ثبت رکورد جدید در سفارش کشتیهای سبز؛ ائتلاف جهانی برای تصویب چارچوب کربنصفر
با رشد ۵۷ درصدی سفارش کشتیهای با سوخت جایگزین در سال ۲۰۲۶، نُه نهاد بزرگ صنعت کشتیرانی خواستار تصویب یک چارچوب جهانی و یکپارچه برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای شدند. این ائتلاف بیسابقه در آستانه نشست سرنوشتساز سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) شکل گرفته است.
به قلم پیام نورانی
این خبر را به اشتراک بگذارید
صنعت کشتیرانی جهان در سال ۲۰۲۶ شاهد یک نقطه عطف تاریخی در گذار به سوی انرژیهای پاک بوده است. بر اساس جدیدترین دادههای موسسه ردهبندی دیانوی (DNV)، سفارش کشتیهای مجهز به سوختهای جایگزین با یک جهش خیرهکننده مواجه شده است. این تغییر مسیر نشاندهنده آمادگی عملی بازار برای عبور از سوختهای فسیلی سنتی است.[1]
آمارها نشان میدهد که از ژانویه تا اکتبر ۲۰۲۶، مجموعاً ۳۶۴ فروند کشتی با قابلیت استفاده از سوختهای جایگزین سفارش داده شده است. این رقم نشاندهنده رشد ۵۷ درصدی نسبت به مدت مشابه در سال ۲۰۲۵ است. تنها در ماه اکتبر، ۵۳ سفارش جدید در این بخش به ثبت رسیده است که نشان از شتاب گرفتن این روند دارد.[1]
در میان فناوریهای موجود، گاز طبیعی مایع (LNG) همچنان محبوبترین گزینه در دوران گذار است. از مجموع سفارشهای ده ماه نخست سال، ۲۳۰ فروند به کشتیهای با قابلیت مصرف الانجی اختصاص داشته است. در این میان، ۱۳۴ فروند کشتی کانتینری و ۷۵ فروند کشتی حامل خودرو بودهاند که بخش عمدهای از تجارت جهانی را پوشش میدهند.[1]
با وجود این رشد چشمگیر، کارشناسان هشدار میدهند که داشتن قابلیت استفاده از سوخت جایگزین به معنای فعالیت بدون آلایندگی نیست. زیرساختهای تامین سوختهای سبز مانند متانول، آمونیاک و هیدروژن هنوز در بسیاری از بنادر جهان توسعه نیافتهاند. این کمبود زیرساخت، مالکان کشتیها را مجبور میکند در برخی مسیرها همچنان به سوختهای سنتی متکی باشند.[1]
ائتلاف بیسابقه برای قوانین یکپارچه
همزمان با این رشد چشمگیر در سرمایهگذاریهای زیرساختی، نُه نهاد بزرگ بینالمللی کشتیرانی یک درخواست مشترک و فوری صادر کردهاند. این ائتلاف از دولتها میخواهد تا در نشست پیشروی سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) یک چارچوب نظارتی پایدار و قابل اجرا برای انتشار خالصصفر (Net-Zero Framework) تصویب کنند.[2][3]
این بیانیه مشترک توسط سازمانهای قدرتمندی چون بیمکو (BIMCO)، اتاق بینالمللی کشتیرانی (ICS) و شورای جهانی کشتیرانی (WSC) امضا شده است. این نهادها در مجموع نمایندگی بیش از ۸۰ تا ۹۰ درصد از ناوگان تجاری و کانتینری جهان را بر عهده دارند. پیام آنها روشن است: صنعت به قوانین جهانی و نه منطقهای نیاز دارد.[3][6]
