روند کامل رویداد
مقررات بینالمللی مهار آلایندگی کشتیرانی
با رشد ۵۷ درصدی سفارش کشتیهای با سوخت جایگزین در سال ۲۰۲۶، نُه نهاد بزرگ صنعت کشتیرانی خواستار تصویب یک چارچوب جهانی و یکپارچه برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای شدند.
«مقررات بینالمللی مهار آلایندگی کشتیرانی» را در اپ کوهستان دنبال کنید تا از خبرهای تازهاش باخبر شوید. دریافت اپ
این خبر را به اشتراک بگذارید
تازهترین گزارش
ثبت رکورد جدید در سفارش کشتیهای سبز؛ ائتلاف جهانی برای تصویب چارچوب کربنصفر
با رشد ۵۷ درصدی سفارش کشتیهای با سوخت جایگزین در سال ۲۰۲۶، نُه نهاد بزرگ صنعت کشتیرانی خواستار تصویب یک چارچوب جهانی و یکپارچه برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای شدند. این ائتلاف بیسابقه در آستانه نشست سرنوشتساز سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) شکل گرفته است.
- سفارش کشتیهای مجهز به سوخت جایگزین در ده ماه نخست سال ۲۰۲۶ با رشد ۵۷ درصدی به ۳۶۴ فروند رسید.
- نُه نهاد بزرگ کشتیرانی خواستار تصویب چارچوب خالصصفر (Net-Zero Framework) در نشست پیشروی IMO شدند.
- گزارشها نشان میدهد شدت انتشار آلایندهها در کشتیهای کانتینری بسیار بزرگ (ULCV) حدود ۱۲.۹ درصد بهبود یافته است.
- صنعت کشتیرانی هشدار میدهد که قوانین پراکنده منطقهای میتواند هزینههای تجارت جهانی را به شدت افزایش دهد.
صنعت کشتیرانی جهان در سال ۲۰۲۶ شاهد یک نقطه عطف تاریخی در گذار به سوی انرژیهای پاک بوده است. بر اساس جدیدترین دادههای موسسه ردهبندی دیانوی (DNV)، سفارش کشتیهای مجهز به سوختهای جایگزین با یک جهش خیرهکننده مواجه شده است. این تغییر مسیر نشاندهنده آمادگی عملی بازار برای عبور از سوختهای فسیلی سنتی است.[1]
آمارها نشان میدهد که از ژانویه تا اکتبر ۲۰۲۶، مجموعاً ۳۶۴ فروند کشتی با قابلیت استفاده از سوختهای جایگزین سفارش داده شده است. این رقم نشاندهنده رشد ۵۷ درصدی نسبت به مدت مشابه در سال ۲۰۲۵ است. تنها در ماه اکتبر، ۵۳ سفارش جدید در این بخش به ثبت رسیده است که نشان از شتاب گرفتن این روند دارد.[1]
در میان فناوریهای موجود، گاز طبیعی مایع (LNG) همچنان محبوبترین گزینه در دوران گذار است. از مجموع سفارشهای ده ماه نخست سال، ۲۳۰ فروند به کشتیهای با قابلیت مصرف الانجی اختصاص داشته است. در این میان، ۱۳۴ فروند کشتی کانتینری و ۷۵ فروند کشتی حامل خودرو بودهاند که بخش عمدهای از تجارت جهانی را پوشش میدهند.[1]
با وجود این رشد چشمگیر، کارشناسان هشدار میدهند که داشتن قابلیت استفاده از سوخت جایگزین به معنای فعالیت بدون آلایندگی نیست. زیرساختهای تامین سوختهای سبز مانند متانول، آمونیاک و هیدروژن هنوز در بسیاری از بنادر جهان توسعه نیافتهاند. این کمبود زیرساخت، مالکان کشتیها را مجبور میکند در برخی مسیرها همچنان به سوختهای سنتی متکی باشند.[1]
ائتلاف بیسابقه برای قوانین یکپارچه
همزمان با این رشد چشمگیر در سرمایهگذاریهای زیرساختی، نُه نهاد بزرگ بینالمللی کشتیرانی یک درخواست مشترک و فوری صادر کردهاند. این ائتلاف از دولتها میخواهد تا در نشست پیشروی سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) یک چارچوب نظارتی پایدار و قابل اجرا برای انتشار خالصصفر (Net-Zero Framework) تصویب کنند.[2][3]
این بیانیه مشترک توسط سازمانهای قدرتمندی چون بیمکو (BIMCO)، اتاق بینالمللی کشتیرانی (ICS) و شورای جهانی کشتیرانی (WSC) امضا شده است. این نهادها در مجموع نمایندگی بیش از ۸۰ تا ۹۰ درصد از ناوگان تجاری و کانتینری جهان را بر عهده دارند. پیام آنها روشن است: صنعت به قوانین جهانی و نه منطقهای نیاز دارد.[3][6]
نشست هشتاد و پنجم کمیته حفاظت از محیط زیست دریایی (MEPC 85) قرار است از ۳۰ نوامبر تا ۴ دسامبر ۲۰۲۶ در لندن برگزار شود. این نشست به عنوان یک رویداد سرنوشتساز برای تعیین مسیر آینده کربنزدایی در صنعت کشتیرانی شناخته میشود. تصمیمات این اجلاس میتواند میلیاردها دلار سرمایهگذاری آینده را هدایت کند.[3][6]
