رونمایی از اسناد صوتی و تصویری منتشرنشده علینقی وزیری در کنسرت ارکستر سازهای ایرانی

تالار رودکی در شب‌های ۲۷ و ۲۸ شهریور ۱۴۰۵، تنها میزبان یک اجرای موسیقی معمول نبود؛ بلکه به ماشین زمانی تبدیل شد که مخاطبان را به دهه‌ها پیش برد. تازه‌ترین کنسرت ارکستر سازهای ایرانی بنیاد رودکی که دومین پروژه رسمی این مجموعه به شمار می‌رود، با عنوان «مشتاق و پریشان» روی صحنه رفت.

اما غافلگیری بزرگ این دو شب، پیش از به صدا درآمدن سازها رقم خورد: رونمایی از یک اثر تصویری و صوتی کاملاً دیده‌نشده از کلنل علینقی وزیری، موسیقی‌دان پیشگام و جریان‌ساز کشورمان، که برای نخستین‌بار روی پرده سالن نقش بست.[1][2]

پیش از آنکه قاسم رحیم‌زاده به عنوان سرپرست و رهبر مهمان چوب‌دست خود را بالا ببرد، صدای ضبط‌شده و تصویر مستندی از علینقی وزیری در سالن طنین‌انداز شد. این اسناد تاریخی که دهه‌ها در سکوت آرشیوها خاک می‌خوردند، به همت فوزیه مجد، پژوهشگر برجسته موسیقی، گردآوری و حفظ شده‌اند. تماشای چهره و شنیدن صحبت‌های مردی که پایه‌های موسیقی نوین ایران را بنا نهاد، اتمسفری از احترام و شگفتی را در میان تماشاگرانی که راس ساعت ۲۰:۰۰ در سالن حاضر شده بودند، ایجاد کرد.[2][3]

این اتفاق تاریخی حاصل دومین همکاری مشترک میان ۲ نهاد فرهنگی، یعنی بنیاد رودکی و «خانه پایور» بود. در بخش ابتدایی برنامه، یادداشتی از علی صمدپور، پژوهشگر و مدیر خانه پایور، برای حاضران قرائت شد که چارچوب و اهمیت این رونمایی را روشن می‌کرد. این پیوند میان اجرای زنده و پخش اسناد تاریخی، نشان داد که چگونه می‌توان یک کنسرت را از یک رویداد صرفاً شنیداری، به یک کلاس درس زنده و یک تجربه عمیق فرهنگی تبدیل کرد.[1][3]

پس از این مقدمه تاریخی، نوبت به اجرای ۷ قطعه از رپرتوار مرتبط با میراث وزیری رسید. ارکستر با خوانندگی اشکان کمانگری، قطعاتی چون «مقدمه و تمرین دشتی»، «ساز و آواز»، تصنیف «مشتاق و پریشان»، «ژیمناستیک موزیکال»، تصنیف حماسی «ای وطن» و «رِنگ گنجشک» را اجرا کرد. همچنین یک چهارنوازی تار و بم‌تار بر اساس ردیف عالی وزیری در آواز دشتی، مهارت تکنیکی نوازندگان را به رخ کشید و ظرفیت‌های موسیقی ایرانی را در قالب‌های ارکسترال به نمایش گذاشت.[1][2]

ترکیب ۱۳ نفره نوازندگان این اجرا، ترکیبی از استعدادهای جوان و تکنیکی بود. همان‌طور که در اعلامیه رسمی بنیاد رودکی آمده است، این ارکستر با این هدف تشکیل شده که «به منظور شناخت و به‌کارگیری استعدادهای موسیقی و همچنین ایجاد بستر فعالیت‌های حرفه‌ای هنری در تولید و عرضه‌ هنر» عمل کند و «زمینه‌ساز حضور پررنگ‌تر موسیقی ملی در عرصه‌های ملی و بین‌المللی باشد.» هنرمندانی چون حسین خواس (سنتور)، آیناز راثی (قانون) و شهرزاد سپهری شایان (تار)، صدایی یکپارچه و قدرتمند خلق کردند.[1][3]

هدایت کلان این مجموعه بر عهده یک شورای هنری ۵ نفره متشکل از پریچهر خواجه، علی بهرامی‌فرد، حسام اینانلو، قاسم رحیم‌زاده و امیرعباس ستایشگر است. این شورا با انتخاب هوشمندانه رپرتوار و ادغام آن با اسناد تاریخی، نشان داد که حفظ میراث موسیقی ملی تنها به معنای تکرار نت‌های گذشته نیست، بلکه نیازمند بازخوانی و ارائه خلاقانه آن‌ها به نسل امروز است.[2][3]

با پایان یافتن آخرین مضراب‌های تصنیف «ای وطن»، تالار رودکی شاهد تشویق‌های ممتد تماشاگرانی بود که نه تنها یک اجرای درخشان را شنیده بودند، بلکه بخشی از هویت گمشده موسیقی خود را روی پرده دیده بودند. این کنسرت ثابت کرد که بایگانی‌های موسیقی ایران هنوز گنجینه‌های کشف‌نشده‌ای دارند که اگر با سلیقه و احترام روی صحنه بیایند، می‌توانند جریان‌ساز و الهام‌بخش باشند.[1]

این رویداد همچنین نشان‌دهنده ظرفیت بالای سالن‌های اجرای موسیقی برای تبدیل شدن به فضاهای چندرسانه‌ای است؛ جایی که بیش از یک قرن تاریخ موسیقی می‌تواند در کنار اجرای زنده، جان تازه‌ای بگیرد و مخاطب را با لایه‌های پنهان هنر معاصر ایران آشنا کند.[3]