نشست هشتاد و پنجم کمیته حفاظت از محیط زیست دریایی (MEPC 85) قرار است از ۳۰ نوامبر تا ۴ دسامبر ۲۰۲۶ در لندن برگزار شود. این نشست به عنوان یک رویداد سرنوشتساز برای تعیین مسیر آینده کربنزدایی در صنعت کشتیرانی شناخته میشود. تصمیمات این اجلاس میتواند میلیاردها دلار سرمایهگذاری آینده را هدایت کند.[3][6]
نمایندگان صنعت کشتیرانی تاکید دارند که چارچوب جدید باید بازتابدهنده هزینههای واقعی و میزان دسترسی به سوختهای جایگزین باشد. آنها هشدار دادهاند که فقدان یک سیستم هماهنگ، منجر به چندپارگی قوانین و اعمال هزینههای مضاعف برای یک میزان مشخص از انتشار گازهای گلخانهای خواهد شد. این مسئله میتواند زنجیره تامین جهانی را مختل کند.[2][3]
چالشهای قیمتگذاری کربن
یکی از محورهای اصلی بحث در چارچوب خالصصفر، تعیین استاندارد سوخت و مکانیسم قیمتگذاری کربن است. اتاق بینالمللی کشتیرانی پیشتر پیشنهاد داده بود که برای هر تن دیاکسید کربن معادل، مالیاتی بین ۱۰ تا ۲۰ دلار وضع شود. در مقابل، شورای جهانی کشتیرانی از رقم ۷۴ دلار بر تن تا سال ۲۰۳۰ حمایت کرده است.[5]
این اختلاف نظرها نشاندهنده پیچیدگیهای اقتصادی در مسیر سبز شدن کشتیرانی است. وضع مالیاتهای سنگین میتواند هزینه حملونقل دریایی را به شدت افزایش دهد که این امر مستقیماً بر قیمت نهایی کالاهای مصرفی در سراسر جهان تاثیر میگذارد. با این حال، حامیان محیط زیست معتقدند بدون اهرمهای مالی قدرتمند، گذار انرژی محقق نخواهد شد.[5]
برخی از تحلیلگران محیط زیستی نسبت به میزان جاهطلبی این توافقات ابراز نگرانی کردهاند. امیلی ژانگ، تحلیلگر موسسه اینفلوئنسمپ، میگوید: «در حالی که حمایت کلی صنعت از یک چارچوب جهانی واضح است، اما میزان جاهطلبی آنها برای محدود کردن گازهای گلخانهای هنوز جای کار دارد.»[5]
ژانگ معتقد است که برخی دولتها ممکن است در نشست پیشرو، منافع شرکتهای بزرگ را بهانهای برای مخالفت با یک توافق اقلیمی قدرتمند قرار دهند. این در حالی است که خود صنعت کشتیرانی خواستار شفافیت و مشوقهای روشن برای توسعه سوختهای تجاری پایدار شده است.[5]
بهبود کارایی در ناوگان فعلی
در کنار سفارش کشتیهای جدید، دادههای عملیاتی نشان میدهد که ناوگان فعلی نیز در حال بهبود کارایی خود است. گزارش سهماهه سوم سال ۲۰۲۶ شرکت فناوری وسلبات (VesselBot) که بیش از ۸۳ هزار سفر دریایی را بررسی کرده، حاکی از ثبات و بهبود نسبی در شدت انتشار آلایندهها است.[4][7]
بر اساس این گزارش، میانگین شدت انتشار گازهای گلخانهای در مسیرهای اصلی روی عدد ۲۳۵.۱ گرم دیاکسید کربن معادل بر هر کانتینر-کیلومتر ثابت مانده است. با این حال، کل انتشار آلایندهها با کاهش ۱.۹ درصدی به ۵۵.۵ میلیون تن رسیده، در حالی که حجم حملونقل ۱.۲ درصد افزایش یافته است.[4][7]
بیشترین میزان بهبود در میان کشتیهای کانتینری بسیار بزرگ (ULCV) مشاهده شده است. این رده از کشتیها توانستهاند شدت انتشار آلایندههای خود را تا ۱۲.۹ درصد در سهماهه سوم بهبود بخشند. این آمار نشان میدهد که مقیاسپذیری و مدیریت بهتر سفرها میتواند تاثیر مستقیمی بر کاهش ردپای کربنی داشته باشد.[4]
