یک سال مصرف دارو شاید درمان قطعی علت هورمونی شایع فشار خون بالا باشد
یک مطالعه بالینی محدود نشان میدهد دوره درمانی ۶ تا ۱۲ ماهه با دسته دارویی جدید میتواند آلدوسترونیسم اولیه را به فروکش پایدار برساند؛ تا دو سال پس از قطع کامل دارو، فشار خون بیماران در سطح مطلوبی باقی مانده است.
به قلم امیر کریمی
این خبر را به اشتراک بگذارید
میلیونها نفر در جهان هر روز داروهای فشار خون مصرف میکنند و این موضوع را تقدیری مادامالعمر میدانند. با این حال، نتایج یک بررسی کوچک اما امیدبخش نشان میدهد که برای یکی از علل هورمونی و شایع پرفشاری خون، یک دوره محدود دارودرمانی شاید بتواند بهبودی همیشگی ایجاد کند.[1][4]
پژوهشگران دانشگاه کوئین مری لندن دریافتند که درمان ۶ تا ۱۲ ماهه با دستهای نوین از داروها میتواند بیماری «آلدوسترونیسم اولیه» را مهار کند؛ بهبودی پایداری که حتی مدتها پس از قطع کامل دارو ادامه داشته است.[2][4]
این یافتهها که در نشریه معتبر نیوانگلند ژورنال آو مدیسین (NEJM) منتشر شده، این فرض سنتی را که فشار خون بالا همیشه نیازمند کنترل دارویی مادامالعمر است، به چالش میکشد. برای گروهی از بیماران، علت زمینهای اختلال عملاً برطرف شده است.[1][4]
پروفسور موریس براون، متخصص پرفشاری خون در دانشگاه کوئین مری لندن و سرپرست تیم تحقیق، میگوید: «مشاهده این نتیجه شگفتانگیز بود؛ نزدیک به یکچهارم بیماران تمام داروهای خود را به طور کامل قطع کردند و فشار خونشان در محدوده کاملاً طبیعی باقی ماند.»[1]
در این پژوهش، ۱۴ بیمار در هشت مرکز درمانی مختلف در آمریکا پیگیری شدند. هرچند تعداد شرکتکنندگان اندک است، اما پایداری نتایج پژوهشگران را بر آن داشته تا کارآزمایی بالینی گستردهتری را برای ارزیابی این پتانسیل درمانی آغاز کنند.[4]
عامل هورمونی پرفشاری خون
آلدوسترونیسم اولیه علت تقریبی ۵ تا ۱۰ درصد از کل موارد پرفشاری خون در جهان است؛ اختلالی که در اثر ترشح بیرویه هورمون آلدوسترون توسط تودههای خوشخیم در غدد فوقکلیوی ایجاد میشود.[1][4]
هورمون آلدوسترون به طور طبیعی تعادل سدیم و پتاسیم را تنظیم میکند. وقتی غدد فوقکلیوی بیش از اندازه آن را ترشح کنند، کلیهها پیام احتباس نمک و در پی آن حفظ آب را دریافت میکنند که مستقیماً به افزایش فشار خون منجر میشود.[1][2]
بیماران مبتلا به این عدم تعادل هورمونی اغلب در مهار فشار خون خود با داروهای متداول دچار مشکل میشوند. این شرایط خطر حمله قلبی، سکته مغزی و نارسایی کلیه را در مقایسه با فشار خون اولیه اساسی بسیار بیشتر میکند.[1][3]
تا پیش از این، تنها راهکار درمانی قطعی برای آلدوسترونیسم اولیه، مداخله جراحی بود؛ فرآیندی که طی آن پزشکان ناچار به برداشتن کامل غده فوقکلیوی مبتلا میشدند تا تولید مازاد هورمون متوقف شود.[1][4]
اگرچه جراحی بسیار اثربخش است، اما خطرات اتاق عمل، نیاز به بستری و از دست دادن دائمی یک غده حیاتی را به همراه دارد؛ مضافاً اینکه اگر عوامل دیگری در افزایش فشار خون بیمار دخیل باشند، جراحی بهتنهایی درمان کامل به همراه نخواهد داشت.[1]
مهار آنزیم تولیدکننده هورمون
رویکرد جدید بر یک راهبرد درمانی تحت عنوان مهار طولانیمدت آلدوسترون سنتاز (EASI) استوار است. بیماران این مطالعه از دارویی به نام باکسدروستات (Baxdrostat) استفاده کردند؛ دارویی که آنزیم سازنده آلدوسترون را مهار میکند.[1][4]
باکسدروستات تولید هورمون افزاینده فشار خون را دقیقاً در خاستگاه آن یعنی غدد فوقکلیوی سرکوب میکند. پژوهشگران با تجویز روزانه این دارو به مدت ۶ تا ۱۲ ماه، به دنبال از کار انداختن کامل سلولهای بیشفعال بودند.[1][2]
پیشزمینه علمی این مهارِ مداوم به آزمایشی کلیدی در سال ۲۰۰۵ روی موشها بازمیگردد؛ پژوهشی که نشان داد حذف ژن سازنده آلدوسترون سنتاز عملاً به ناپدید شدن سلولهای تولیدکننده این هورمون منجر میشود.[4]