نمایندگان صنعت کشتیرانی تاکید دارند که چارچوب جدید باید بازتابدهنده هزینههای واقعی و میزان دسترسی به سوختهای جایگزین باشد. آنها هشدار دادهاند که فقدان یک سیستم هماهنگ، منجر به چندپارگی قوانین و اعمال هزینههای مضاعف برای یک میزان مشخص از انتشار گازهای گلخانهای خواهد شد. این مسئله میتواند زنجیره تامین جهانی را مختل کند.[2][3]
چالشهای قیمتگذاری کربن
یکی از محورهای اصلی بحث در چارچوب خالصصفر، تعیین استاندارد سوخت و مکانیسم قیمتگذاری کربن است. اتاق بینالمللی کشتیرانی پیشتر پیشنهاد داده بود که برای هر تن دیاکسید کربن معادل، مالیاتی بین ۱۰ تا ۲۰ دلار وضع شود. در مقابل، شورای جهانی کشتیرانی از رقم ۷۴ دلار بر تن تا سال ۲۰۳۰ حمایت کرده است.[5]
این اختلاف نظرها نشاندهنده پیچیدگیهای اقتصادی در مسیر سبز شدن کشتیرانی است. وضع مالیاتهای سنگین میتواند هزینه حملونقل دریایی را به شدت افزایش دهد که این امر مستقیماً بر قیمت نهایی کالاهای مصرفی در سراسر جهان تاثیر میگذارد. با این حال، حامیان محیط زیست معتقدند بدون اهرمهای مالی قدرتمند، گذار انرژی محقق نخواهد شد.[5]
برخی از تحلیلگران محیط زیستی نسبت به میزان جاهطلبی این توافقات ابراز نگرانی کردهاند. امیلی ژانگ، تحلیلگر موسسه اینفلوئنسمپ، میگوید: «در حالی که حمایت کلی صنعت از یک چارچوب جهانی واضح است، اما میزان جاهطلبی آنها برای محدود کردن گازهای گلخانهای هنوز جای کار دارد.»[5]
ژانگ معتقد است که برخی دولتها ممکن است در نشست پیشرو، منافع شرکتهای بزرگ را بهانهای برای مخالفت با یک توافق اقلیمی قدرتمند قرار دهند. این در حالی است که خود صنعت کشتیرانی خواستار شفافیت و مشوقهای روشن برای توسعه سوختهای تجاری پایدار شده است.[5]
بهبود کارایی در ناوگان فعلی
در کنار سفارش کشتیهای جدید، دادههای عملیاتی نشان میدهد که ناوگان فعلی نیز در حال بهبود کارایی خود است. گزارش سهماهه سوم سال ۲۰۲۶ شرکت فناوری وسلبات (VesselBot) که بیش از ۸۳ هزار سفر دریایی را بررسی کرده، حاکی از ثبات و بهبود نسبی در شدت انتشار آلایندهها است.[4][7]
بر اساس این گزارش، میانگین شدت انتشار گازهای گلخانهای در مسیرهای اصلی روی عدد ۲۳۵.۱ گرم دیاکسید کربن معادل بر هر کانتینر-کیلومتر ثابت مانده است. با این حال، کل انتشار آلایندهها با کاهش ۱.۹ درصدی به ۵۵.۵ میلیون تن رسیده، در حالی که حجم حملونقل ۱.۲ درصد افزایش یافته است.[4][7]
بیشترین میزان بهبود در میان کشتیهای کانتینری بسیار بزرگ (ULCV) مشاهده شده است. این رده از کشتیها توانستهاند شدت انتشار آلایندههای خود را تا ۱۲.۹ درصد در سهماهه سوم بهبود بخشند. این آمار نشان میدهد که مقیاسپذیری و مدیریت بهتر سفرها میتواند تاثیر مستقیمی بر کاهش ردپای کربنی داشته باشد.[4]
با این وجود، تفاوت چشمگیری در عملکرد شرکتهای مختلف وجود دارد. گزارش وسلبات نشان میدهد که شدت انتشار آلایندهها در مسیرهای مشابه، بین کارآمدترین و ضعیفترین اپراتورها تا ۳۵ درصد اختلاف دارد. انتخاب یک شرکت حملونقل کارآمد میتواند تاثیر بسزایی در کاهش آلایندگی زنجیره تامین شرکتهای تجاری داشته باشد.[7]
تقابل قوانین منطقهای و جهانی
یکی از نگرانیهای عمده مالکان کشتیها، اجرای قوانین یکجانبه توسط بلوکهای اقتصادی است. ورود کشتیرانی به سیستم تجارت انتشار گازهای گلخانهای اتحادیه اروپا (EU ETS) و مقررات سوخت دریایی این اتحادیه (FuelEU Maritime)، نمونه بارزی از این رویکردهای منطقهای است که پیچیدگیهای انطباق را افزایش داده است.[5]
ائتلاف نُه گانه کشتیرانی در بیانیه خود تصریح کرده است که سوختها و فناوریهای با انتشار صفر یا نزدیک به صفر، هنوز برای بخش بزرگی از ناوگان موجود به صورت تجاری در دسترس نیستند. به همین دلیل، مکانیسمهای انطباق باید انعطافپذیر باشند تا مالکان کشتیها بتوانند این دوران گذار را مدیریت کنند.[2][6]
