سامانه جنگ الکترونیک AN/ASQ-239 چگونه برتری هوایی جنگنده F-35 را تامین می‌کند؟

برتری هوایی جنگنده F-35 تنها به طراحی پنهان‌کار آن محدود نمی‌شود؛ بلکه در توانایی آن برای کور کردن و فریب دادن سیستم‌هایی است که موشک‌ها را هدایت می‌کنند. سامانه جنگ الکترونیک AN/ASQ-239 با ایجاد یک سپر الکترومغناطیسی ۳۶۰ درجه، رادارهای دشمن را پیش از آنکه بتوانند روی جنگنده قفل کنند، شناسایی، مکان‌یابی و مختل می‌کند.[1][3]

این سامانه که توسط شرکت BAE Systems ساخته شده، برخلاف جنگنده‌های نسل‌های قبل، نیازی به حمل غلاف‌های خارجی ندارد. آنتن‌های آن به طور کامل درون پوسته و لبه‌های بال F-35 ادغام شده‌اند تا سطح مقطع راداری جنگنده را افزایش ندهند. این طراحی یکپارچه، پهنای باند لحظه‌ای و پردازش سیگنال پرسرعت را برای مقابله با شبکه‌های پدافند هوایی مدرن فراهم می‌کند.[3][5]

معماری حسگرهای غیرفعال و پوشش ۳۶۰ درجه

نقطه قوت اصلی AN/ASQ-239 در قابلیت‌های حسگر غیرفعال و دوربرد آن نهفته است. این سیستم به جای انتشار امواج که می‌تواند موقعیت جنگنده را لو دهد، به طور مداوم انرژی الکترومغناطیسی محیط را از تمام جهات جمع‌آوری و پردازش می‌کند و هیچ نقطه کوری برای دشمن باقی نمی‌گذارد.[4][5]

هنگامی که یک رادار دشمن یا سیستم موشک سطح‌به‌هوا سیگنالی ارسال می‌کند، این مجموعه بلافاصله آن را تشخیص می‌دهد. سامانه با دقت بالا منبع انتشار را مکان‌یابی کرده و داده‌ها را مستقیماً به نمایشگر کلاه خلبان ارسال می‌کند؛ به این ترتیب F-35 می‌تواند بدون انتشار هیچ سیگنال قابل ردیابی، از منطقه خطر عبور کرده یا با آن درگیر شود.[1][5]

فریب موشکی و اخلال همزمان

در صورتی که فرار از دید رادارها ممکن نباشد، سیستم به حالت دفاع فعال تغییر وضعیت می‌دهد. سامانه AN/ASQ-239 از اقدامات متقابل پیشرفته چندطیفی، فرکانس رادیویی و فروسرخ برای فریب موشک‌های شلیک‌شده استفاده می‌کند و با ارسال داده‌های تله‌متری نادرست به جستجوگرهای آن‌ها، قفل راداری را می‌شکند.[3][5]

نکته حیاتی این است که این مجموعه می‌تواند عملیات اخلال (Jamming) را به صورت همزمان و بدون ایجاد تداخل در رادار AN/APG-81 یا گیرنده‌های هشدار راداری خود جنگنده انجام دهد. این ویژگی به F-35 اجازه می‌دهد تا به محیط‌های متراکم از سیگنال نفوذ کرده و پدافند دشمن را کور کند، در حالی که تصویر واضح خود را از میدان نبرد حفظ می‌کند.[5]

همجوشی داده‌ها در قلب جنگنده

در جنگنده‌های قدیمی، داده‌های جنگ الکترونیک، رادار و فروسرخ روی نمایشگرهای جداگانه نشان داده می‌شدند و خلبان باید در ذهن خود این اطلاعات را ترکیب می‌کرد. جنگنده F-35 این اضافه‌بار شناختی را از طریق موتور همجوشی حسگرهای خود (Sensor Fusion) به طور کامل از بین برده است.[1][3]

سامانه AN/ASQ-239 گزارش‌های ردیابی الکترونیکی خود را به کامپیوتر مرکزی ارسال می‌کند. در آنجا، این داده‌ها با اطلاعات بصری سیستم روزنه توزیع‌شده (DAS) و سیستم هدف‌گیری الکترواپتیکال (EOTS) ترکیب می‌شوند. خلبان تنها یک تصویر واحد و یکپارچه از حقیقت میدان نبرد را مشاهده می‌کند که زمان واکنش را به شدت کاهش می‌دهد.[1][3]

ارتقای مستمر در سری‌های تولیدی جدید

جنگ الکترونیک حوزه‌ای است که دائماً تغییر می‌کند و نیازمند سخت‌افزار و نرم‌افزاری است که بتواند با تهدیدات نوظهور سازگار شود. این سیستم دارای یک معماری ماژولار و باز است که به اپراتورها اجازه می‌دهد الگوریتم‌های تشخیص تهدید را به سرعت از طریق به‌روزرسانی‌های نرم‌افزاری ارتقا دهند.[2][4]

در جدیدترین فازهای تولید، به ویژه در سری‌های تولیدی ۲۰ تا ۲۲ (Lots 20-22)، سامانه AN/ASQ-239 از سخت‌افزار پایه ارتقایافته و قدرت پردازش بالاتری بهره می‌برد. این مدرنیزاسیون که با قراردادهای جدید در حال انجام است، تضمین می‌کند که F-35 می‌تواند حجم بیشتری از تهدیدات همزمان را مدیریت کرده و تسلط الکترومغناطیسی خود را حفظ کند.[1][2]

اشتراک‌گذاری داده‌ها در شبکه پروازی

قابلیت‌های AN/ASQ-239 تنها به یک جنگنده محدود نمی‌شود. اطلاعات جمع‌آوری‌شده از طریق پیوند داده پیشرفته چندمنظوره (MADL) به صورت آنی با سایر جنگنده‌های حاضر در گروه پروازی به اشتراک گذاشته می‌شود. این شبکه امن به ناوگان F-35 اجازه می‌دهد تا به عنوان یک سیستم یکپارچه عمل کنند.[3][4]

به عنوان مثال، اگر یک جنگنده سیگنال راداری متخاصم را دریافت کند، موقعیت دقیق آن بلافاصله روی نمایشگر تمام جنگنده‌های دیگر گروه ظاهر می‌شود. این سطح از آگاهی محیطی توزیع‌شده، نیاز به ارتباطات رادیویی صوتی را از بین برده و امکان اجرای تاکتیک‌های تهاجمی هماهنگ را در سکوت کامل رادیویی فراهم می‌آورد.[3][5]