وال‌استریت ژورنال: ایران اطلاعات اهداف را برای حمله به عربستان در اختیار حوثی‌ها می‌گذارد

هنگامی که در سال ۲۰۱۹ پهپادهای ساخت ایران تأسیسات آرامکو عربستان را هدف قرار دادند، دستگاه‌های اطلاعاتی غرب بر این باور بودند که تهران خود مستقیماً موشک‌ها را شلیک کرده تا ضمن حفظ فاصله، امکان انکار مسئولیت را برای نیروهای نیابتی خود در یمن فراهم کند. اما الگوی کنونی ورق را برگردانده است: اکنون این نیروهای حوثی هستند که شلیک می‌کنند، اما سازمان اطلاعات نظامی ایران است که دقیقاً نقطه اصابت را تعیین می‌کند.[1][6]

روزنامه وال‌استریت ژورنال گزارش داد که ایران کانالی اختصاصی برای تبادل داده‌های اطلاعاتی راه انداخته تا حملات پهپادی و موشکی حوثی‌ها علیه عربستان را ساماندهی کند. این ساختار اطلاعاتی، ردگیری لحظه‌ای رادارها و نقاط ضعف تأسیسات زیربنایی را در اختیار شبه‌نظامیان یمنی می‌گذارد.[1][2]

تحلیلگران امنیتی غرب این تحول را تغییر ساختاری موازنه امنیتی در خلیج فارس توصیف می‌کنند. تهران با گذر از جایگاه تأمین‌کننده غیرمستقیم تجهیزات به جایگاه تعیین‌کننده اهداف، مستقیماً بر نتایج و پیامدهای میدانی این حملات اثر می‌گذارد.[2][6]

وال‌استریت ژورنال با استناد به ارزیابی‌های محرمانه دست‌به‌دست‌شده در وزارتخانه‌های دفاع غربی نوشت: «ایران مختصات و داده‌های اطلاعاتی هدف‌گیری را برای حمله به عربستان در اختیار حوثی‌ها قرار می‌دهد.» این داده‌ها به یگان‌های عملیاتی حوثی امکان می‌دهد پرتابه‌های خود را از حفره‌ها و نقاط کور شبکه پدافندی پاتریوت عربستان عبور دهند.[1][4]

هماهنگی عملیاتی

این کانال اطلاعاتی بر شبکه‌ای از کشتی‌های تجسسی دریایی و سامانه‌های شنود الکترونیک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی متکی است. این اطلاعات متعاقباً از طریق مسیرهای ارتباطی رمزگذاری‌شده به اتاق‌های فرماندهی حوثی‌ها در صنعا ارسال می‌شود.[3][5]

یک منبع آگاه یمنی با تشریح جزئیات این روند اظهار کرد که سپاه سال‌ها زمان صرف ارتقای توان فنی حوثی‌ها کرده تا بتواند امروز این پروتکل اشتراک‌گذاری داده‌ها را فعال کند. این منبع به رسانه‌های منطقه‌ای گفت: «ایران پیش از گشودن این جبهه جدید نبرد، سال‌ها روی توانمندسازی حوثی‌ها سرمایه‌گذاری کرد.»[5]

اطلاعات ارائه‌شده مشخصاً اهداف اقتصادی با ارزش بالا را تعیین می‌کند؛ از جمله تأسیسات نمک‌زدایی آب، پالایشگاه‌های نفت و پایانه‌های هوانوردی تجاری. با شناسایی دقیق مختصات و برنامه‌های زمانی فعالیت این تأسیسات، حملات با کمترین میزان پرتابه، بیشترین خسارت اقتصادی ممکن را به بار می‌آورند.[1][3]

سامانه‌های پدافندی عربستان سعودی بخش بزرگی از پرتابه‌ها را رهگیری می‌کنند، با این حال حجم بالای آتش و دقت فزاینده حملات اخیر، ذخایر موشک‌های پدافندی ریاض را تحت فشار شدیدی قرار داده است. در همین راستا ریاض بارها از واشنگتن درخواست کرده تا تحویل رادارهای پیشرفته را تسریع بخشد.[2][6]

روزنامه چوسون دیلی گزارش می‌دهد که این همکاری اطلاعاتی فراتر از اهداف ثابت زمینی بوده و تردد کشتی‌های تجاری در دریای سرخ و خلیج عدن را نیز در بر می‌گیرد. این رسانه با استناد به پیام‌های دیپلماتیک تأیید کرد: «ایران حوثی‌ها را از اهداف سعودی برای اجرای عملیات مطلع می‌کند.»[3]

تبعات دیپلماتیک

افشای کمک مستقیم اطلاعاتی ایران، تنش‌زدایی شکننده دیپلماتیکی را که در سال ۲۰۲۳ با میانجی‌گری چین میان ریاض و تهران رقم خورد، به شدت تهدید می‌کند. مقامات سعودی پیش‌تر هشدار داده بودند تداوم حملات نیروهای هم‌پیمان ایران، احیای پیوندهای اقتصادی دو کشور را به خطر خواهد انداخت.[1][4]

