رفتن به محتوای اصلی
آموزش مهارتیسازمان آموزش فنی و حرفه‌ای· 5 دقیقه مطالعه· در سبک زندگی

آموزش مهارتی رایگان برای پنج دهک اول و راه‌اندازی «بانک زمان» در تهران

سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای ایران از ارائه رایگان دوره‌های مهارتی برای پنج دهک اول درآمدی و اجرای آزمایشی پلتفرم محله‌محور «بانک زمان» برای مبادله مهارت خبر داد.

به قلم فرید یزدانی

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید

سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور با هدف تسهیل ورود اقشار کم‌درآمد به بازار کار، از دو طرح جدید رونمایی کرد. فاطمه منصوری، سرپرست این سازمان، در یک برنامه زنده تلویزیونی اعلام کرد که دوره‌های مهارتی در مراکز دولتی برای پنج دهک اول درآمدی کاملاً رایگان خواهد بود.[3]

این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده است که در سال ۱۴۰۵، هزینه‌های آموزش تخصصی به یکی از موانع اصلی کاریابی برای جوانان تبدیل شده بود. با اجرای این مصوبه، متقاضیان واجد شرایط می‌توانند بدون پرداخت شهریه، در کارگاه‌های دولتی سراسر کشور ثبت‌نام کنند.[3]

طرح دوم که توجه بسیاری را در اواسط آبان‌ماه به خود جلب کرده، راه‌اندازی پلتفرمی با عنوان «بانک زمان» است. این طرح به صورت آزمایشی در شهر تهران آغاز به کار کرده و هدف آن ایجاد یک بستر محله‌محور برای مبادله مهارت میان شهروندان است.[2][3]

در سیستم بانک زمان، افراد به جای استفاده از پول نقد، زمان و تخصص خود را با یکدیگر مبادله می‌کنند. به عنوان مثال، یک برنامه‌نویس می‌تواند در ازای دریافت خدمات تعمیرات خانگی، برای کسب‌وکار یک تکنسین وب‌سایت طراحی کند.[3]

تغییر رویکرد کلان به آموزش‌های مهارتی

همزمان با این تغییرات اجرایی، نشست شورای عالی آموزش و تربیت فنی، حرفه‌ای و مهارتی نیز به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، برگزار شد. در این نشست، پیش‌نویس سند نهایی تحول آموزش غیررسمی و راهکارهای توسعه حکمرانی هوشمند مورد بررسی قرار گرفت.[1][2]

محمدرضا عارف در این جلسه با انتقاد از مدرک‌گرایی گفت: «آموزش‌های مهارتی باید در زنجیره آموزش تا اشتغال و خلق ثروت نقش مؤثرتری ایفا کنند.» وی بر ضرورت اصلاح نگاه خانواده‌ها به رشته‌های مهارتی و حمایت از استعدادهای برتر تأکید کرد.[1]

یکی از پیشنهادهای مطرح شده در این شورا، تعمیم امکانات و معافیت‌های بنیاد ملی نخبگان به نخبگان مهارتی بود. این اقدام می‌تواند انگیزه جوانان را برای ورود به هنرستان‌ها و مراکز فنی و حرفه‌ای به جای مسیرهای سنتی دانشگاهی افزایش دهد.[1][2]

طرح بانک زمان بستری برای مبادله مهارت‌ها بدون نیاز به پول نقد فراهم می‌کند.

کارشناسان بازار کار معتقدند که اقتصاد ایران در سال ۱۴۰۵ بیش از هر زمان دیگری به تکنسین‌ها و نیروهای ماهر نیاز دارد. با این حال، همچنان بخش بزرگی از ظرفیت‌های آموزشی کشور به سمت رشته‌های نظری با نرخ بیکاری بالا هدایت می‌شود.[1]

تلفیق مهارت‌های نرم و سخت

یکی دیگر از محورهای برنامه‌های جدید سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای، تمرکز بر مهارت‌های نرم در کنار آموزش‌های فنی است. فاطمه منصوری تأکید کرد که تلفیق مهارت‌های سخت و نرم برای پاسخگویی به نیازهای پیچیده بازار کار امروز ضروری است.[3]

