آزمایش پروازی تاریخی: هدایت پهپاد جنگنده خودمختار از کابین اف-۲۲

نیروی هوایی ایالات متحده نشان داده است که یک خلبان شکاری می‌تواند بدون نیاز به دست زدن به اهرم کنترل از راه دور، یک پهپاد رزمی نیمه‌خودمختار را در میانه پرواز فرماندهی کند. در جریان آزمایشی در ماه اکتبر بر فراز بیابان موهاوی، خلبان یک فروند اف-۲۲ رپتور با موفقیت پهپاد YFQ-44A Fury ساخت شرکت اندوریل را در اجرای مانورهای شبیه‌سازی‌شده رزمی هدایت کرد و مفهومی بنیادین را در تحول ناوگان هوایی آینده به اثبات رساند.[1][2][4]

این آزمایش که در هفته نخست اکتبر ۲۰۲۶ از پایگاه نیروی هوایی ادواردز در کالیفرنیا انجام گرفت، نخستین نمونه از کنترل یک «هواپیمای رزمی همکار» (CCA) از داخل کابین یک جنگنده سرنشین‌دار به شمار می‌رود. نیروی هوایی در تاریخ ۱۶ اکتبر با انتشار بیانیه‌ای تأیید کرد که هر دو هواگرد به‌طور جداگانه برخاسته و سپس در آسمان به یکدیگر ملحق شده‌اند.[1][2][3]

پس از شکل‌گیری آرایش پروازی، خلبان اف-۲۲ طرح عملیاتی به‌روزشده را از طریق یک لینک داده تاکتیکی به پهپاد فیوری مخابره کرد. خلبان به جای هدایت دستی و مستقیم، همانند یک «فرمانده تاکتیکی هوابرد» عمل کرد و دستورات کلی صادر نمود؛ نرم‌افزار خودمختار پهپاد این دستورها را پردازش کرده و مانورهای پروازی لازم را کاملاً مستقل به اجرا درآورد.[1][2][4]

کاهش بار محاسباتی و ذهنی خلبان

تمایز میان کنترل از راه دور و هدایت تاکتیکی، هسته مرکزی راهبرد نیروی هوایی است. کنترل یک جنگنده پنهان‌کار با عملکرد بالا به خودی خود بخش بزرگی از ظرفیت ذهنی خلبان را می‌طلبد. چنانچه قرار بود خلبان پهپادهای همراه را نیز مستقیماً هدایت کند، بار کاری به‌ویژه در جنگنده‌های تک‌سرنشینی همچون اف-۲۲ فراتر از توان انسان می‌رفت.[1][3]

با سپردن عملیات پرواز به نرم‌افزار درونی پهپاد، خلبان فرصت می‌یابد تمام تمرکز خود را به تصویر کلان میدان نبرد معطوف کند. او اهداف کلی — مانند پایش یک منطقه مشخص یا درگیری با یک هدف — را تعیین می‌کند و هواپیمای بدون‌سرنشین بهینه‌ترین مسیر، میزان رانش موتور و سامانه‌های شناسایی را برای تحقق آن هدف برمی‌گزیند.[1][4]

ژنرال کن ویلسباخ، فرمانده ستاد نیروی هوایی، پس از این آزمایش اظهار داشت: «این پرواز قدرت هم‌افزایی هواگردهای سرنشین‌دار و بدون‌سرنشین و برتری عملیاتی حاصل از آن را اثبات کرد.» وی تأکید کرد که این نیرو باید به آزمایش‌های مداوم ادامه دهد تا این سامانه نوین به‌سرعت وارد یگان‌های عملیاتی شود.[1][2]

نیروی هوایی هنوز جزئیات تغییرات اعمال‌شده در کابین اف-۲۲ برای انجام این پرواز را فاش نکرده است. با این حال، بودجه سال مالی ۲۰۲۶ ارتش شامل اعتباراتی برای تبلت‌ها، کابل‌ها و سخت‌افزارهای ارتباطی بود که با تجهیزات اویونیک موجود در رپتور همگام شده و امکان کنترل پهپاد را فراهم می‌سازند.[1]

گذر به سخت‌افزارهای رزمی نهایی

اگرچه نیروی هوایی پیش‌تر نیز مانورهای مشترک هواگردهای سرنشین‌دار و بدون‌سرنشین را آزموده بود، آن پروازها با پلتفرم‌های جانشین صورت می‌گرفت؛ برای نمونه در اکتبر ۲۰۲۵ یک خلبان اف-۲۲ پهپاد MQ-20 Avenger متعلق به جنرال اتمیکس را هدایت کرد که صرفاً برای ارزیابی معماری نرم‌افزاری و پیوندهای مخابراتی به کار رفته بود.[1][3]

پرواز اکتبر ۲۰۲۶ نشان‌دهنده ورود به مرحله استفاده از سخت‌افزارهای عملیاتی و نهایی است. پهپاد YFQ-44A فیوری توسعه‌یافته در شرکت صنایع اندوریل، یکی از دو طرح برگزیده در فاز نخست برنامه هواپیماهای رزمی همکار است؛ طرح دیگر FQ-42 Vengeance نام دارد که ساخت شرکت جنرال اتمیکس است.[1][5]

