عراق خسارت ۶۰ میلیارد دلاری جنگ را اعلام کرد؛ ایران اتهام دخالت در حملات یمن را رد کرد

فؤاد حسین، وزیر امور خارجه عراق، در دیداری با مقامات ایتالیایی اعلام کرد که درگیری‌های جاری میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران تاکنون حدود ۶۰ میلیارد دلار به اقتصاد این کشور خسارت وارد کرده است. این برآورد بی‌سابقه، ابعاد اقتصادی تنش‌های منطقه‌ای را برای کشورهای همسایه روشن می‌کند.[1][2]

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که تلاش‌های دیپلماتیک برای مهار بحران در خاورمیانه با چالش‌های جدی روبه‌رو شده است. وزیر خارجه عراق تاکید کرد که مسیر کاهش تنش‌ها روز به روز پیچیده‌تر می‌شود، اما بغداد همچنان از راهکارهای منتهی به صلح حمایت می‌کند.[1][3]

همزمان با این تحولات، تنش‌های لفظی میان تهران و ریاض بر سر درگیری‌های یمن بالا گرفته است. وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران روز جمعه اتهامات عربستان سعودی مبنی بر دست داشتن تهران در حملات اخیر حوثی‌ها به این کشور را به شدت رد کرد.[4][5]

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، ادعای مقامات عربستان مبنی بر ترغیب یمنی‌ها برای جنگ با این کشور را بی‌اساس خواند. وی تصریح کرد که تهران همواره آماده به‌کارگیری مساعی جمیله خود برای کمک به خاتمه درگیری‌ها و برقراری صلح است.[5]

پیامدهای اقتصادی تنش‌های منطقه‌ای

برآورد ۶۰ میلیارد دلاری خسارت عراق، نشان‌دهنده آسیب‌پذیری شدید اقتصادهای وابسته به درآمدهای نفتی در برابر بی‌ثباتی‌های امنیتی است. فؤاد حسین در دیدار با آنتونیو تایانی، معاون نخست‌وزیر ایتالیا، بر ضرورت جلوگیری از گسترش دامنه جنگ تاکید کرد.[2][3]

این خسارت هنگفت، ناشی از اختلال در مسیرهای تجاری، کاهش سرمایه‌گذاری خارجی و هزینه‌های تحمیل‌شده بر زیرساخت‌های عراق است. بغداد که در سال‌های اخیر تلاش کرده بود ثبات اقتصادی خود را بازسازی کند، اکنون با پیامدهای ناخواسته رقابت‌های ژئوپلیتیکی دست‌وپنجه نرم می‌کند.[1][2]

مقامات عراقی بارها اعلام کرده‌اند که این کشور نباید به میدان تسویه‌حساب قدرت‌های خارجی تبدیل شود. با این حال، موقعیت جغرافیایی و پیوندهای سیاسی عراق، این کشور را در مرکز ترکش‌های ناشی از تقابل واشنگتن و تهران قرار داده است.[1]

از سوی دیگر، تحولات یمن و حملات موشکی به زیرساخت‌های عربستان، بر پیچیدگی معادلات افزوده است. ریاض مدعی است که این حملات با پشتیبانی و تشویق مستقیم تهران انجام می‌شود؛ ادعایی که می‌تواند تلاش‌ها برای عادی‌سازی روابط دو کشور را به خطر بیندازد.[4]

دیپلماسی در سایه درگیری‌ها

در واکنش به این اتهامات، دستگاه دیپلماسی ایران پیشنهاد میانجی‌گری میان عربستان و گروه‌های یمنی را مطرح کرده است. سخنگوی وزارت خارجه ایران تاکید کرد که راهکار نظامی نمی‌تواند به بحران یمن پایان دهد و گفت‌وگو تنها مسیر خروج از این بن‌بست است.[4][5]

این پیشنهاد در شرایطی مطرح می‌شود که ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی از افزایش حملات موشکی و پهپادی به فرودگاه‌ها و تاسیسات نفتی خود خبر داده است. تداوم این حملات، نگرانی‌ها درباره امنیت تامین انرژی در سطح جهانی را افزایش داده است.[4]

