سوی بازیگران جهانی جاافتاده‌ای روبرو است که آن‌ها نیز بازار سودآور شورای همکاری خلیج فارس را زیر نظر دارند. خودروسازان سنتی از صرفه‌جویی‌های عظیم مقیاس استفاده می‌کنند و صدها هزار دستگاه را در مراکز متمرکز تولید می‌کنند تا هزینه‌های هر خودرو را کاهش دهند. کارخانه قطر باید ثابت کند که کاهش هزینه‌های سرمایه‌ای اولیه و مزایای طراحی محلی‌سازی شده آن می‌تواند به طور مؤثری کارایی هزینه خام واردات با حجم بالا را جبران کند.[3][6]

این چالش به ویژه با گسترش تهاجمی حضور تولیدکنندگان خودروهای برقی چینی در خاورمیانه حادتر می‌شود. برندهایی مانند BYD و جیلی (Geely) از زنجیره‌های تأمین عمیق و محلی‌سازی شده برای باتری‌ها و قطعات حیاتی در بازارهای داخلی خود بهره می‌برند و به آن‌ها اجازه می‌دهند خودروهای بسیار رقابتی را با قیمت‌های تهاجمی صادر کنند. زنجیره تأمین نوپای قطر در ابتدا فاقد این عمق خواهد بود و احتمالاً قبل از ایجاد جایگزین‌های محلی، نیاز به واردات سلول‌های باتری و موتورهای الکتریکی خواهد داشت.[1][4]

در نهایت، موفقیت طرح خودروی برقی «ساخت قطر» این موضوع را آزمایش خواهد کرد که آیا تولید تخصصی و بهینه‌سازی شده منطقه‌ای می‌تواند جایگاه پایداری در برابر تولید انبوه جهانی شده پیدا کند یا خیر. در حالی که این تأسیسات مراحل برنامه‌ریزی دقیق خود را به سمت هدف تولید ۲۰۲۸ طی می‌کند، صنعت خودروسازی گسترده‌تر از نزدیک نظاره‌گر خواهد بود. در صورت موفقیت، مدل شاسی کم‌هزینه سرمایه‌ای می‌تواند واقعاً تولید خودرو را دموکراتیزه کند و توازن قدرت صنعتی را به سمت بازارهای منطقه‌ای نوظهور تغییر دهد.[2][6]