آتش‌بس شکننده آمریکا و ایران در بحبوحه خشم اسرائیل برقرار ماند؛ فرستادگان ترامپ راهی سوئیس شدند

پس از ۱۱۳ روز درگیری مستقیم بی‌سابقه، یک تفاهم‌نامه (MoU) شکننده که با میانجیگری دولت ترامپ حاصل شد، رسماً خصومت‌ها را بین ایالات متحده و ایران متوقف کرده است. این توافق مهم که اوایل هفته جاری اجرایی شد، موقتاً بازارهای جهانی انرژی را تثبیت کرده اما شکاف‌های عمیقی را در میان متحدان سنتی آمریکا در خاورمیانه ایجاد کرده است.[4][6][7]

برای تثبیت این آتش‌بس متزلزل، فرستادگان آمریکا، جرد کوشنر (Jared Kushner) و استیو ویتکوف (Steve Witkoff)، در حال حاضر عازم سوئیس هستند تا دور جدیدی از مذاکرات حساس را با دیپلمات‌های ایرانی برگزار کنند. هدف از مذاکرات ژنو، تبدیل خطوط کلی تفاهم‌نامه به یک چارچوب الزام‌آور است که به موضوعاتی چون لغو تحریم‌ها، امنیت دریایی و کاهش تنش نظامی در خلیج فارس بپردازد.[1][3]

با این حال، پیشرفت دیپلماتیک در حال حاضر با خشونت‌های جاری در منطقه مورد آزمایش قرار گرفته است. تهران فوراً واشنگتن را تحت فشار قرار داده تا در مورد حملات نظامی اخیر اسرائیل در لبنان مداخله کند و هشدار داده است که ادامه عملیات علیه حزب‌الله می‌تواند تلاش‌های صلح گسترده‌تر را از بین ببرد. مقامات ایرانی تأکید می‌کنند که برای پایداری آتش‌بس، باید شامل صحنه‌های نیابتی منطقه‌ای نیز باشد.[1][7]

در اسرائیل، توافق آمریکا و ایران با شوک و خشم عمیقی مواجه شده است. در سراسر طیف سیاسی، اسرائیلی‌ها احساس خیانت کرده‌اند و تمایل دولت ترامپ برای امضای یک توافق دوجانبه با تهران را به منزله کنار گذاشتن الزامات امنیتی اصلی اسرائیل می‌دانند.[2][5]

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، اواخر روز جمعه جلسه اضطراری کابینه امنیتی را برای ارزیابی پیامدهای استراتژیک تشکیل داد. مقامات دفاعی اسرائیل به ویژه نگرانند که این تفاهم‌نامه به ایران اجازه می‌دهد زیرساخت‌های نظامی خود را بدون برچیدن قابلیت‌های غنی‌سازی هسته‌ای بازسازی کند و اسرائیل را مجبور سازد به تنهایی با یک دشمن تقویت‌شده روبرو شود.[5][6]

دولت ترامپ به شدت از این توافق دفاع کرده و آن را گامی ضروری برای رهایی ایالات متحده از درگیری‌های بی‌پایان خاورمیانه می‌داند. مقامات استدلال می‌کنند که تفاهم‌نامه منافع اقتصادی و استراتژیک آمریکا را در اولویت قرار می‌دهد و با موفقیت جنگی را متوقف کرده که مسیرهای کشتیرانی جهانی را به شدت مختل کرده و قیمت گاز داخلی را افزایش داده بود.[4][6]

جنگ ۱۱۳ روزه قیمت نفت خام برنت را به اوج‌های سرسام‌آوری رسانده و اقتصاد جهانی را به شدت تحت فشار قرار داده بود. بازارهای اروپایی و آسیایی با انتشار خبر آتش‌بس تقویت شدند، اگرچه ناظران بین‌المللی با توجه به کنار گذاشته شدن ذینفعان کلیدی منطقه‌ای از میز مذاکره، نسبت به طول عمر این توافق محتاط هستند.[6][7]

موفقیت نشست سوئیس احتمالاً تعیین خواهد کرد که آیا این تفاهم‌نامه به یک معاهده پایدار تبدیل می‌شود یا دوباره به درگیری مسلحانه فرو می‌پاشد. در حالی که کوشنر و ویتکوف آماده ملاقات با همتایان ایرانی خود می‌شوند، چالش فوری ایجاد یک سازوکار قابل تأیید برای جلوگیری از شعله‌ور شدن مجدد یک جنگ منطقه‌ای تمام‌عیار از طریق درگیری‌های محلی در لبنان و سوریه خواهد بود.[1][3][7]