کارفرمایان در سال‌های اخیر بارها گزارش داده‌اند که کارجویان با وجود داشتن دانش فنی، در مهارت‌هایی مانند ارتباط مؤثر، کار تیمی و حل مسئله ضعف دارند. گنجاندن این سرفصل‌ها در دوره‌های دولتی می‌تواند شانس استخدام کارآموزان را به میزان قابل‌توجهی افزایش دهد.[3]

در همین راستا، سومین گردهمایی رؤسای ادارات سنجش و ارزشیابی مهارت کشور نیز در ۲۰ آبان‌ماه برگزار شد. محور اصلی این گردهمایی، گذار از مدیریت سنتی آزمون‌ها به سمت معماری نوین سنجش صلاحیت حرفه‌ای و همگرایی بیشتر با بازار کار بود.[2]

معاون برنامه‌ریزی راهبردی سازمان در این گردهمایی با تأکید بر اهمیت اعتبار گواهینامه‌ها گفت: «ترازوی اعتبار سازمان، برگزاری عادلانه و بی‌نقص آزمون‌ها در بسترهای فناورانه است.» وی افزود که سنجش مهارت باید از داده‌های صوری به سمت تصمیم‌گیری مستند حرکت کند.[2]

چالش‌های پیش‌رو و چشم‌انداز بازار کار

با وجود این گام‌های مثبت، اجرای سراسری طرح‌هایی مانند بانک زمان نیازمند زیرساخت‌های دیجیتال پایدار و اعتماد عمومی است. موفقیت مرحله آزمایشی در تهران می‌تواند مسیر را برای گسترش این پلتفرم به سایر کلان‌شهرهای کشور در سال آینده هموار کند.[3]

از سوی دیگر، شناسایی دقیق دهک‌های درآمدی برای ارائه آموزش‌های رایگان، نیازمند هماهنگی کامل میان پایگاه رفاه ایرانیان و سامانه‌های ثبت‌نام فنی و حرفه‌ای است. هرگونه نقص در تبادل داده‌ها می‌تواند به محرومیت گروه‌های هدف از این خدمات منجر شود.[3]

تصویرسازی: تلفیق مهارت‌های نرم و سخت برای پاسخگویی به نیازهای بازار کار در دستور کار قرار گرفته است.

اثربخشی این سیاست‌ها زمانی مشخص خواهد شد که نرخ جذب مهارت‌آموزان در صنایع و کسب‌وکارهای خدماتی افزایش یابد. پیوند دادن مستقیم کارگاه‌های آموزشی با نیازهای واقعی اصناف، حلقه مفقوده‌ای است که مدیران جدید وعده تکمیل آن را داده‌اند.[1][2]

بر اساس برآوردهای اقتصادی در پاییز ۱۴۰۵، بخش قابل‌توجهی از نیروی کار ایران در اقتصاد غیررسمی مشغول به فعالیت هستند. فقدان مهارت‌های تخصصی و گواهینامه‌های معتبر، یکی از دلایل اصلی ماندگاری این افراد در مشاغل ناپایدار و کم‌درآمد به شمار می‌رود.[2]

ارائه آموزش‌های رایگان به دهک‌های پایین، مستقیماً این گروه از جامعه را هدف قرار داده است. با دریافت گواهینامه‌های رسمی، کارگران غیررسمی شانس بیشتری برای ورود به بخش رسمی اقتصاد و بهره‌مندی از مزایایی مانند بیمه تأمین اجتماعی خواهند داشت.[3]

در کنار این موارد، توسعه کسب‌وکارهای خانگی و خرد نیز در دستور کار قرار دارد. مهارت‌آموزان پس از پایان دوره‌های رایگان، می‌توانند با استفاده از تسهیلات اشتغال‌زایی نهادهای حمایتی، کسب‌وکار مستقل خود را بر پایه تخصص جدیدشان راه‌اندازی کنند.[1]

کارشناسان اقتصادی تأکید می‌کنند که تغییر پارادایم از «مدرک‌گرایی» به «مهارت‌محوری» نیازمند یک عزم ملی است. تا زمانی که ساختارهای استخدامی دولتی و خصوصی بر پایه مدارک دانشگاهی بنا شده باشند، گرایش جوانان به سمت هنرستان‌ها با کندی پیش خواهد رفت.[1][2]

