سقوط ۷.۶ درصدی شاخص کوسپی کره جنوبی و فعال‌سازی ترمز اضطراری بازار در پی ریزش غول‌های تراشه‌سازی

شاخص ترکیبی بورس کره (کوسپی) در روز ۱۵ اکتبر با ریزش ۴۵۴.۵۹ واحدی در رقم ۵,۵۵۴.۲۲ بسته شد که افت ۷.۵۷ درصدی آن ماه‌ها بازدهی مثبت را بر باد داد. شدت این عرضه به اندازه‌ای بود که در ساعت ۱۲:۳۸ بعدازظهر به وقت محلی، مکانیزم توقف اضطراری (Circuit Breaker) سطح ۱ فعال شد و کلیه معاملات بازار به مدت ۲۰ دقیقه متوقف گردید.[1][3]

محرک اصلی این ریزش، تجدید ارزیابی شتابان در رونق زیرساخت‌های هوش مصنوعی بود که در پی اعلام آمار تورمی بالاتر از انتظار در ایالات متحده شکل گرفت. با افزایش بهای مصرف‌کننده و نشانه‌های پایداری تورم در آمریکا، بازارها به‌سرعت احتمال تداوم افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو در ماه‌های آتی را قیمت‌گذاری کردند.[1][2]

برای سرمایه‌گذاران بین‌المللی و معامله‌گران خرد، صورت‌مسئله کاملاً شفاف است: بالا ماندن نرخ استقراض، مخارج سرمایه‌ای عظیم مورد نیاز برای احداث مراکز داده هوش مصنوعی را تهدید می‌کند. از آنجا که بخش اعظم درآمد صنعتی کره جنوبی به تأمین تراشه‌های حافظه برای این تأسیسات وابسته است، هرگونه ترمز در هزینه‌کردهای فناورانه شرکت‌های آمریکایی مستقیماً به سود عملیاتی بنگاه‌های کره‌ای ضربه می‌زند.[2][3]

دامنه این ریزش بیانگر عمق اضطراب حاکم بر بازار بود. این شاخص در معاملات درون‌روزی بیش از ۹ درصد افت کرد و با سقوط به کف ۵,۴۵۰.۸۱ واحدی، کف حمایتی ۵,۵۰۰ را شکست، هرچند در دقایق پایانی بخش ناچیزی از زیان وارده جبران شد.[1][3]

ریزش سهام نیمه‌رساناها

بیشترین ضربه به بخش نیمه‌رساناها وارد شد؛ صنعتی که ستون فقرات بورس کره و محرک صادرات ملی آن است. سامسونگ الکترونیکس، بزرگ‌ترین تولیدکننده تراشه‌های حافظه در جهان و نماد سنجش تقاضای فناوری، در جریان این دادوستد پرتنش افتی نزدیک به ۱۰ درصد را به ثبت رساند.[1]

رقیب سنتی سامسونگ نیز افتی حتی شدیدتر را تجربه کرد. شرکت اس‌کی هاینیکس (SK Hynix) که تأمین‌کننده کلیدی حافظه‌های با پهنای باند بالا (HBM) برای پردازنده‌های هوش مصنوعی است، همگام با سامسونگ سقوط کرد. این دو غول فناوری وزن تعیین‌کننده‌ای در شاخص کوسپی دارند و افت ارزش آنها، کل بازار سهام را با خود به زیر کشید.[1][3]

سرمایه‌گذاران خارجی لیدرهای اصلی این خروج نقدینگی بودند و سفارش‌های فروش خالصی با ابعاد گسترده در بازار ثبت کردند. روزنامه دونگ‌آ ایلبو گزارش داد که خروج سرمایه خارجی از مرز ۵ هزار میلیارد وون فراتر رفت؛ رقمی که تلاش‌های سهامداران خرد و نهادی برای خرید در کف قیمتی را کاملاً بی‌اثر کرد.[1][3]

این موج عرضه در تالار معاملات فوراً به بازار ارز تسری یافت و وون کره جنوبی را زیر فشار سنگین قرار داد. با خروج ضربتی نقدینگی خارجی از سئول، ارزش وون از مرز ۱,۳۵۰ در برابر هر دلار عبور کرد و به کف درون‌روزی ۱,۳۵۳ رسید.[1][3]

هراس معامله‌گران تنها به بازار اول محدود نماند. شاخص فناوری‌محور کوسداک (KOSDAQ) نیز با ۷.۶۵ درصد کاهش در سطح ۷۶۰.۸۲ ایستاد. پیش از این و در ساعات ابتدایی روز، معاملات این بازار نیز به دلیل فعال‌سازی ترمز اضطراری متوقف شده بود که نشان داد از ۲۹ ژوئیه تاکنون، این نخستین باری است که ترمز معاملات هر دو تالار بورس کره در یک روز فعال می‌شود.[1][3]

هزینه تأمین سرمایه

جرقه ابتدایی این فروش دسته‌جمعی از بازار اوراق قرضه آمریکا زده شد. افزایش انتظارات تورمی و پیش‌بینی بالا ماندن طولانی‌مدت نرخ بهره، بازده اوراق قرضه شرکتی عرضه‌شده توسط مجریان زیرساخت هوش مصنوعی را جهش داد و معادلات مالی توسعه داده‌محور را دگرگون ساخت.[2][3]

