رفتن به محتوای اصلی
معماری امنیتیاتحادیه اروپا· 7 دقیقه مطالعه· در اخبار و سیاست

رد قاطع اروپا به طرح واشنگتن برای توافق امنیتی جامع با روسیه

مقامات اتحادیه اروپا طرح پنج‌بندی دولت ترامپ برای نظم امنیتی قاره را پیش از مذاکرات ابوظبی رسماً رد کردند؛ اقدامی ناشی از نگرانی بابت دور زدن منافع دفاعی اروپا در توافقی دوجانبه با مسکو.

به قلم مریم علوی

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید

مقامات اتحادیه اروپا روز جمعه چارچوب امنیتی پنج‌بندی تدوین‌شده در کاخ سفید را رسماً رد و مسیر توافق جامع پیشنهادی با مسکو را مسدود کردند. این تصمیم، تنها چند هفته پیش از برگزاری نشست صلح ابوظبی، شکاف فراآتلانتیک عمیقی را بر سر سازوکارهای دفاعی قاره برملا کرد.[1][6]

این گسست دیپلماتیک پس از دیدار پشت درهای بسته دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با فرستاده ویژه ولادیمیر پوتین در واشنگتن رخ داد؛ دیداری که ترامپ پس از آن علناً از یک توافق امنیتی «بزرگ و زیبا» برای کل قاره اروپا سخن گفت.[3][8]

جرد کوشنر، مشاور ارشد کاخ سفید، اوایل همین هفته طرح پنج‌بندی امنیت اروپا را به دیپلمات‌های متحد ارائه کرده بود. این طرح خطوط کلی یک نظم امنیتی گسترده‌تر را ترسیم می‌کند که قرار است مقدمه‌ای بر مذاکرات آتی آتش‌بس در اوکراین باشد.[5][6]

پایتخت‌های اروپایی با نگرانی فوری به ابتکار کاخ سفید واکنش نشان دادند و کانال دوجانبه آمریکا و روسیه را تلاشی برای دور زدن ناتو و اتحادیه اروپا تلقی کردند. مقامات بروکسل با رد تلاش برای ایجاد این «معماری امنیتی» تازه، از پذیرش چارچوبی که بدون مشارکت مستقیم آن‌ها تدوین شده سر باز زدند.[2][4]

طرح پنج‌بندی

جزئیات طرح کوشنر همچنان محرمانه است، اما دیپلمات‌های متحد می‌گویند این طرح به‌دنبال تعیین مبنای جدیدی برای استقرار نیروهای نظامی در سراسر اروپای شرقی است. کاخ سفید این سند جامع را پیش‌شرطی ضروری برای کشاندن مسکو به پای میز مذاکره معرفی کرده است.[5][6]

استدلال واشنگتن این است که تفاهمی جامع با کرملین درباره امنیت قاره، روند حل‌وفصل جنگ اوکراین را تسریع می‌کند. دولت ترامپ این سازوکار پنج‌بندی را ابزاری عمل‌گرایانه برای تنش‌زدایی از بحرانی می‌داند که از زمان تهاجم سال ۲۰۲۲ ادامه دارد.[5]

با این حال، رهبران اروپا پیوند زدن مذاکرات صلح اوکراین با امنیت کل قاره را امتیازی خطرناک می‌دانند. از نگاه آن‌ها، مذاکره مستقیم با مسکو بر سر معماری امنیتی جدید، پاداش دادن به تجاوز نظامی است و حاکمیت ملی کشورهای مستقل اروپایی را تضعیف می‌کند.[1][4]

ساختار سه‌جانبه کنونی مذاکرات ابوظبی با انتقاد شدید کشورهای کنار گذاشته‌شده اروپایی مواجه شده است.

این طرح بازتاب خواسته‌های پیشین روسیه در اواخر سال ۲۰۲۱ است که خواهان ضمانت‌های الزام‌آور مبنی بر عدم گسترش ناتو و بازگرداندن زیرساخت‌های ائتلاف به مرزهای پیشین بود. وزارتخانه‌های دفاع اروپا نگران‌اند که طرح کاخ سفید در ازای برقراری آتش‌بس در اوکراین، بخشی از این مطالبات را پذیرفته باشد.[2][5]

شبکه یورونیوز روز جمعه گزارش داد که اتحادیه اروپا این طرح دولت ترامپ را به نمایندگی از «کل اروپا» به‌طور قاطع رد کرده است؛ پاسخی متحد که نشان‌دهنده اجماعی کم‌سابقه میان ۲۷ کشور عضو در برابر سیاست خارجی ایالات متحده است.[1]