تیم دانشگاه کوئین مری فرضیهای مطرح کرد: شاید یک دوره درمانی نسبتاً طولانی با دارویی که این آنزیم را مهار میکند، اثری مشابه در انسان به وجود آورد و با از کار انداختن سلولهای مازاد، کانون اصلی فشار خون بالا را از بین ببرد.[4]
فرصت سنجش این فرضیه در انسان پس از نخستین کارآزماییهای بالینی باکسدروستات فراهم شد؛ پژوهشگران تصمیم گرفتند پایش روتین شاخصهای این بیماران را مدتها پس از پایان دوره درمان ادامه دهند.[4]
سالها سلامت بدون مصرف مداوم دارو
نتایج بلندمدت فراتر از انتظارات اولیه تیم تحقیق برای یک مداخله دارویی موقت بود. تا دو سال پس از مصرف آخرین دوز باکسدروستات، نشانگر اصلی تولید مازاد آلدوسترون ۹۹ درصد پایینتر از سطح پیش از درمان باقی ماند.[4]
پیامدهای بالینی بر سلامت قلب و عروق بیماران نیز چشمگیر و پایدار بود؛ به طوری که فشار خون شرکتکنندگان، حتی در غیاب مصرف هرگونه داروی مهارکننده هورمونی، به طور میانگین ۲۵ درجه (میلیمتر جیوه) پایینتر از زمان شروع پژوهش ماند.[4]
نزدیک به یکچهارم این افراد موفق شدند بدون نیاز به هیچگونه داروی ضد فشار خون، به اعدادی کاملاً طبیعی برسند؛ بیماری مزمنی که پیشتر مستلزم درمان همیشگی پنداشته میشد، با یک دوره دارویی موقت مهار شد.[1][4]
شاخصهای فشار خون و سطح هورمونها در پیگیری بلندمدت، مشابه یا حتی مطلوبتر از دورانی بود که بیماران قرص را مصرف میکردند. این امر نشان میدهد که ساختار و سازوکار سلولی بیماری به واسطه این مهار طولانی تغییر کرده است.[2][4]
مطالعات پیشین روی مهارکنندههای آلدوسترون سنتاز معمولاً بازههای کوتاهی بین ۶ تا ۱۲ هفته داشتند و چون اثرات فقط در طول مصرف دارو سنجیده میشد، پتانسیل دستیابی به فروکش طولانیمدت تا پیش از این پنهان مانده بود.[4]
مسیر ورود به کاربرد گسترده بالینی
با وجود امیدبخش بودن دادهها، محققان بر محدودیتهای آماری پیگیریهای اولیه اذعان دارند؛ جمعیت مطالعه فقط ۱۴ نفر بود و اثبات قطعی نابودی سلولهای بیماریزا نیازمند کارآزماییهای کنترلشده وسیعتر است.[4]
برای گردآوری شواهد محکمتر، این تیم در حال حاضر مطالعه بالینی آیندهنگر بزرگتری موسوم به کارآزمایی الیکسیر (ELIXIR) را پیش میبرد. در این طرح از تصویربرداری مولکولی پیشرفته غدد فوقکلیوی استفاده میشود تا نابودی سلولها مستقیماً پایش شود.[4]
در صورت تایید این نتایج در جامعه آماری گستردهتر، دستورالعملهای درمانی آلدوسترونیسم اولیه دگرگون خواهد شد و یک دوره محدود دارویی، جایگزینی سادهتر برای جراحی تهاجمی آدرنال فراهم میکند.[3][4]
باکسدروستات مسیرهای قانونی تأیید را برای سایر موارد پرفشاری خون نیز طی میکند؛ این دارو اوایل امسال در ایالات متحده برای بیمارانی که فشار خونشان به داروهای رایج پاسخ نمیداد به تأیید رسید.[1]
در بریتانیا، مؤسسه ملی تعالی بهداشت و مراقبت (NICE) بررسی این دارو را برای تجویز وسیعتر آغاز کرده و بر اساس ارزیابیهای آن، امکان پوشش این درمان در سامانه سلامت ملی بریتانیا از سال آینده وجود دارد.[1]
شناسایی مبتلایان پنهان
بزرگترین مانع در بهرهگیری از این درمان، تشخیصدادهنشدن مزمن آلدوسترونیسم اولیه است؛ با وجود اینکه تا یک مورد از هر ده بیمار فشار خونی به آن مبتلاست، کمتر از یک درصد افراد غربالگری اختصاصی میشوند.[1][2]
اغلب این افراد صرفاً به عنوان بیمار مبتلا به فشار خون اولیه دستهبندی میشوند و سالها ترکیبی از داروهای مختلف را دریافت میکنند که به ریشه اصلی بیماری نمیپردازد و فشار خونشان همچنان بالا میماند.[1][3]
تشخیص این بیماری نیازمند آزمایش خون برای سنجش نسبت آلدوسترون به رنین، و سپس تصویربرداریهای تاییدی است؛ با توجه به اینکه راهکار قبلی جراحی بود، بسیاری از پزشکان تمایلی به پیگیری این پروتکلهای پیچیده نداشتند.[2][4]
نکات کلیدی
- یک دوره درمانی ۶ تا ۱۲ ماهه با داروی باکسدروستات توانسته است علت هورمونی پرفشاری خون را تا دو سال پس از پایان درمان در حالت خاموشی نگه دارد.
