آغاز طرح خرید اعتباری با پشتوانه یارانه نقدی؛ گزارشها از چالشهای اجرایی کالابرگ در فروشگاهها
دولت ایران طرح جدیدی را برای خرید اعتباری کالا تا سقف دو برابر یارانه نقدی خانوارها آغاز کرده است. همزمان، گزارشهای مردمی نشان میدهد که اجرای طرحهای مشابه مانند کالابرگ الکترونیک با امتناع فروشگاهها و گرانفروشی مواجه شده است.
به قلم مرجان صادقی
این خبر را به اشتراک بگذارید
سازمان هدفمندسازی یارانهها در ایران از آغاز ثبتنام طرح جدید خرید اعتباری کالا خبر داده است. این طرح با هدف تقویت قدرت خرید خانوارها، حمایت از معیشت مردم و تسهیل دسترسی به کالاهای مورد نیاز طراحی و اجرا شده است. متقاضیان میتوانند با مراجعه به بازوی رسمی این سازمان، درخواست خود را ثبت کنند.[1]
بر اساس جزئیات اعلام شده، این طرح به خانوارها اجازه میدهد تا سقفی معادل دو برابر یارانه نقدی ماهانه خود، اعتبار خرید دریافت کنند. امکان خرید کالا با استفاده از این اعتبار از تاریخ ۲۵ آبانماه برای ثبتنامکنندگان فراهم خواهد شد.[2]
یکی از ویژگیهای اصلی این طرح، نحوه بازپرداخت اقساط آن است که به صورت خودکار انجام میشود. خانوارها میتوانند مبلغ اعتبار مصرف شده را در دو قسط ماهانه تسویه کنند. این اقساط به طور مستقیم از محل یارانه نقدی ماههای آینده آنها کسر خواهد شد.[2]
در کنار این طرح، برنامه مشابهی نیز برای بازنشستگان و مستمریبگیران سازمان تأمین اجتماعی به اجرا درآمده است. در قالب طرحی با عنوان «تأمین رفاه»، این قشر از تاریخ ۲۰ آبانماه میتوانند با فعالسازی کیف پول اعتباری خود، خریدهای زودهنگام انجام دهند.[3]
چالشهای اجرایی و نارضایتی شهروندان
بازنشستگان با استفاده از این کیف پول اعتباری میتوانند اعتباری معادل یک ماه مستمری خود را دریافت کنند. آنها قادر خواهند بود پیش از واریز حقوق ماهانه، از فروشگاهها و مراکز طرف قرارداد کالا و خدمات مورد نیاز خود را خریداری کنند و مبلغ آن از حقوق همان ماه کسر میشود.[3]
همزمان با اجرای این طرحهای اعتباری، دولت مهلت ثبتنام برای افزایش اعتبار کالابرگهای الکترونیک را نیز تمدید کرده است. سرپرستان خانواری که از تکمیل اطلاعات خود در سامانه «دولت من» جا ماندهاند، اکنون تا ۲۶ آبانماه فرصت دارند تا اطلاعات خود را برای بهرهمندی از افزایش ۵۰ درصدی اعتبار ثبت کنند.[4]
با وجود تلاشهای دولت برای توسعه شبکههای خرید اعتباری و کالابرگ، گزارشهای میدانی حاکی از بروز مشکلات جدی در سطح عرضه است. صدها شهروند در پیامهایی از افزایش موانع و چالشها هنگام خرید با استفاده از کالابرگ الکترونیک خبر دادهاند.[5]
یکی از عمدهترین شکایات شهروندان، خودداری بسیاری از فروشگاهها از پذیرش کالابرگ است. مغازهداران دلیل این امتناع را تاخیر طولانیمدت دولت در تسویه مطالبات مالی فروشگاهها عنوان میکنند که باعث کاهش سرمایه در گردش کسبوکارهای خرد شده است.[5]
علاوه بر عدم پذیرش، برخی فروشگاههایی که همچنان در این طرح مشارکت دارند، اجناس را با قیمتهای بالاتری به خریداران کالابرگی میفروشند. شهروندان گزارش دادهاند که هنگام استفاده از اعتبار یارانهای، کالاها گرانتر از قیمت نقدی محاسبه میشوند.[5]
محدودیت در انتخاب کالاهای قابل خرید نیز از دیگر چالشهای مطرح شده توسط مصرفکنندگان است. همچنین، برخی شهروندان از برخورد نامناسب و تحقیرآمیز برخی فروشندگان هنگام خرید با کالابرگ گلایه کردهاند.[5]
چشمانداز سیاستهای حمایتی
تحلیلگران اقتصادی معتقدند که جایگزینی یارانههای نقدی با اعتبارات خرید، نیازمند زیرساختهای مالی قدرتمند و تسویه حسابهای سریع با شبکه توزیع است. بدون جلب اعتماد فروشندگان خرد، طرحهای اعتباری نمیتوانند به اهداف حمایتی خود دست یابند.[6]
در نهایت، موفقیت طرح جدید خرید اعتباری که بر مبنای کسر از یارانههای آینده بنا شده، به شدت به رفع نواقص سیستم کالابرگ فعلی بستگی دارد. نظارت دقیق بر قیمتگذاری در فروشگاههای طرف قرارداد برای جلوگیری از تحمیل هزینههای پنهان به دهکهای پایین ضروری است.[6]
بررسی عمیق دیدگاهها
سیاستگذاران دولتی
دولت این طرحها را ابزاری برای حمایت از معیشت و افزایش قدرت خرید میداند.
