بسته شواهد: چگونه روسیه فناوری زیردریایی را با ابزارآلات ماشینی چینی مبادله می‌کند

در سه ماهه پایانی سال ۲۰۲۳، تقریباً ۷۰ درصد از ۹۰۰ میلیون دلار واردات ابزارآلات ماشینی روسیه از یک شریک واحد یعنی چین سرچشمه گرفت. این سرازیر شدن ماشین‌های کنترل عددی کامپیوتری (CNC)، ریزتراشه‌ها و نیتروسلولز، خلأ حیاتی ناشی از تحریم‌های غرب را پر کرد و به کارخانه‌های دفاعی روسیه اجازه داد تا تولید موشک‌های بالستیک، خودروهای زرهی و هواپیماها را حفظ کنند. با این حال، این زنجیره تأمین یک معامله یک‌طرفه نیست. مسکو در ازای تجهیزات صنعتی مورد نیاز برای حفظ پایگاه تولیدی فوری خود، برخی از محرمانه‌ترین اسرار نظامی خود را به پکن منتقل می‌کند.[1][2][3][4]

مهم‌ترین این انتقال‌ها شامل فناوری پیشرفته کاهش صدای زیردریایی است. نیروی دریایی ارتش آزادی‌بخش خلق چین (PLAN) برای دهه‌ها ناوگان سطحی خود را به سرعت گسترش داده است، اما زیردریایی‌های آن – که بسیاری از آنها مدل‌های دیزلی-الکتریکی هستند – از نظر پنهان‌کاری آکوستیک، از نیروی زیردریایی تمام هسته‌ای ایالات متحده عقب مانده‌اند. در مقابل، زیردریایی‌های تهاجمی هسته‌ای روسیه دارای فناوری بسیار پیچیده کاهش صدای آکوستیک، طراحی بدنه و مکانیسم‌های پیشرانش هستند. مسکو با ارائه نقشه‌های مهندسی و کمک‌های فنی به پکن برای ساخت زیردریایی‌های کم‌صداتر، مستقیماً به یکی از مهم‌ترین آسیب‌پذیری‌های دریایی چین رسیدگی می‌کند.[3][4][5]

منطق استراتژیک حاکم بر این مبادله، نشان‌دهنده یک تغییر اساسی در روابط چین و روسیه است. از لحاظ تاریخی، روسیه در به اشتراک گذاشتن فناوری‌های نظامی پیشرفته خود با چین تردید داشت، زیرا نگران مهندسی معکوس و امنیت مرزهای بلندمدت بود. مسکو قبلاً صادرات پیشرفته‌ترین موتورهای جت و طرح‌های زیردریایی خود را محدود می‌کرد و ترجیح می‌داد نسخه‌های صادراتی تنزل‌یافته را بفروشد. با این حال، درگیری طولانی‌مدت در اوکراین، پویایی قدرت را معکوس کرده، اهرم فشار روسیه را از بین برده و آن را مجبور به ارزیابی مجدد سیاست‌های اشتراک فناوری خود کرده است.[2][6]

پایگاه صنعتی-دفاعی روسیه که قادر به تأمین ماشین‌آلات فرز دقیق از آلمان، ژاپن یا تایوان نیست، به لحاظ ساختاری به واردات چین وابسته شده است. داده‌های گمرکی نشان می‌دهد که سهم چین از واردات ابزارآلات ماشینی فلزکاری روسیه از تقریباً ۱۳ درصد در سال ۲۰۱۷ به نزدیک به ۹۰ درصد در اواخر سال ۲۰۲۳ جهش کرده و به طور کامل جایگزین تأمین‌کنندگان سابق اروپایی و آسیایی شده است. این وابستگی، مسکو را مجبور کرده است تا حساس‌ترین مجموعه‌های فناوری خود، از جمله طراحی پنهان‌کاری هوانوردی و معماری‌های دفاع موشکی، را برای تضمین ابزارهای فیزیکی مورد نیاز برای بقای فوری، در اختیار بگذارد.[2][4][6]