دیپلمات‌های غربی این شبکه اطلاعاتی را راهبردی حساب‌شده از سوی ایران می‌دانند تا عربستان را وادار کند از ابتکارات امنیتی آمریکا در منطقه فاصله بگیرد. تهران با آشکار ساختن آسیب‌پذیری زیرساخت‌های عربستان، در صدد است ریاض را به سمت اتخاذ موضعی بی‌طرفانه سوق دهد.[2][5]

روزنامه تایمز آو ایندیا خاطرنشان کرد که این سازوکار به تهران اجازه می‌دهد بدون مواجهه با واکنش نظامی متعارف، ضربات اقتصادی سنگینی به رقیب منطقه‌ای خود وارد کند. این گزارش با اشاره به ماهیت نامتقارن منازعه نوشت: «ایران با ارائه خدمات اطلاعاتی، حوثی‌ها را در حملات علیه عربستان یاری می‌دهد.»[4]

تحلیلگران نظامی یادآور می‌شوند که اثبات منشأ جریان اطلاعاتی به مراتب دشوارتر از ردگیری زنجیره تأمین فیزیکی موشک‌های بالستیک است. این ابهام عملیاتی، چتری دیپلماتیک برای سپاه پاسداران فراهم می‌آورد؛ حتی اگر سطح درگیری‌ها به طور مداوم تشدید شود.[5][6]

تغییر موازنه قوا

پیوند خوردن دانش اطلاعاتی ایران با ظرفیت‌های عملیاتی حوثی‌ها، عملاً این گروه یمنی را به بازوی پیش‌برنده معماری بازدارندگی منطقه‌ای سپاه تبدیل کرده است. حوثی‌ها اکنون قادر به طراحی و اجرای حملات پیچیده و چندوجهی هستند که پیش‌تر فراتر از توان فنی آنها بود.[2][3]

مقامات دفاعی اروپا از دقت و کیفیت داده‌های ارسالی به صنعا ابراز نگرانی کرده‌اند. گفته می‌شود این بسته‌های اطلاعاتی شامل ارزیابی‌های دقیق از زمان واکنش و دامنه پوشش عملیاتی یگان‌های پدافندی پاتریوت در عربستان است.[1][6]

یک مقام اطلاعاتی غربی پس از انتشار گزارش وال‌استریت ژورنال به خبرنگاران گفت: «مسئله دیگر فقط ارسال تسلیحات نیست؛ پای طراحی و برنامه‌ریزی عملیاتی مشترک در میان است.» او افزود که مستشاران ایرانی احتمالاً در یمن مستقر هستند تا به تجزیه و تحلیل داده‌های دریافتی کمک کنند.[2][5]

خبرگزاری آربی‌سی اوکراین نیز به پیامدهای ژئوپلیتیکی این رویکرد پرداخت و خاطرنشان کرد الگوهای عملیاتی به‌کاررفته در خلیج فارس، تدریجاً در دیگر صحنه‌های درگیری نیز پیاده می‌شوند. این رسانه با اشاره به حملات پهپادی دیگر مناطق نوشت: «ایران داده‌های اطلاعاتی برای انجام عملیات را در اختیار حوثی‌ها گذاشته است.»[6]

گام‌های بعدی ریاض

برنامه‌ریزان نظامی عربستان اکنون ناچارند فرض کنند هر زیرساخت حیاتی که در دید رادارهای تجسسی ایران قرار دارد، بالقوه هدفی برای حملات حوثی‌ها است. این وضعیت مستلزم آرایش مجدد سامانه‌های دفاع هوایی برای پوشش مراکزی است که پیش از این کم‌خطر تلقی می‌شدند.[3][4]

ایالات متحده متعهد شده تا تبادل داده‌های اطلاعاتی با ریاض را تقویت کند تا پیش از پرتاب موشک و پهپاد، محل سایت‌های شلیک حوثی‌ها شناسایی و خنثی شوند. با این همه، ناهمواری‌ها و گستره کوهستانی یمن، عملیات پیش‌دستانه را بسیار پیچیده می‌کند.[1][2]

در نهایت، اثربخشی این زنجیره اطلاعاتی به توانمندی پدافند عربستان در بازآرایی و انطباق با تاکتیک‌های جدید بستگی دارد. اگر نفوذ به حریم هوایی این کشور تداوم یابد، ریاض ممکن است ناگزیر به بازنگری اساسی در رویکرد دیپلماتیک خود با تهران شود.[4][5]

پیامد عاجل گزارش وال‌استریت ژورنال، اعلام آماده‌باش کامل در شبه‌جزیره عربستان است. نهادهای نظامی و امنیتی منطقه در حال بازتعریف جدول تهدیدات خود هستند، چرا که می‌دانند حوثی‌ها دیگر در تاریکی شلیک نمی‌کنند.[1][6]