راه‌اندازی بازار دست‌دوم ایکیا؛ پایان دوران مبلمان یک‌بارمصرف؟

شرکت سوئدی ایکیا در اکتبر ۲۰۲۶ (آبان ۱۴۰۵) با راه‌اندازی رسمی بازار آنلاین دست‌دوم خود در بریتانیا، آلمان و ایرلند، گام بزرگی در تغییر الگوی مصرف مبلمان برداشت. این پلتفرم جدید به کاربران اجازه می‌دهد تا لوازم خانگی کارکرده ایکیا را به‌طور مستقیم با یکدیگر معامله کنند و از دور ریختن آن‌ها جلوگیری نمایند.[1][4]

این ابتکار که پیش‌تر در سال ۲۰۲۴ به‌صورت آزمایشی در مادرید و اسلو آغاز شده بود، پس از موفقیت در اسپانیا، نروژ، پرتغال، لهستان، سوئد و بلژیک، اکنون به بازارهای بزرگ‌تری گسترش یافته است. این پلتفرم اکنون به‌عنوان رقیبی جدی برای ای‌بی (eBay) و فیس‌بوک مارکت‌پلیس وارد میدان شده است.[4][5]

آمارهای دوره آزمایشی نشان‌دهنده استقبال گسترده مخاطبان است. تا پایان آگوست ۲۰۲۶، این پلتفرم بیش از ۱۵ میلیون بازدید و ۹۵ هزار و ۷۰۰ آگهی فروش را ثبت کرده است. جالب‌تر آنکه ۲۵.۵ درصد از کاربران این بازار، اعضای جدید یا فعال‌شده در باشگاه مشتریان ایکیا (IKEA Family) بوده‌اند.[4]

مکانیزم تشویقی برای فروشندگان

ایکیا برای ترغیب کاربران به استفاده از این پلتفرم، سیستم پرداخت دوگانه‌ای را طراحی کرده است. فروشندگان می‌توانند پس از فروش کالای خود، وجه نقد دریافت کنند یا گزینه دریافت کارت هدیه دیجیتال ایکیا را برای خریدهای آینده انتخاب نمایند.[1][2]

در صورت انتخاب کارت هدیه، ایکیا ۱۵ درصد پاداش اضافه به مبلغ فروش اختصاص می‌دهد. این استراتژی هوشمندانه نه‌تنها چرخه عمر محصولات را افزایش می‌دهد، بلکه پول را دوباره به چرخه مالی خود شرکت بازمی‌گرداند و مشتریان را به خریدهای بعدی تشویق می‌کند.[2][5]

البته محدودیت‌هایی نیز در این بازار وجود دارد. فروش تشک، لوازم برقی آشپزخانه، مواد غذایی و همچنین محصولات دستکاری‌شده یا متعلق به برندهای دیگر در این پلتفرم ممنوع است. خریداران و فروشندگان می‌توانند به یکدیگر امتیاز دهند تا شفافیت و اعتماد در این جامعه کاربری حفظ شود.[1][5]

فرار از برچسب فست فرنیچر

راه‌اندازی این بازار، تلاشی آشکار از سوی ایکیا برای پاسخ به انتقادات فزاینده فعالان محیط‌زیست است. این شرکت سالانه حدود ۲ هزار محصول جدید معرفی می‌کند و مدت‌هاست که با برچسب «فست فرنیچر» (مبلمان سریع و یک‌بارمصرف) شناخته می‌شود.[1][6]

خرید مبلمان دست‌دوم به‌طور قابل‌توجهی برای محیط‌زیست مفیدتر است، زیرا از ورود اقلام حجیم به محل‌های دفن زباله جلوگیری کرده و انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از تولید محصولات جدید را کاهش می‌دهد. همچنین نیاز به منابع بکر مانند چوب جنگل‌ها را پایین می‌آورد.[6]

امیلی بیرکین، مدیر توسعه و تحول در گروه اینگکا (بزرگ‌ترین خرده‌فروش ایکیا)، در این باره می‌گوید: «چشم‌انداز ما ایجاد زندگی روزمره بهتر برای افراد است. بازار دست‌دوم راهی است تا محصولات ایکیا را با قیمت‌های مقرون‌به‌صرفه‌تر در دسترس قرار دهیم و همزمان راهی ساده برای واگذاری اقلام مازاد فراهم کنیم.»[3][4]

تغییر رفتار مصرف‌کنندگان

داده‌های بازار نشان می‌دهد که الگوی خرید خانوارها در حال تغییر است. در سال ۲۰۲۵، حدود ۶۳ درصد از مصرف‌کنندگان بریتانیایی محصولاتی را از طریق پلتفرم‌های فروش مجدد خریداری کرده‌اند که نسبت به آمار ۵۱ درصدی سال ۲۰۲۴، افزایش چشمگیری داشته است.[2][3]

تحقیقات اختصاصی ایکیا نیز نشان می‌دهد که بیش از ۲۸ درصد از بزرگسالان بریتانیایی معتقدند داشتن یک «تاریخچه یا داستان شخصی»، مبلمان کارکرده را برای آن‌ها جذاب‌تر می‌کند. این نگاه جدید، ارزش کالای دست‌دوم را از یک انتخاب صرفاً اقتصادی به یک انتخاب هویتی و فرهنگی ارتقا داده است.[2][3]

گرگ لوکاس، مدیر پایداری ایکیا در بریتانیا و ایرلند، تأکید می‌کند: «نحوه مبله کردن خانه‌ها تغییر کرده است. چه در حال اسباب‌کشی باشند و چه تغییر دکوراسیون، مشتریان بیشتری مبلمان کارکرده را در کنار محصولات نو در نظر می‌گیرند تا خانه‌ای با حس و حال شخصی‌تر بسازند.»[2]

چشم‌انداز اقتصاد چرخشی

پیش‌بینی می‌شود بازار محصولات خانگی دست‌دوم در بریتانیا از ۴.۵ میلیارد پوند در سال ۲۰۲۲ به ۶.۱ میلیارد پوند تا سال ۲۰۲۷ برسد. این رشد نشان‌دهنده پتانسیل عظیم اقتصاد چرخشی در صنعت دکوراسیون داخلی است که ایکیا قصد دارد سهم بزرگی از آن را تصاحب کند.[2]

مدیران ایکیا اعلام کرده‌اند که این بازار دست‌دوم، مکمل سرویس «خرید و فروش مجدد» (Buyback & Resell) است که از سال ۲۰۲۱ در فروشگاه‌های فیزیکی اجرا می‌شود. ترکیب این دو سرویس، اکوسیستم کاملی را برای مدیریت چرخه عمر لوازم خانگی ایجاد کرده است.[2][3]

این پلتفرم در حالی راه‌اندازی می‌شود که ایکیا اخیراً یک سرمایه‌گذاری ۱.۲ میلیارد یورویی در سراسر اروپا برای کاهش قیمت صدها محصول خود انجام داده است. ترکیب کاهش قیمت کالاهای نو و ایجاد بازار دست‌دوم، استراتژی جامع این شرکت برای حفظ تسلط بر بازار دکوراسیون در دوران تورم است.[3]