سهم خودروهای صرفاً بنزینی برای نخستین بار به زیر ۵۰ درصد بازار جهانی سقوط کرد

در محاسبات مالی خریداران خودرو در نمایندگی‌ها، یعنی جایی که هزینه‌های جاری ماهانه در برابر نوسانات قیمت بنزین ارزیابی می‌شود، موتورهای درون‌سوز سنتی مزیت رقابتی و اقتصادی خود را از دست داده‌اند. این دگرگونی در محاسبات اقتصادی مصرف‌کنندگان سرانجام سبب شد برای نخستین بار در تاریخ مدرن، سهم خودروهای صرفاً بنزینی از مجموع فروش جهانی به زیر ۵۰ درصد سقوط کند.

بر اساس آمارهای تحلیلی مؤسسه موبیلیتی گلوبال (Mobility Global) که نخستین بار توسط رسانه نیکی آسیا (Nikkei Asia) گزارش شد، خودروهای کاملاً بنزینی در بازه ژانویه تا ژوئن ۲۰۲۶ دقیقاً ۴۹ درصد از کل بازار خودروهای نو را به خود اختصاص دادند که معادل ۲۰٫۲۵ میلیون دستگاه است. این رقم نمایانگر افت سالانه ۱۰ درصدی برای این پیشرانه‌هاست؛ کاهشی با سرعتی دو برابر کل افت ثبت‌شده در بازار کلی خودرو.[1][2]

این نقطه عطف، تحولی ساختاری و بسیار پرشتاب را در زنجیره حمل‌ونقل بین‌المللی تکمیل می‌کند. تا همین سال ۲۰۲۱، خودروهای صرفاً بنزینی ۷۳ درصد از سهم بازار جهانی را در اختیار داشتند. افت ۲۴ واحد درصدی ظرف پنج سال نشان‌دهنده تغییر فعالانه رفتار مصرف‌کنندگان به سوی گزینه‌های جایگزین بدون اتکای کامل به بنزین بوده و مسیر کلی تقاضای انرژی را دگرگون کرده است.[2]

راهکار میانی؛ صعود چشمگیر فناوری هیبریدی

بازار از دست‌رفته موتورهای بنزینی به دو بخش اصلی تقسیم شده است: خودروهای تمام‌الکتریکی و مدل‌های هیبریدی متداول. فروش خودروهای برقی مبتنی بر باتری با رشد ۱۲ درصدی در نیمه نخست ۲۰۲۶ به ۶٫۸۷ میلیون دستگاه رسید و ۱۷ درصد از سهم بازار جهانی را به خود اختصاص داد که ناشی از بهبود تدریجی زیرساخت‌های شارژ در اقتصادهای بزرگ است.[2]

با این حال، خودروهای هیبریدی سنتی از نظر حجم فروش از مدل‌های تمام‌برقی پیشی گرفتند. فروش هیبریدی‌ها با افزایش ۱۰ درصدی به ۷٫۲۷ میلیون دستگاه رسید و سهمی ۱۸ درصدی را ثبت کرد. خودروسازان ژاپنی به‌ویژه تویوتا و هوندا با تمرکز راهبردی بر این معماری فنی، مصرف بهینه سوخت را بدون وابستگی اضطراری رانندگان به شبکه شارژ عمومی ارائه کرده‌اند.[2]

چنانچه آمار این خودروهای هیبریدی در کنار مدل‌های دیزلی و پلاگین‌هیبرید در نظر گرفته شود، مشخص می‌شود که همچنان حدود ۸۳ درصد از کل خودروهای نو فروخته‌شده در جهان کماکان به نوعی از یک موتور احتراق داخلی بهره می‌برند. گذار از سوخت خالص بنزین آغاز شده، اما بلوک سیلندر سنتی هنوز جایگاهی مسلط در زنجیره تولید دارد.[2]

