شکایت ۴۱ میلیون دلاری مالکان آثار الویس پریسلی از شرکت هوش مصنوعی انتروپیک

در حالی که شرکت‌های بزرگ موسیقی سال گذشته را صرف شکایت از استارتاپ‌های هوش مصنوعی کرده‌اند، نبرد حقوقی جدید تنها بر روی یک نام افسانه‌ای متمرکز است: الویس پریسلی. این بار پای یک اتحادیه در میان نیست، بلکه مالکان آثار یک هنرمند به تنهایی به میدان آمده‌اند.

شرکت «آتنتیک برندز گروپ» که حقوق مالکیت معنوی الویس را در اختیار دارد، روز جمعه ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ شکایتی را علیه شرکت انتروپیک ثبت کرد. آن‌ها ادعا می‌کنند که این غول فناوری از ۲۷۴ ترانه دارای کپی‌رایت این خواننده برای آموزش مدل هوش مصنوعی «کلود» استفاده کرده است.[2][3]

این شکایت که در دادگاه فدرال ثبت شده، برای هر یک از ترانه‌های نقض‌شده درخواست ۱۵۰ هزار دلار غرامت کرده است. با یک محاسبه ساده، مجموع این رقم برای تمامی ۲۷۴ اثر به حدود ۴۱ میلیون دلار می‌رسد که نشان‌دهنده جدیت مالکان در محافظت از این میراث است.[2][4]

ریچارد بوش، وکیل ارشد این پرونده، در متن شکایت نوشته است که انتروپیک تمام مدل کسب‌وکار خود را بر پایه نقض کپی‌رایت در مقیاسی که تاکنون دیده نشده بنا کرده است. او در ادامه تاکید کرد که شاکیان الویس به شدت از این ترانه‌های نمادین و تاریخی محافظت می‌کنند.[1][2]

در میان آثار ذکر شده در این پرونده، نام ترانه‌های جاودانه‌ای مانند «نمی‌توانم عاشق نشوم»، «کمتر حرف بزن» و «بی‌رحم نباش» به چشم می‌خورد. این ترانه‌ها دهه‌هاست که به عنوان پایه‌های اصلی موسیقی پاپ و راک شناخته می‌شوند و ارزش تجاری فوق‌العاده‌ای دارند.[1][2][3]

مشکل شاکیان تنها به مرحله بلعیدن داده‌ها برای آموزش هوش مصنوعی ختم نمی‌شود. بر اساس اسناد دادگاه، زمانی که از چت‌بات کلود خواسته شد تا این ترانه‌ها را برای مخاطبان امروزی بازنویسی کند، خروجی‌ها ساختار و قلاب‌های موسیقی اصلی را به وضوح حفظ کرده بودند.[2][3]

شاکیان استدلال می‌کنند که کلود حتی پس از اعمال محدودیت‌های امنیتی توسط انتروپیک، همچنان به بازتولید غیرقانونی ادامه می‌دهد. در یکی از آزمایش‌ها، این هوش مصنوعی نسخه‌هایی را تولید کرد که دارای همان ساختار، همان بندها و همان ترجیع‌بندهای اصلی بودند و تنها کلمات آن‌ها کمی تغییر کرده بود.[2][3]

به نظر می‌رسد حتی با وجود گاردریل‌های نرم‌افزاری، هوش مصنوعی هنوز نمی‌تواند در برابر جذابیت پادشاه راک اند رول مقاومت کند. این موضوع مرز باریک میان الهام گرفتن و کپی‌برداری دقیق را در دنیای ماشین‌های هوشمند به چالش می‌کشد.

انتروپیک پیش از این نیز با دردسرهای قانونی مشابهی روبرو بوده است. در سال ۲۰۲۳، شرکت‌های بزرگی مانند «یونیورسال موزیک گروپ» و «کانکورد» از این شرکت به دلیل استفاده از متن ترانه‌های هنرمندانی چون بیانسه و رولینگ استونز شکایت کرده بودند.[4]

با این حال، پرونده الویس پریسلی از یک جنبه کلیدی متفاوت است. این نخستین بار است که مالکان حقوق یک هنرمند منفرد و بسیار مشهور، به جای یک ناشر موسیقی چندملیتی، مستقیماً یک شرکت پیشرو در زمینه هوش مصنوعی را هدف قرار می‌دهند.[3]

شرکت‌های هوش مصنوعی معمولاً در دفاع از خود به قانون استفاده منصفانه استناد می‌کنند. آن‌ها معتقدند که خواندن و تحلیل داده‌های موجود در اینترنت برای آموزش مدل‌ها، تفاوتی با یادگیری یک انسان از محیط پیرامونش ندارد و نباید شامل قوانین سخت‌گیرانه کپی‌رایت شود.

اما صنعت موسیقی این استدلال را نمی‌پذیرد. در اوایل سال ۲۰۲۴، شرکت «سونو» که یک تولیدکننده موسیقی با هوش مصنوعی است، توسط سه شرکت بزرگ موسیقی مورد پیگرد قانونی قرار گرفت و در نهایت مجبور به توافق با «وارنر موزیک» شد، هرچند نبرد با سونی و یونیورسال همچنان ادامه دارد.[1][3]

نتیجه پرونده ۴۱ میلیون دلاری الویس می‌تواند رویه قضایی جدیدی را برای نحوه برخورد با مالکیت معنوی در عصر دیجیتال ایجاد کند. اگر دادگاه به نفع شاکیان رای دهد، شرکت‌های هوش مصنوعی مجبور خواهند شد پیش از استفاده از هر اثری، مجوزهای لازم را با هزینه‌های هنگفت خریداری کنند.

تا زمان صدور حکم نهایی، این نبرد حقوقی به عنوان یک نقطه عطف در تقاطع هنر و فناوری باقی خواهد ماند. میراث الویس پریسلی، دهه‌ها پس از مرگ او، اکنون در خط مقدم مبارزه برای حفظ حقوق هنرمندان در برابر الگوریتم‌های بی‌احساس قرار گرفته است.

وکلای انتروپیک هفته گذشته در دادگاهی در کالیفرنیا تلاش کردند تا قاضی را متقاعد کنند که استفاده از متن ترانه‌ها برای آموزش، یک رویه استاندارد و قانونی است. اما قاضی پرونده از هر دو طرف خواست تا مشخص کنند آیا خروجی‌های هوش مصنوعی واقعاً بازار آثار اصلی را تهدید می‌کنند یا خیر.[4]

در نهایت، این دادگاه‌ها هستند که باید مشخص کنند آیا ماشین‌ها حق دارند بدون پرداخت هزینه از دستاوردهای خلاقانه انسان‌ها استفاده کنند. تا آن زمان، نام الویس پریسلی بار دیگر به تیتر یک رسانه‌ها تبدیل شده است، اما این بار نه برای یک رکوردشکنی در فروش آلبوم، بلکه برای دفاع از آینده موسیقی.