دور زدن بروکسل

فایننشال تایمز نیز از نگرانی شدید پایتخت‌های اروپایی از ماهیت محرمانه کانال ارتباطی واشنگتن و مسکو خبر داد. دیپلمات‌ها ابراز ناامیدی کردند که واشنگتن قصد دارد بدون در نظر گرفتن اتحادیه اروپا به‌عنوان شریکی برابر، ساختار امنیتی قاره را بازطراحی کند.[2]

کنار گذاشته شدن اروپا از فرآیند اولیه تدوین طرح، هراس‌های تاریخی را در پایتخت‌هایی چون ورشو و کشورهای حوزه بالتیک زنده کرده است. این کشورها به‌شدت به ساختار فعلی ناتو متکی هستند و هرگونه پیمان امنیتی دوجانبه میان آمریکا و روسیه را تهدیدی موجودیتی برای استقلال خود ارزیابی می‌کنند.[2][4]

کورت‌هوس نیوز گزارش داد که رهبران اروپا در جریان رایزنی‌های اضطراری این هفته، صراحتاً تلاش آمریکا برای تحمیل این «معماری امنیتی» را پس زدند. این تصمیم نشان می‌دهد بروکسل هنگام به خطر افتادن منافع حیاتی دفاعی قاره، آمادگی بیشتری برای ایستادگی علنی در برابر واشنگتن دارد.[4]

دولت ترامپ بارها از ناکافی بودن بودجه‌های دفاعی اروپا و سرعت پایین کمک‌های نظامی به کی‌یف ابراز نارضایتی کرده است. به نظر می‌رسد همین تنش‌ها تصمیم کاخ سفید را برای کنار گذاشتن سازوکارهای چندجانبه سنتی و دنبال کردن تفاهمی مستقیم با کرملین سرعت بخشیده است.[3][5]

رسانه‌های دولتی روسیه، از جمله آرتی، پس از دیدار ترامپ با نماینده پوتین، اظهارات او درباره توافق فراگیر را به‌طور گسترده بازتاب دادند. مسکو همواره مذاکره مستقیم با واشنگتن را ترجیح داده و اتحادیه اروپا را کنشگری فرعی در مسائل امنیت بین‌الملل قلمداد کرده است.[8]

وزارتخانه‌های دفاع اروپا نگران‌اند که این کانال مخفی دوجانبه موجب دور زدن پیمان ناتو شود.

قالب نشست ابوظبی

اختلاف بر سر چارچوب امنیتی، سازماندهی نشست صلح آتی در امارات متحده عربی را نیز دستخوش پیچیدگی کرده است. مذاکرات ابوظبی در حال حاضر با فرمت سه‌جانبه طراحی شده؛ قالبی که اعتراض شدید بازیگران غایب را به همراه داشته است.[7]

آلمان و اوکراین با این استدلال که امنیت قاره نمی‌تواند توسط قدرت‌های بیرونی تعیین شود، تلاش فعالی را برای اختصاص یک کرسی اروپایی در مذاکرات آغاز کرده‌اند. با این حال، منابع دیپلماتیک می‌گویند نشست ابوظبی فعلاً در همان قالب سه‌جانبه پیش‌بینی شده است.[7]

ترکیب دقیق مذاکرات سه‌جانبه همچنان موضوع مناقشه است، چرا که واشنگتن، مسکو و میزبان اماراتی محوریت برنامه‌ریزی‌ها را بر عهده دارند. کی‌یف اصرار دارد هرگونه مذاکره درباره تمامیت ارضی‌اش باید با حضور فعال اروپا انجام شود تا تضمین لازم برای اجرای توافقات احتمالی فراهم آید.[7]

دولت آلمان پیشگام مطالبه حضور رسمی اتحادیه اروپا در ابوظبی شده است. برلین تاکید می‌کند که هزینه‌های مالی و امنیتی هر توافق پساجنگ در نهایت بر دوش اروپا خواهد بود و بنابراین حذف این قاره از فرآیند تدوین آن غیرقابل‌قبول است.[1][7]

امارات متحده عربی با بهره‌گیری از روابط خود با واشنگتن و مسکو، خود را میانجی بی‌طرف معرفی کرده تا میزبانی این نشست حساس را عهده‌دار شود. با این حال، این کشور حاشیه خلیج فارس در تعیین فهرست مهمانان و ساختار مذاکرات تا حد زیادی تابع واشنگتن بوده است.[7]