با این حال، وعده معاون اول رئیس‌جمهور مبنی بر تغییر ضوابط جذب در دستگاه‌های اجرایی، سیگنال مثبتی برای بازار کار محسوب می‌شود. اگر این وعده عملی شود، شاهد تحولی بنیادین در ارزش‌گذاری تخصص‌های فنی در برابر مدارک نظری خواهیم بود.[1]

نکات کلیدی

  1. ارائه رایگان دوره‌های مهارتی در مراکز دولتی برای متقاضیان پنج دهک اول درآمدی.
  2. اجرای آزمایشی طرح «بانک زمان» در تهران به عنوان بستری برای مبادله محله‌محور مهارت‌ها.
  3. تأکید معاون اول رئیس‌جمهور بر اصلاح نگاه جامعه به رشته‌های مهارتی و حمایت از نخبگان این حوزه.
  4. تلفیق مهارت‌های نرم و سخت برای پاسخگویی بهتر به نیازهای روز بازار کار.

آنچه نمی‌دانیم

  • هنوز جزئیات دقیق نحوه ثبت‌نام و شناسایی پنج دهک اول درآمدی برای استفاده از دوره‌های رایگان به صورت رسمی منتشر نشده است.
  • مشخص نیست طرح «بانک زمان» پس از پایان دوره آزمایشی در تهران، با چه سازوکاری در سایر استان‌ها اجرا خواهد شد.

روند رویداد

  1. پاییز ۱۴۰۵

    رونمایی از طرح رایگان شدن آموزش‌های مهارتی برای پنج دهک اول و آغاز به کار آزمایشی بانک زمان در تهران.

  2. ۲۰ آبان ۱۴۰۵

    برگزاری سومین گردهمایی رؤسای ادارات سنجش و ارزشیابی مهارت کشور با هدف تغییر معماری آزمون‌ها.

  3. اواسط آبان ۱۴۰۵

    نشست شورای عالی آموزش و تربیت فنی به ریاست معاون اول رئیس‌جمهور برای بررسی سند تحول آموزش مهارتی.

سیاست‌گذاران آموزشی 40%کارجویان و اقشار کم‌درآمد 35%کارفرمایان و فعالان صنعت 25%
سیاست‌گذاران آموزشی
تأکید بر تغییر ساختار آموزشی از مدرک‌گرایی به مهارت‌محوری و حمایت از نخبگان مهارتی.
کارجویان و اقشار کم‌درآمد
استقبال از رفع موانع مالی برای کسب مهارت و استفاده از بسترهای تبادل خدمات بدون پول.
کارفرمایان و فعالان صنعت
تأکید بر لزوم آموزش مهارت‌های نرم در کنار تخصص‌های فنی برای استخدام نیروی کارآمد.

دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده

  • مدرسان آموزشگاه‌های آزاد خصوصی که ممکن است از رایگان شدن دوره‌های دولتی تأثیر بپذیرند

منابع

پوشش منابع

3 منبع

3 دیدگاه شناسایی‌شده

سیاست‌گذاران آموزشی 40%کارجویان و اقشار کم‌درآمد 35%کارفرمایان و فعالان صنعت 25%
  1. [1]پایگاه اطلاع‌رسانی دولتسیاست‌گذاران آموزشی

    معاون اول رئیس‌جمهور: آموزش‌های مهارتی باید به اشتغال و خلق ثروت منجر شوند

    مطالعه در پایگاه اطلاع‌رسانی دولت →
  2. [2]بازارکارسیاست‌گذاران آموزشی

    آموزش‌های مهارتی باید به اشتغال و خلق ثروت منجر شوند

    مطالعه در بازارکار →
  3. [3]سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشورکارجویان و اقشار کم‌درآمد

    بهره‌مندی رایگان پنج دهک اول جامعه از دوره‌های مهارتی دولتی / راه‌اندازی «بانک زمان»

    مطالعه در سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار سبک زندگی با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.