شواهد این معاوضه فناوری از ترکیبی از اطلاعات طبقه‌بندی‌شده، داده‌های تجاری و اظهارات عمومی فرماندهان نظامی به دست می‌آید. فرماندهی هند-اقیانوس آرام ایالات متحده صراحتاً هشدار داده است که انتقال فناوری زیردریایی روسیه پتانسیل پر کردن شکاف در سلطه زیر دریا را دارد. در همین حال، اطلاعات اوکراین تأیید کرده است که حداقل ۲۰ کارخانه دفاعی مختلف روسیه، ابزارآلات ماشینی، محصولات شیمیایی و قطعات را مستقیماً از تأمین‌کنندگان چینی دریافت کرده‌اند که این امر مقیاس پشتیبانی صنعتی را نشان می‌دهد.[2][3][4]

با وجود روند کلان واضح، مکانیسم‌های دقیق انتقال فناوری همچنان مبهم است. مشخص نیست که آیا روسیه در حال ارائه بسته‌های کامل داده‌های فنی است، تیم‌های مهندسی را به کشتی‌سازی‌های چینی اعزام می‌کند، یا به طور مشترک در حال توسعه پلتفرم‌های نسل بعدی هستند. جدول زمانی برای ادغام فناوری آکوستیک روسیه در خطوط تولید زیردریایی چین نیز به طور مشابه نامشخص است، زیرا ساخت زیردریایی نیازمند سال‌ها زمان و تحمل‌های تولیدی دقیق است.[2][3][5][6]

علاوه بر این، در حالی که ماشین‌های CNC چینی خطوط تولید روسیه را حفظ می‌کنند، سؤالاتی در مورد قابلیت اطمینان بلندمدت و دقت آنها در مقایسه با تجهیزات غربی که جایگزین کرده‌اند، باقی می‌ماند. دقت ۳ تا ۴ میکرونی مورد نیاز برای قطعات پیشرفته هوافضا، محدودیت‌های ابزارهای صنعتی رده متوسط را تحت فشار قرار می‌دهد. اگر ماشین‌های چینی دچار نرخ خرابی بالاتری شوند یا نتوانند تحمل‌های دقیق مورد نیاز برای تسلیحات پیشرفته را برآورده کنند، ظرفیت تولید روسیه ممکن است علی‌رغم سرازیر شدن فعلی تجهیزات، در آینده با تنگناهایی مواجه شود.[6][7]

پیامدهای بعدی این مبادله بسیار فراتر از صحنه فوری اروپا گسترش می‌یابد. با تسریع قابلیت‌های جنگ زیر دریا در چین، انتقال فناوری، محاسبات استراتژیک در منطقه هند-اقیانوس آرام را تغییر می‌دهد. زیردریایی‌های هسته‌ای چینی کم‌صداتر، عملیات ضد زیردریایی (ASW) ایالات متحده و متحدانش را پیچیده خواهند کرد و به منابع بسیار بیشتری برای ردیابی و نظارت بر شناورهای نیروی دریایی ارتش آزادی‌بخش خلق (PLAN) نیاز خواهند داشت. این پویایی به طور مؤثری محیط‌های امنیتی اروپا و اقیانوس آرام را به یک سیستم استراتژیک واحد و به هم پیوسته مرتبط می‌کند، جایی که پشتیبانی صنعتی در یک جبهه مستقیماً به مدرن‌سازی نظامی در جبهه دیگر کمک مالی می‌کند.[3][4][5]

در نهایت، تجارت فناوری دفاعی چین و روسیه نشان می‌دهد که چگونه تحریم‌ها می‌توانند ناخواسته اتحادهای فناوری جدیدی را تسریع کنند. سیاست غرب با قطع دسترسی روسیه به بازارهای صنعتی جهانی، مسکو را مجبور کرد تا از تنها دارایی نامتقارن باقی‌مانده خود – مهندسی نظامی پیشرفته – برای تأمین ظرفیت تولید فیزیکی استفاده کند. نتیجه یک رابطه همزیستی است که در آن مقیاس صنعتی چین با سابقه فنی روسیه تلاقی می‌کند، و قابلیت‌های دفاعی هر دو کشور را به طور اساسی تغییر می‌دهد و استقرار سیستم‌های دریایی پیشرفته را تسریع می‌بخشد.[1][2][6]