اصطکاک فراآتلانتیک

رد علنی طرح کوشنر نمایانگر یکی از عمیق‌ترین گسست‌های دیپلماتیک میان آمریکا و اروپا در سال‌های اخیر است؛ شکافی که نشان‌دهنده اختلاف بنیادین واشنگتن و بروکسل در مهار توان نظامی روسیه است.[1][2]

در حالی که کاخ سفید به‌دنبال معامله‌ای مبادله‌محور برای متوقف کردن موقت درگیری‌هاست، رهبران اروپا تاکید دارند که امنیت را نمی‌توان از حقوق بین‌الملل جدا کرد. بروکسل اصرار دارد هر ساختار تازه‌ای باید بر پایه اصول سند نهایی هلسینکی و منشور پاریس بنا شود.[4][5]

امارات متحده عربی هم‌زمان با تشدید شکاف فراآتلانتیک، آماده میزبانی مذاکرات صلح می‌شود.

شبکه سی‌ان‌ان به توصیف ترامپ از این توافق احتمالی با تعابیری نظیر «بزرگ» و «زیبا» اشاره کرد؛ ادبیاتی که با لحن سنجیده و محتاطانه پایتخت‌های اروپایی تضادی آشکار دارد و نشان‌دهنده شکاف در اهداف راهبردی بلندمدت ائتلاف غرب است.[3]

مقامات دفاعی اروپا اکنون در حال تسریع برنامه‌ریزی‌های احتیاطی برای شرایطی هستند که آمریکا حضور نظامی خود در قاره را به‌شدت کاهش دهد. تلاش برای توافق دوجانبه با مسکو، استدلال‌های پاریس و برلین را در خصوص ضرورت دستیابی به خودگردانی راهبردی واقعی تقویت کرده است.[2][4]

مخالفت با طرح کاخ سفید همچنین نشست‌های آتی وزرای ناتو را تحت فشار شدیدی قرار می‌دهد. رهبران ائتلاف ناچار خواهند بود فاصله فزاینده میان ابتکارات دیپلماتیک واشنگتن و الزامات امنیتی مورد اجماع اعضای اروپایی را مهار کنند.[1][2]

گام‌های بعدی کی‌یف

برای اوکراین، این مناقشه فراآتلانتیک درست چند هفته پیش از حیاتی‌ترین دور دیپلماتیک جنگ، بلاتکلیفی شدیدی به همراه آورده است. کی‌یف برای حفظ اهرم‌های چانه‌زنی خود در برابر خواسته‌های سرزمینی روسیه، به جبهه‌ای یکپارچه از سوی غرب تکیه دارد.[6][7]

کی‌یف پست در گزارش مفصلی از طرح پنج‌بندی کوشنر، به نگرانی‌های عمیق نهادهای دفاعی اوکراین اشاره کرد. مقامات نظامی این کشور بیم دارند که یک توافق گسترده میان واشنگتن و مسکو، اوکراین را ناچار به پذیرش شرایط نامطلوب آتش‌بس صرفاً برای تأمین جدول زمانی دیپلماتیک آمریکا کند.[6]

کی‌یف پست در گزارش مفصلی از طرح پنج‌بندی کوشنر، به نگرانی‌های عمیق نهادهای دفاعی اوکراین اشاره کرد.

اوکراین با هم‌صدایی با آلمان در مطالبه یک کرسی برای اروپا در ابوظبی، تلاش می‌کند جایگاه مذاکراتی خود را در ساختار نهادی قاره تثبیت کند. ارزیابی کی‌یف این است که رهبران اروپایی تمایل کمتری نسبت به دولت فعلی آمریکا برای سازش بر سر اصول حاکمیت ملی خواهند داشت.[7]

هفته‌های آینده روشن خواهد کرد که آیا کاخ سفید قصد دارد طرح پنج‌بندی را علی‌رغم مخالفت اروپا پیش ببرد یا حاضر به بازبینی در آن خواهد شد. تا زمانی که قالب نشست ابوظبی نهایی نشود، شالوده نظم امنیتی اروپای پساجنگ همچنان در وضعیتی شکننده و مبهم باقی خواهد ماند.[5][7]

نکات کلیدی

  1. مقامات اتحادیه اروپا چارچوب امنیتی پنج‌بندی پیشنهادی کاخ سفید را رسماً رد کردند.
  2. هدف طرح آمریکا ایجاد معماری امنیتی جدید با مسکو پیش از مذاکرات صلح ابوظبی است.
  3. آلمان و اوکراین برای اختصاص کرسی مستقل به اروپا در نشست سه‌جانبه فعلی رایزنی می‌کنند.
  4. رهبران اروپا ابراز نگرانی کردند که کانال دوجانبه آمریکا و روسیه قصد دور زدن ناتو و اتحادیه اروپا را دارد.