- بیماران حاضر در پژوهش کاهش ۹۹ درصدی در شاخص اصلی مازاد آلدوسترون را حفظ کردند و فشار خون آنها به طور میانگین ۲۵ واحد افت کرد.
- نزدیک به یکچهارم افراد به فشار خون کاملاً طبیعی دست یافتند و از مصرف هرگونه داروی دیگر بینیاز شدند.
- این نتایج نشان میدهد که آلدوسترونیسم اولیه، به عنوان عامل ۱۰ درصد از موارد پرفشاری خون، ممکن است با مصرف مقطعی دارو به جای جراحی درمان شود.
آنچه نمیدانیم
- آیا کارآزمایی الیکسیر (ELIXIR) تأیید خواهد کرد که سلولهای تولیدکننده آلدوسترون برای همیشه از بین رفتهاند یا احتمال بازسازی مجدد آنها وجود دارد؟
- دقیقاً چه نسبتی از جامعه عمومی مبتلایان به آلدوسترونیسم اولیه به درمان کامل و عدم نیاز به دارو دست پیدا خواهند کرد؟
- نظامهای بهداشتی و درمانی چگونه روشهای غربالگری خود را برای یافتن میلیونها بیمار شناسایینشده بهروزرسانی خواهند کرد؟
روند رویداد
۲۰۰۵
یک آزمایش پایهای روی موشها نشان داد که حذف ژن آلدوسترون سنتاز موجب ناپدید شدن سلولهای تولیدکننده این هورمون میشود.
۲۰۲۵
کارآزماییهای اولیه بالینی نشان دادند داروی باکسدروستات فشار خون را در مبتلایان به آلدوسترونیسم اولیه با موفقیت کاهش میدهد.
نوامبر ۲۰۲۶
دادههای تکمیلی در نیوانگلند ژورنال آو مدیسین منتشر شد و تایید کرد اثرات دوره درمانی ۶ تا ۱۲ ماهه باکسدروستات تا دو سال پایدار میماند.
در حال انجام
کارآزمایی بالینی بزرگتر الیکسیر (ELIXIR) با تصویربرداری مولکولی جهت بررسی حذف همیشگی سلولهای آدرنال آغاز شد.
- پژوهشگران بالینی
- تمرکز بر سازوکار مولکولی و میزان ماندگاری تغییرات ساختار سلولی پس از مداخله دارویی.
- متخصصان فشار خون
- تأکید بر لزوم اصلاح فوری پروتکلهای غربالگری بالینی برای شناسایی بهموقع بیماران مستعد.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- بیمارانی که در حال حاضر تحت جراحی برداشتن غده آدرنال قرار میگیرند
- شرکتهای بیمه درمانی که هزینه غربالگری همگانی را در برابر درمانهای مقطعی برآورد میکنند
منابع
[1]The Guardianمتخصصان فشار خونNew drug could be cure for common cause of high blood pressure
مطالعه در The Guardian →
[2]Medical Xpressپژوهشگران بالینیNew treatment may cure common hormonal cause of high blood pressure
مطالعه در Medical Xpress →
[3]BrightSurfمتخصصان فشار خونNew treatment may cure common hormonal cause of high blood pressure
مطالعه در BrightSurf →
[4]New England Journal of Medicineپژوهشگران بالینیHyperaldosteronism remission after extended aldosterone synthase inhibition
مطالعه در New England Journal of Medicine →
بیشتر در سلامت
مشاهده همه →معیارهای تشخیصی
فراتر از شاخص توده بدنی؛ چارچوب بالینی تازه برای تشخیص واقعی چاقی
5 منبع
هانتاویروس آند
شیوع هانتاویروس در کشتی تفریحی؛ شواهدی نادر از انتقال انسانبهانسان که به سرعت مهار شد
7 منبع
بازار دارویی انکولوژی
رکورد تاریخی داروی سرطان پانکراس راسونک: ۱۹۸ میلیون دلار فروش در پنج هفته نخست
5 منبع
کارآزمایی بالینی
آسپرین کمکی مانع از عود متاستاز کبدی در سرطان کولورکتال نمیشود
5 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار سلامت با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