با این وجود، تفاوت چشمگیری در عملکرد شرکتهای مختلف وجود دارد. گزارش وسلبات نشان میدهد که شدت انتشار آلایندهها در مسیرهای مشابه، بین کارآمدترین و ضعیفترین اپراتورها تا ۳۵ درصد اختلاف دارد. انتخاب یک شرکت حملونقل کارآمد میتواند تاثیر بسزایی در کاهش آلایندگی زنجیره تامین شرکتهای تجاری داشته باشد.[7]
تقابل قوانین منطقهای و جهانی
یکی از نگرانیهای عمده مالکان کشتیها، اجرای قوانین یکجانبه توسط بلوکهای اقتصادی است. ورود کشتیرانی به سیستم تجارت انتشار گازهای گلخانهای اتحادیه اروپا (EU ETS) و مقررات سوخت دریایی این اتحادیه (FuelEU Maritime)، نمونه بارزی از این رویکردهای منطقهای است که پیچیدگیهای انطباق را افزایش داده است.[5]
ائتلاف نُه گانه کشتیرانی در بیانیه خود تصریح کرده است که سوختها و فناوریهای با انتشار صفر یا نزدیک به صفر، هنوز برای بخش بزرگی از ناوگان موجود به صورت تجاری در دسترس نیستند. به همین دلیل، مکانیسمهای انطباق باید انعطافپذیر باشند تا مالکان کشتیها بتوانند این دوران گذار را مدیریت کنند.[2][6]
مالکان کشتیها تاکنون میلیاردها دلار برای توسعه شناورهای سازگار با سوختهای جایگزین سرمایهگذاری کردهاند. اما تداوم این روند نیازمند اطمینان نظارتی و در دسترس بودن سوختهای جایگزین با قیمت رقابتی در مقیاس وسیع است. بدون این تضمینها، سرعت نوسازی ناوگان جهانی کند خواهد شد.[3][6]
اکنون تمام نگاهها به تصمیمات روزهای آینده در لندن دوخته شده است. اگر کشورهای عضو سازمان بینالمللی دریانوردی نتوانند به یک توافق جامع و عملی دست یابند، خطر اعمال قوانین یکجانبه توسط سایر کشورها نیز افزایش مییابد. این سناریو میتواند هزینههای تجارت دریایی را به شکل غیرقابل پیشبینی افزایش دهد.[2][5]
نکات کلیدی
- سفارش کشتیهای مجهز به سوخت جایگزین در ده ماه نخست سال ۲۰۲۶ با رشد ۵۷ درصدی به ۳۶۴ فروند رسید.
- نُه نهاد بزرگ کشتیرانی خواستار تصویب چارچوب خالصصفر (Net-Zero Framework) در نشست پیشروی IMO شدند.
- گزارشها نشان میدهد شدت انتشار آلایندهها در کشتیهای کانتینری بسیار بزرگ (ULCV) حدود ۱۲.۹ درصد بهبود یافته است.
- صنعت کشتیرانی هشدار میدهد که قوانین پراکنده منطقهای میتواند هزینههای تجارت جهانی را به شدت افزایش دهد.
آنچه نمیدانیم
- هنوز مشخص نیست که آیا کشورهای عضو IMO در نشست لندن بر سر قیمتگذاری کربن (بین ۱۰ تا ۷۴ دلار بر تن) به توافق خواهند رسید یا خیر.
- میزان دقیق سرمایهگذاری مورد نیاز برای توسعه زیرساختهای سوخترسانی سبز در بنادر کشورهای در حال توسعه در هالهای از ابهام قرار دارد.
روند رویداد
اکتبر ۲۰۲۶
ثبت ۵۳ سفارش جدید برای کشتیهای با سوخت جایگزین و رسیدن مجموع سفارشهای سال به ۳۶۴ فروند.