شرکت کورویو (CoreWeave)، یکی از تأمین‌کنندگان عمده رایانش ابری هوش مصنوعی در آمریکا، شاهد سقوط محسوس قیمت اوراق قرضه شرکتی خود بود. با افزایش هزینه‌های تأمین مالی تا چنین سطوحی، توجیه اقتصادی ساخت مراکز داده جدید کاهش می‌یابد و این امر سرمایه‌گذاران را وادار به فروش سریع سهام تولیدکنندگان قطعات سخت‌افزاری می‌کند.[3]

وال‌استریت شب پیش از این آسیب‌پذیری سیگنال داده بود. ریزش سهام فناوری‌محور در بازارهای آمریکا شاخص نیمه‌رساناهای فیلادلفیا را وارد مدار نزولی کرد و نشان داد ارزش‌گذاری‌های سخت‌افزاری تا چه حد در برابر سیاست‌های پولی انقباضی و تورمی که مهار نمی‌شود شکننده هستند.[2]

این روند باعث افزایش بدبینی‌ها پیرامون دیون رو به رشد صنعت هوش مصنوعی و نرخ بازگشت نامطمئن سرمایه‌گذاری‌ها شده است. نگرانی از اینکه استقراض پرهزینه بتواند حاشیه سود شرکت‌های هوش مصنوعی را تحت فشار قرار دهد، سبب شد سرمایه‌گذاران در اضافه ارزش پرداخت‌شده به سازندگان سخت‌افزار در آسیا تجدیدنظر کنند.[3]

ساختار اقتصادی کره جنوبی در برابر این نااطمینانی آسیب‌پذیری مضاعفی دارد. از آنجا که این کشور در ماه‌های گذشته تمام تکیه رشد بورس خود را بر ابرچرخه رونق هوش مصنوعی گذاشته بود، این عقب‌نشینی ناگهانی هیچ صنعت جایگزینی برای جذب سرمایه‌های فراری باقی نگذاشت؛ به‌گونه‌ای که اکنون شاخص کوسپی حدود ۴۰ درصد پایین‌تر از اوج تاریخی خود در ماه ژوئن معامله می‌شود.[3]

فعال‌سازی سازوکارهای مهار بحران در بازار

سرعت افت بازار، سازوکارهای مهار خودکار متعددی را در هسته معاملات فعال کرد. پیش از آنکه ترمز اضطراری کل بازار را قفل کند، ناظر بورس در ساعت ۹:۰۷ صبح مکانیسم سایدمعاملاتی (Sell-Sidecar) را برای توقف موقت سفارش‌های فروش مشتقه روی قراردادهای آتی شاخص اجرایی کرده بود.[1][3]

توالی این اقدامات مداخله‌ای، شدت فشار فروش را نمایان می‌سازد. شاخص نوسانات کوسپی ۲۰۰ (معیار سنجش تلاطم بازار) با جهشی ۲۳.۳۱ درصدی نسبت به روز قبل به رقم ۵۵.۳۸ رسید و برای نخستین بار از اواخر ماه اوت، مرز روانی ۵۵ واحد را رد کرد.[3]

سازوکار توقف اضطراری بورس کره دقیقاً با هدف مهار چنین ریزش‌های هیجانی و لجام‌گسیخته‌ای طراحی شده است. توقف بیست‌دقیقه‌ای در تمام نمادها مجالی برای فروکش کردن جو روانی ایجاد می‌کند، هرچند نه کف قطعی قیمت را مشخص می‌سازد و نه تضمینی برای بازگشت روند پس از بازگشایی تابلوی معاملات ارائه می‌دهد.[1]

اگرچه این ابزار طبق برنامه عمل کرد و به کوسپی امکان داد اندکی از کف درون‌روزی فاصله بگیرد، اما حجم سنگین فروش نهادهای خارجی مانع از بهبود پایدار شد و شاخص را به پایین‌ترین سطح خود از ۷ آوریل رساند؛ بدین ترتیب روند نزولی بورس به هفت روز کاری پیاپی کشیده شد.[1][3]

مسیر پیش رو

هم‌پوشانی این فاکتورهای کلان اقتصادی بازار کره جنوبی را در بلاتکلیفی برای یافتن کف قیمتی رها کرده است. ارزش کل بازار بورس کوسپی از زمان اوج ژوئن تاکنون حدود ۲,۸۶۸ هزار میلیارد وون ریزش داشته که نشان می‌دهد دامنه خسارت‌ها بسیار فراتر از یک روز معاملاتی پرنوسان است.[3]

سرمایه‌گذاران اکنون هم‌زمان با ریسک کاهش مخارج سرمایه‌ای در هوش مصنوعی و تضعیف ارزش پول ملی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. مهم‌ترین شاخص تعیین‌کننده بعدی، نشست آتی فدرال رزرو خواهد بود؛ رویدادی که هزینه تأمین سرمایه بخش فناوری در جهان را مشخص کرده و نشان می‌دهد آیا سقوط زنجیره تأمین سخت‌افزار عمیق‌تر خواهد شد یا خیر.[2][3]