مارک شوشنار، نایب‌رئیس بخش توان هوایی خودمختار در اندوریل، خاطرنشان کرد که این پرواز نیازمند آن بود که خلبان رپتور مانورهای عملیاتی پهپاد فیوری را مستقیماً از داخل کابین هدایت کند. یکپارچه‌سازی موفق نشان داد که پهپادهای پیش‌تولید قادرند پیوندی ایمن با پیشرفته‌ترین جنگنده‌های پنهان‌کار نیروی هوایی برقرار کنند.[2]

خود پهپاد فیوری پرنده‌ای با پیشرانه جت است که از ابتدا برای ماموریت‌های نیمه‌خودمختار طراحی شده است. بنا بر اعلام شرکت اندوریل، تمام مراحل خزش روی باند و پروازهای آزمایشی این پرنده از ابتدا توسط نرم‌افزار هدایت شده و کاربران انسانی صرفاً پایش سامانه‌ها و ارسال فرمان بازگشت به پایگاه در شرایط اضطراری را بر عهده داشته‌اند.[4]

ایجاد ناوگانی متشکل از ۵۰۰ پهپاد

موفقیت آزمایش اف-۲۲ پشتوانه طرح تدارکاتی گسترده‌ای است که سیمای قدرت هوایی ایالات متحده را دگرگون خواهد کرد. نیروی هوایی قصد دارد تا سال ۲۰۳۲ دست‌کم ۵۰۰ فروند پهپاد نیمه‌خودمختار آماده رزم را به کار گیرد و در بلندمدت این ناوگان را به بیش از ۱۰۰۰ فروند برساند؛ پهپادهایی که هزینه تولیدشان بسیار کمتر از جنگنده‌های سرنشین‌دار است و با سرعتی به‌مراتب بالاتر تولید می‌شوند.[1][3]

در درگیری‌های آینده، یک جنگنده اف-۲۲ یا اف-۳۵ می‌تواند آرایشی از چندین پهپاد مسلح را در حریم هوایی متخاصم فرماندهی کند. این پرنده‌ها می‌توانند جلوتر از جنگنده پرواز کنند، تشعشعات راداری دشمن را به خود جذب نمایند، در سامانه‌های پدافندی اختلال ایجاد کنند یا موشک‌های هوا‌به‌هوا شلیک نمایند، در حالی که هواپیمای سرنشین‌دار در فاصله‌ای امن از کانون تهدید باقی می‌ماند.[4][5]

جنگنده اف-۲۲ به عنوان پلتفرم مبنا برای این برنامه انتخاب شده و نخستین شکاری خواهد بود که توان عملیاتی هدایت پهپادها را دریافت می‌کند. از آنجا که رپتور برای حفظ ویژگی رادارگریزی جنگ‌افزارهای خود را در محفظه‌های داخلی حمل می‌کند، بهره‌گیری از همراهان بدون‌سرنشین قدرت آتش این آرایش را به میزان چشمگیری افزایش می‌دهد.[1]

چندی پیش، پهپاد فیوری در جریان یک آزمایش شلیک زنده با موفقیت یک تیر موشک هوابه‌هوای میان‌برد پیشرفته AIM-120 را شلیک کرد. با تلفیق توان پردازش حسگرها و رادارگریزی بی‌نظیر اف-۲۲، این پهپاد مسلح عملاً به یک مخزن پرنده از مهمات خودمختار بدل می‌شود که خلبان می‌تواند آن را علیه اهداف هوایی به کار گیرد.[1]

گسترش مقیاس نیروهای هوابرد خودمختار

با اثبات امکان هدایت تک‌پهپاد، مراحل آزمایشی پیچیده‌تری در پیش خواهد بود. فاز بعدی برنامه مستلزم آن است که یک خلبان به‌طور هم‌زمان چندین پهپاد را فرماندهی کند؛ گامی که آزمونی جدی برای تاب‌آوری نرم‌افزارهای هدایت پرواز و سطح هوشیاری محیطی خلبان در میدان نبرد خواهد بود.[2][5]

پهپادهای فیوری و ونجنس قرار است در دسامبر ۲۰۲۶ در رزمایش زمردین (Emerald Flag) شرکت کنند. مقامات نظامی این رویداد را نخستین مانور بزرگ‌مقیاس توصیف کرده‌اند که در آن پهپادهای بال‌پرواز خودمختار در سناریوهای پیچیده و چنددامنه‌ای رزم در کنار طیف وسیعی از هواگردهای سرنشین‌دار ادغام می‌شوند.[1][2]

با تکامل نرم‌افزار، نیروی هوایی در نظر دارد قابلیت هدایت را به سایر جنگنده‌ها نیز تعمیم دهد. جنگنده‌های اف-۳۵ لایتنینگ ۲، اف-۱۵ئی‌ایکس ایگل ۲ و شکاری نسل بعد برای برتری هوایی (NGAD) در فهرست این یکپارچه‌سازی قرار دارند تا کل ناوگان تاکتیکی بتواند از همراهی این پهپادها بهره‌مند شود.[3]

تروی مینک، معاون وزیر نیروی هوایی، پس از پایان آزمایش اظهار داشت: «این دستاورد نتیجه هم‌راستایی نیازهای عملیاتی ما با توانمندی‌های بخش صنعت است.» پرواز اخیر بر فراز صحرای موهاوی نشان داد فناوری لازم برای استقرار ناوگان هوایی شبکه‌محور و نیمه‌خودمختار اکنون عملیاتی شده و آماده دریافت فرامین در آسمان است.[2]