۶ نوامبر ۲۰۲۶
انتشار گزارش وسلبات مبنی بر بهبود ۱۲.۹ درصدی شدت انتشار آلایندهها در کشتیهای کانتینری بسیار بزرگ.
۱۸ نوامبر ۲۰۲۶
صدور بیانیه مشترک نُه نهاد بزرگ کشتیرانی برای درخواست تصویب چارچوب خالصصفر.
۳۰ نوامبر ۲۰۲۶
آغاز نشست سرنوشتساز MEPC 85 در لندن برای تصمیمگیری درباره آینده کربنزدایی کشتیرانی.
- صنعت کشتیرانی و مالکان کشتی
- خواستار قوانین یکپارچه جهانی و مشوقهای مالی برای گذار به سوختهای پاک هستند تا از چندپارگی مقررات جلوگیری شود.
- تحلیلگران داده و فناوری
- بر اهمیت انتخاب اپراتورهای کارآمد تاکید دارند و نشان میدهند که عملکرد ناوگانها تفاوتهای چشمگیری با یکدیگر دارد.
- ناظران محیط زیست و نهادهای مدنی
- نگران کاهش جاهطلبی توافقات اقلیمی به دلیل فشارهای تجاری هستند و بر تعیین استانداردهای سختگیرانهتر تاکید دارند.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- کشورهای در حال توسعه که نگران افزایش هزینههای واردات کالاهای اساسی هستند.
- تولیدکنندگان سوختهای فسیلی که با کاهش تقاضا در آینده مواجه خواهند شد.
منابع
[1]NKR Freightتحلیلگران داده و فناوریGreen Shipping 2026: How Alternative Fuels Are Changing Global Freight
مطالعه در NKR Freight →
[2]Ship & Bunkerصنعت کشتیرانی و مالکان کشتیShipping Groups Urge IMO to Ensure Net-Zero Framework Reflects Costs and Availability
مطالعه در Ship & Bunker →
[3]International Chamber of Shippingصنعت کشتیرانی و مالکان کشتیShipping industry urges governments to agree on global GHG regulations to provide regulatory certainty and incentivize maritime decarbonization
مطالعه در International Chamber of Shipping →
[4]Ship & Bunkerصنعت کشتیرانی و مالکان کشتیContainer Shipping Emissions Intensity Varies by Up to 35% Between Carriers: VesselBot
مطالعه در Ship & Bunker →
[5]European Interestناظران محیط زیست و نهادهای مدنیConcerns about a less ambitious deal
مطالعه در European Interest →
[6]Hellenic Shipping Newsصنعت کشتیرانی و مالکان کشتیShipping industry urges governments to agree on global GHG regulations to provide regulatory certainty and incentivize maritime decarbonization
مطالعه در Hellenic Shipping News →
[7]Haulage Timesتحلیلگران داده و فناوریContainer Shipping Emissions Intensity Varies by Up to 35% Between Carriers: VesselBot
مطالعه در Haulage Times →
بیشتر در حملونقل
مشاهده همه →بازگشت به کانال سوئز
مرسک و هاپاگ-لوید بازگشت کامل به کانال سوئز را تا اواسط ژانویه برنامهریزی کردند
5 منبع
پیشران بادی
بادبانهای چرخان در اقیانوسها؛ فناوری قرن بیستم چگونه مصرف سوخت کشتیها را مهار میکند؟
15 منبع
بازارهای حملونقل دریایی
درآمد ۱۸.۱ میلیارد دلاری مرسک در سهماهه سوم؛ افزایش نرخ کرایه بار افت حجم جابهجایی را جبران کرد
6 منبع
فیزیک دریایی
مهار کانتینرها در تلاطم رزونانسی: چگونه میلههای مهار و قفلهای چرخشی مانع از فروپاشی چیدمان در امواج طولی میشوند
6 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار حملونقل با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