مالکان کشتیها تاکنون میلیاردها دلار برای توسعه شناورهای سازگار با سوختهای جایگزین سرمایهگذاری کردهاند. اما تداوم این روند نیازمند اطمینان نظارتی و در دسترس بودن سوختهای جایگزین با قیمت رقابتی در مقیاس وسیع است. بدون این تضمینها، سرعت نوسازی ناوگان جهانی کند خواهد شد.[3][6]
اکنون تمام نگاهها به تصمیمات روزهای آینده در لندن دوخته شده است. اگر کشورهای عضو سازمان بینالمللی دریانوردی نتوانند به یک توافق جامع و عملی دست یابند، خطر اعمال قوانین یکجانبه توسط سایر کشورها نیز افزایش مییابد. این سناریو میتواند هزینههای تجارت دریایی را به شکل غیرقابل پیشبینی افزایش دهد.[2][5]
منابع
- [1]NKR Freight — Green Shipping 2026: How Alternative Fuels Are Changing Global Freight مطالعه در NKR Freight →
- [2]Ship & Bunker — Shipping Groups Urge IMO to Ensure Net-Zero Framework Reflects Costs and Availability مطالعه در Ship & Bunker →
- [3]International Chamber of Shipping — Shipping industry urges governments to agree on global GHG regulations to provide regulatory certainty and incentivize maritime decarbonization مطالعه در International Chamber of Shipping →
- [4]Ship & Bunker — Container Shipping Emissions Intensity Varies by Up to 35% Between Carriers: VesselBot مطالعه در Ship & Bunker →
- [5]European Interest — Concerns about a less ambitious deal مطالعه در European Interest →
- [6]Hellenic Shipping News — Shipping industry urges governments to agree on global GHG regulations to provide regulatory certainty and incentivize maritime decarbonization مطالعه در Hellenic Shipping News →
- [7]Haulage Times — Container Shipping Emissions Intensity Varies by Up to 35% Between Carriers: VesselBot مطالعه در Haulage Times →
آنچه باید زیر نظر داشت
- تصویب رسمی چارچوب کربن صفر سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) برای اکتبر ۲۰۲۶ برنامهریزی شده است.
- اجرای مقررات چارچوب کربن صفر و استاندارد سوخت از سال ۲۰۲۷ آغاز میشود.
- نشست پیشروی سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) برای بررسی درخواست ائتلاف جهانی مبنی بر تصویب چارچوب خالصصفر برگزار خواهد شد.
نمودارها، نقشهها و تصاویر
گاهشمار رویداد
آبان ۱۴۰۵
ثبت رکورد جدید در سفارش کشتیهای سبز؛ ائتلاف جهانی برای تصویب چارچوب کربنصفر
مرداد ۱۴۰۵
واقعیت جدید کشتیرانی جهانی: راهنمای چارچوب کربن صفر IMO، قیمتگذاری جهانی انتشار گازها و استاندارد سوخت ۲۰۲۷
روند رویداد تا امروز
در ۱۹ اوت ۲۰۲۶، اعلام شد که سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) در حال نهایی کردن یک چارچوب مهم «کربن صفر» است. این چارچوب یک استاندارد جهانی سوخت دریایی را با سازوکار قیمتگذاری اجباری کربن و گازهای گلخانهای برای صنعت کشتیرانی ترکیب میکند.
این مقررات به طور مشخص برای کشتیهایی با تناژ ناخالص بیش از ۵۰۰۰ تن اعمال میشود. تعیین این آستانه باعث میشود که ۸۵ درصد از کل انتشار گازهای گلخانهای در این بخش تحت پوشش قوانین جدید قرار گیرد.
بر اساس این چارچوب، کشتیهایی که از حد مجاز انتشار فراتر روند، با جریمههای مالی سنگین مواجه شده و ملزم به خریداری واحدهای جبرانی هستند. پول حاصل از این جریمهها صرف تأمین مالی زیرساختهای سبز جهانی خواهد شد.
برای محاسبه میزان انتشار گازها در این مقررات، از رویکرد «از چاه تا دودکش» استفاده میشود. این روش محاسبه تضمین میکند که کل چرخه عمر سوخت در ارزیابی آلایندگی کشتیها به طور کامل در نظر گرفته شود.