آنچه نمی‌دانیم

  • جزئیات دقیق و امتیازات مندرج در طرح محرمانه پنج‌بندی جرد کوشنر.
  • این‌که آیا امارات متحده عربی برای تأمین خواسته اروپا ساختار سه‌جانبه نشست ابوظبی را تغییر خواهد داد یا خیر.
  • نحوه واکنش کرملین به مخالفت رسمی اروپا با معماری امنیتی پیشنهادی.

روند رویداد

  1. اواخر ۲۰۲۱

    روسیه مطالبات گسترده‌ای برای تضمین‌های الزام‌آور مبنی بر توقف گسترش ناتو مطرح کرد.

  2. فوریه ۲۰۲۲

    نیروهای روسیه تهاجم همه‌جانبه به اوکراین را آغاز کردند و نظم امنیتی موجود در اروپا را در هم شکستند.

  3. اوایل نوامبر ۲۰۲۶

    جرد کوشنر طرح پنج‌بندی امنیت اروپا را به دیپلمات‌های متحد ارائه داد.

  4. ۶ نوامبر ۲۰۲۶

    دونالد ترامپ پس از دیدار با فرستاده روسیه، از یک توافق امنیتی «بزرگ و زیبا» خبر داد.

  5. ۶ نوامبر ۲۰۲۶

    رهبران اروپا پیشنهاد کاخ سفید را رسماً رد کرده و خواستار حضور در مذاکرات ابوظبی شدند.

نهاد دفاعی اروپا 40%دولت ایالات متحده 30%دولت اوکراین 20%منافع حاکمیتی روسیه 10%
نهاد دفاعی اروپا
بر ساختارهای نهادی چندجانبه تأکید دارد و توافقات دوجانبه آمریکا و روسیه را تهدیدی برای حاکمیت ملی قاره می‌داند.
دولت ایالات متحده
طرفدار توافقات دوجانبه عمل‌گرایانه و مبادله‌محور است تا بحران‌ها را به‌سرعت مهار کرده و تعهدات نظامی فرامرزی خود را کاهش دهد.
دولت اوکراین
تلاش می‌کند امنیت خود را به نهادهای اروپایی پیوند بزند تا توسط قدرت‌های خارجی ناچار به دادن امتیازات نامطلوب نشود.
منافع حاکمیتی روسیه
مذاکره مستقیم با واشنگتن را ترجیح می‌دهد تا نهادهای اروپایی را دور بزند و حوزه‌های نفوذ به رسمیت شناخته‌شده ایجاد کند.

دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده

  • کشورهای خط مقدم اروپای شرقی که امنیت آن‌ها مستقیماً تحت تأثیر این طرح قرار می‌گیرد.
  • میزبانان اماراتی که تدارکات و قالب برگزاری نشست ابوظبی را مدیریت می‌کنند.

منابع

پوشش منابع

8 منبع

4 دیدگاه شناسایی‌شده

نهاد دفاعی اروپا 40%دولت ایالات متحده 30%دولت اوکراین 20%منافع حاکمیتی روسیه 10%
  1. [1]Euronewsنهاد دفاعی اروپا

    EU rejects Trump's 'big beautiful' security deal with Russia and 'all of Europe'

    مطالعه در Euronews →
  2. [2]Financial Timesنهاد دفاعی اروپا

    Europe alarmed by US plans for security deal with Russia

    مطالعه در Financial Times →
  3. [3]CNNدولت ایالات متحده

    Trump teases 'big, beautiful' European security deal after meeting Putin envoy

    مطالعه در CNN →
  4. [4]Courthouse News Serviceنهاد دفاعی اروپا

    Europe rebuffs US push for new 'security architecture' in Russia deal

    مطالعه در Courthouse News Service →
  5. [5]Radio Free Europe/Radio Libertyدولت ایالات متحده

    White House Outlines Broader European Security Plan Ahead Of Ukraine Peace Talks

    مطالعه در Radio Free Europe/Radio Liberty →
  6. [6]Kyiv Postدولت اوکراین

    Kushner Unveils 5-Point European Security Plan Ahead of Peace Talks

    مطالعه در Kyiv Post →
  7. [7]bne IntelliNewsدولت اوکراین

    Germany, Ukraine push for European seat at peace talks as Abu Dhabi stays three-way

    مطالعه در bne IntelliNews →
  8. [8]RTمنافع حاکمیتی روسیه

    Trump teases sweeping deal after meeting Putin envoy

    مطالعه در RT →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار اخبار و سیاست با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.