مقامات دولتی و سازمان هدفمندسازی یارانهها بر این باورند که با ارائه اعتبار خرید پیش از موعد واریز یارانهها، خانوارها میتوانند مدیریت بهتری بر نقدینگی خود داشته باشند. این رویکرد به ویژه برای دهکهای پایین درآمدی طراحی شده تا در شرایط تورمی، دسترسی آنها به کالاهای اساسی بدون نیاز به پرداخت نقدی فوری تضمین شود.
تجربه شهروندان و مصرفکنندگان
مصرفکنندگان از موانع اجرایی و هزینههای پنهان این طرحها گلایه دارند.
برخلاف اهداف اعلام شده، بسیاری از شهروندان در عمل با درهای بسته فروشگاهها مواجه میشوند. امتناع مغازهداران از پذیرش اعتبار یارانهای به دلیل تاخیر دولت در پرداخت مطالبات آنها، باعث شده تا مصرفکنندگان برای استفاده از حق خود با مشکل مواجه شوند. علاوه بر این، گزارشهای متعددی از گرانفروشی و محاسبه کالاها با قیمتهای بالاتر برای خریداران اعتباری وجود دارد که عملاً ارزش حمایتی این طرحها را کاهش میدهد.
نکات کلیدی
- طرح جدید خرید اعتباری به خانوارها اجازه میدهد تا دو برابر یارانه نقدی خود کالا خریداری کنند.
- بازپرداخت این اعتبار در دو قسط ماهانه و به صورت خودکار از یارانههای آینده کسر میشود.
- بازنشستگان تأمین اجتماعی میتوانند معادل یک ماه مستمری خود را پیش از موعد به صورت اعتباری خرج کنند.
- گزارشهای مردمی نشان میدهد بسیاری از فروشگاهها به دلیل تاخیر در تسویه حساب دولت، از پذیرش کالابرگ خودداری کرده یا اجناس را گرانتر میفروشند.
آنچه نمیدانیم
- تعداد دقیق فروشگاههای طرف قرارداد که زیرساخت پذیرش این اعتبار جدید را دارند، مشخص نیست.
- مکانیزم دقیق دولت برای برخورد با گرانفروشی و تخلفات فروشگاهها در طرحهای اعتباری اعلام نشده است.
- به دلیل محدودیت منابع خبری و فقدان گزارشهای میدانی جامعتر، امکان بررسی عمیقتر ابعاد مالی این طرح فراهم نبود و طول مقاله کوتاهتر از حد معمول است.
- سیاستگذاران دولتی
- بر این باورند که طرحهای اعتباری و کالابرگ، قدرت خرید دهکهای پایین را در برابر تورم حفظ کرده و دسترسی به کالاهای اساسی را تسهیل میکند.
- مصرفکنندگان و منتقدان
- تأکید دارند که ضعف در تسویه حساب با فروشگاهها و نبود نظارت، باعث گرانفروشی و کاهش کارایی این طرحهای حمایتی شده است.
- تحلیلگران اقتصادی
- معتقدند موفقیت سیاستهای اعتباری نیازمند زیرساختهای مالی قوی و جلب اعتماد شبکه توزیع خرد است.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- صاحبان فروشگاههای خرد و سوپرمارکتها
منابع
[1]Shafaqna Persianسیاستگذاران دولتیآغاز طرح خرید اعتباری کالا
مطالعه در Shafaqna Persian →
[2]Shafaqna Persianسیاستگذاران دولتیثبتنام طرح خرید اعتباری کالا آغاز شد/ بازپرداخت از طریق یارانه
مطالعه در Shafaqna Persian →
[3]Shafaqna Persianسیاستگذاران دولتیامکان خرید زودهنگام بازنشستگان با اعتبار حقوق ماه جدید فعال شد
مطالعه در Shafaqna Persian →
[4]Shafaqna Persianسیاستگذاران دولتیفرصت جدید برای ثبت اطلاعات افزایش کالابرگ
مطالعه در Shafaqna Persian →
[5]Iran Internationalمصرفکنندگان و منتقدانشهروندان: فروشگاهها یا کالابرگ نمیپذیرند یا اجناس را گرانتر میفروشند
مطالعه در Iran International →
[6]تیم سردبیری کوهستانتحلیلگران اقتصادیتحلیل تیم سردبیری کوهستان
مطالعه در تیم سردبیری کوهستان →
بیشتر در کسبوکار
مشاهده همه →تجارت جهانی
صادرات سالانه کره جنوبی با جهش تقاضای تراشههای هوش مصنوعی از مرز یک تریلیون دلار گذشت
4 منبع
اقتصاد کلان
راهنمای جامع اقتصاد کلان: تولید ناخالص داخلی، تورم و چرخه تجاری
14 منبع
پرداختهای فرامرزی
پایان موفقیتآمیز آزمایش تسویه ارزی فرامرزی با مشارکت بانکهای مرکزی بریتانیا، سنگاپور و تایلند
5 منبع
سیاست تجاری
تهدید ترامپ به وضع تعرفه ۱۰۰ درصدی بر واردات از مکزیک در ازای مهار مرزی
5 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار کسبوکار با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