فرد لمبرت، سردبیر نشریه الکترک (Electrek)، در این زمینه یادآور می‌شود: «سهم خودروهای صرفاً بنزینی ظرف کمتر از پنج سال از ۷۳ درصد به ۴۹ درصد تنزل یافته و هیچ مؤلفه‌ای در داده‌ها بازگشت آن‌ها به این محدوده را محتمل نمی‌داند.» وی تأکید کرد هرچند سرعت پذیرش این تحول در بازار ایالات متحده با لختی همراه بوده، اما سایر نقاط جهان با شتاب در این مسیر پیش می‌روند.[2]

شکاف‌های منطقه‌ای و اثر تکانه‌های سوختی

میانگین جهانی آمار، پنهان‌کننده تفاوت‌های شدید ساختاری میان مناطق جغرافیایی است. چین با کاهش ۲۶ درصدی در فروش خودروهای احتراق داخلی طی نیمه نخست سال، رهبری حذف پیشرانه‌های سنتی را بر عهده داشت. اروپا نیز متأثر از تشدید استانداردهای آلایندگی و گسترش شبکه‌های شارژ قاره‌ای، کاهش ۱۳ درصدی را در این سگمنت تجربه کرد.[1][2]

آمارهای شماره‌گذاری در اروپا تا پایان اوت ۲۰۲۶ نشان می‌دهد خودروهای تمام‌برقی ۲۱٫۷ درصد و خودروهای هیبریدی ۳۶٫۶ درصد از سهم بازار را تصاحب کرده‌اند. هم‌زمان، بازارهای نوظهور نیز چرخش چشمگیری نشان داده‌اند؛ فروش مدل‌های برقی باتری‌محور در آسیای جنوب شرقی با جهش ۸۱ درصدی به ۳۵۰ هزار دستگاه رسید و این آمار در منطقه اقیانوسیه بیش از دو برابر شده است.

تحلیلگران انرژی، بخشی از این شتاب اخیر را مستقیماً به بحران‌های ژئوپلیتیک نسبت می‌دهند. تنش‌های خاورمیانه بازارهای جهانی نفت خام را متلاطم کرد و بهای بنزین و گازوئیل را افزایش داد. این تکانه قیمتی در حوزه سوخت، انگیزه اقتصادی قاطعی به مصرف‌کنندگان داد تا اولویت را بر کاهش مخارج جاری بنهند.[3]

آژانس بین‌المللی انرژی گزارش داده است که فروش جهانی خودروهای الکتریکی در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ در مقایسه با سه‌ماهه نخست همان سال، رشدی چشمگیر و ۳۵ درصدی داشته است. این صعود قابل‌توجه در شرایطی رخ داد که حجم کل فروش خودرو در جهان حدود ۵ درصد منقبض شد؛ واقعیتی که نشان می‌دهد خودروهای برقی‌شده در حال جذب سهم رقبای درون‌سوز خود هستند.[2][4]

پیامدهای صنعتی در زنجیره تأمین جهانی

برای غول‌های سنتی خودروسازی، قرار گرفتن بنزینی‌ها زیر مرز ۵۰ درصد زنگ خطری جدی در مدیریت سرمایه محسوب می‌شود. کارخانه‌ها دیگر نمی‌توانند برای تأمین هزینه‌های تحقیق و توسعه بخش‌های برقی، به سود مستمر خودروهای بنزینی تکیه کنند؛ زیرا منبع درآمد موتورهای کلاسیک با سرعتی به‌مراتب بالاتر از پیش‌بینی‌های سه‌سال گذشته در حال انقباض است.[1][3]

اکنون نقطه گلوگاهی فرایند گذار، نه جذب مصرف‌کننده، بلکه ظرفیت شبکه سراسری برق و تأمین مواد اولیه باتری است. با کاهش قطعی سهم خودروهای کاملاً بنزینی به اقلیت، چارچوب قرن بیستمی صنعت خودرو عملاً بازنویسی شده و تغییرات بنیادینی در زنجیره ساخت‌وتولید جهان رقم خورده است.