تحلیلگران معتقدند که گره خوردن پرونده یمن با تنش‌های گسترده‌تر میان ایران و آمریکا، دستیابی به یک توافق جامع را دشوار کرده است. هرگونه پیشرفت در مذاکرات صلح یمن، نیازمند کاهش سطح تنش‌ها در کل منطقه خاورمیانه است.[1][5]

در این میان، نقش کشورهای اروپایی در مدیریت بحران مورد توجه قرار گرفته است. دیدار وزیر خارجه عراق با همتای ایتالیایی خود نشان‌دهنده تلاش بغداد برای جلب حمایت بین‌المللی در جهت کاهش فشارهای اقتصادی و امنیتی است.[2][3]

چشم‌انداز مبهم ثبات در خاورمیانه

با وجود هشدارهای مکرر درباره تبعات ویرانگر جنگ، نشانه‌های روشنی از کاهش تنش‌ها دیده نمی‌شود. برآورد خسارت ۶۰ میلیارد دلاری عراق تنها بخشی از هزینه‌های پنهان و آشکار این تقابل طولانی‌مدت است.[1][2]

کارشناسان اقتصادی هشدار می‌دهند که در صورت تداوم وضعیت فعلی، کشورهای منطقه با بحران‌های عمیق‌تری در زمینه تامین بودجه و خدمات عمومی مواجه خواهند شد. اقتصاد عراق، با وجود درآمدهای نفتی، به شدت نیازمند ثبات برای جذب سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فرسوده خود است.[2]

در جبهه دیپلماتیک، پیشنهاد میانجی‌گری ایران می‌تواند به عنوان یک سیگنال برای تمایل به کاهش تنش‌ها تفسیر شود. با این حال، بی‌اعتمادی عمیق میان طرفین درگیر، مانع از شکل‌گیری یک چارچوب پایدار برای مذاکرات صلح شده است.[4][5]

در نهایت، سرنوشت ثبات در خاورمیانه به تصمیمات استراتژیک قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای گره خورده است. تا زمانی که یک توافق جامع برای مدیریت اختلافات حاصل نشود، اقتصادها و جوامع منطقه همچنان تاوان این رقابت‌های ژئوپلیتیکی را پرداخت خواهند کرد.[1][3]

هشدارهای مکرر بغداد

فؤاد حسین در بخش دیگری از سخنان خود تصریح کرد که عراق به هیچ وجه به دنبال جنگ نیست و از تمامی مسیرهایی که به صلح و ثبات ختم شود، حمایت قاطع می‌کند. او هشدار داد که تشدید درگیری‌ها می‌تواند دستاوردهای شکننده سال‌های اخیر را به خطر بیندازد.[1]

بر اساس گزارش‌های منتشر شده، بخش عمده‌ای از خسارت ۶۰ میلیارد دلاری عراق مربوط به افت صادرات و توقف پروژه‌های توسعه‌ای مشترک با شرکت‌های خارجی است. سرمایه‌گذاران بین‌المللی به دلیل ریسک بالای امنیتی، از ورود به بازار عراق خودداری می‌کنند.[2][3]

در همین حال، موضع‌گیری قاطع ایران در برابر اتهامات عربستان سعودی، نشان‌دهنده حساسیت بالای تهران نسبت به تحولات یمن است. مقامات ایرانی بارها تاکید کرده‌اند که حوثی‌ها به صورت مستقل تصمیم‌گیری می‌کنند و تهران کنترلی بر عملیات نظامی آن‌ها ندارد.[4][5]

با این وجود، ریاض اصرار دارد که تسلیحات پیشرفته استفاده شده در حملات اخیر با دانش فنی و پشتیبانی مستقیم ایران تامین شده است. این اختلاف روایت‌ها، چشم‌انداز هرگونه تفاهم امنیتی میان دو قدرت منطقه‌ای را تاریک کرده است.[4]

جامعه بین‌المللی با نگرانی فزاینده‌ای تحولات خاورمیانه را دنبال می‌کند. هشدار صریح مقامات عراقی درباره هزینه‌های نجومی جنگ، زنگ خطری برای نهادهای جهانی است تا تلاش‌های خود را برای برقراری آتش‌بس و آغاز گفت‌وگوهای فراگیر مضاعف کنند.[1][2]