چرا صنعت ربات‌های انسان‌نما پیش از آماده شدن نرم‌افزار، سخت‌افزار را به تولید انبوه رسانده است؟

رونق پهپادهای تجاری در دهه ۲۰۱۰ از یک الگوی مشخص پیروی می‌کرد: سخت‌افزار به سرعت به یک کالای مصرفی تبدیل شد و ناوگانی از پلتفرم‌های پرنده ارزان‌قیمت را به جا گذاشت که منتظر توسعه‌دهندگان نرم‌افزار بودند تا کاربردهای سودآوری برایشان خلق کنند. صنعت رباتیک انسان‌نما دقیقاً در حال اجرای عکس این رویه است.

تولیدکنندگان در حال تولید انبوه سخت‌افزارهای دوپا هستند، نه به این دلیل که این ماشین‌ها امروز کاملاً خودران و مستقل‌اند، بلکه به این خاطر که استقرار هزاران واحد از آن‌ها، تنها راه جمع‌آوری داده‌های تعامل فیزیکی مورد نیاز برای آموزش نرم‌افزار است. در ماه‌های اوت و سپتامبر ۲۰۲۶، این فاز جمع‌آوری داده با پشتوانه میلیاردها دلار سرمایه عمومی و خصوصی، از مرز نمایش‌های آزمایشگاهی عبور کرد و به تولید انبوه صنعتی رسید.

مقیاس مالی این تغییر در ۱۹ اوت در بازار استار شانگهای (STAR Market) نمایان شد؛ زمانی که شرکت رباتیک یونیتری (Unitree) سهام خود را عرضه عمومی کرد. این شرکت مستقر در هانگژو، عرضه اولیه سهام خود را با هدف جذب ۶.۱ میلیارد یوان (۹۰۵ میلیون دلار) قیمت‌گذاری کرد.

تا پایان اولین جلسه معاملاتی، سهام یونیتری با جهشی ۴۶۰ درصدی، ارزش این شرکت را به حدود ۵۰ میلیارد دلار رساند. این عرضه اولیه، سودی در روز نخست به همراه داشت که بسیار فراتر از میانگین ۲۷۹ درصدی عرضه‌های جدید چینی در سال جاری بود و نشان از اشتهای سیری‌ناپذیر بازار عمومی برای هوش مصنوعی کالبددار (Embodied AI) دارد.[1][7]

چند روز بعد، تولیدکننده خودروهای الکتریکی چینی، اکس‌پنگ (XPeng)، اعلام کرد که زیرمجموعه رباتیک آن یعنی داگوتیکس (Dogotix)، موفق به جذب ۹۰۰ میلیون دلار سرمایه در دوری به رهبری IDG Capital، علی‌بابا و تنسنت شده است. این سرمایه‌گذاری، ارزش داگوتیکس را به ۶.۳ میلیارد دلار رساند. اکس‌پنگ قصد دارد تا پایان سال ۲۰۲۶، ربات‌های انسان‌نمای آیرون (Iron) خود را در محیط‌های خرده‌فروشی و صنعتی مستقر کند و با بهره‌گیری از زنجیره تامین خودرویی خود، هزینه تمام‌شده محرک‌ها و سیستم‌های باتری را کاهش دهد.[3][4]

اما گویاترین معیار برای سنجش بلوغ این صنعت، ارزش‌گذاری‌های نجومی نیست، بلکه آمار ارسال فیزیکی محصولات است. بر اساس گزارش کانترپوینت ریسرچ (Counterpoint Research)، محموله‌های جهانی ربات‌های انسان‌نما در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ به حدود ۲۲٬۰۰۰ واحد رسید که نشان‌دهنده افزایش تقریباً ۳۰۰ درصدی نسبت به سال گذشته است. موسسه اسمارت آنالیتیکس گلوبال (Smart Analytics Global) این رقم را کمی پایین‌تر و در حد ۱۹٬۱۰۰ واحد برآورد کرده است، اما هر دو شرکت تایید می‌کنند که این بخش با سرعتی بی‌سابقه در حال گسترش است.[2][6]

این حجم از تولید با یک تغییر قابل‌توجه در رهبری بازار همراه بود. شرکت اجی‌بات (AgiBot) مستقر در شانگهای، در شش ماه نخست سال حدود ۸٬۴۰۰ واحد ربات روانه بازار کرد و با پشت سر گذاشتن آمار ۵٬۹۰۰ واحدی یونیتری، ۴۴ درصد از سهم بازار جهانی را به خود اختصاص داد.

رشد اجی‌بات ناشی از سبد محصولات متنوع آن بود، از جمله ربات‌های صنعتی G2 که در حال حاضر در خطوط تولید لوازم الکترونیکی مصرفی برای بازرسی تبلت‌ها مستقر شده‌اند. در مقابل، محموله‌های یونیتری به شدت روی مدل پرچمدار G1 متمرکز بود و بخش عمده‌ای از حجم فروش آن را استقرارهای آموزشی و پژوهشی تشکیل می‌داد.[2][5]

با وجود آمار خیره‌کننده عرضه، قابلیت‌های واقعی این ماشین‌ها همچنان محدود است. در حالی که ویدیوهای تبلیغاتی مرتباً ربات‌هایی را نشان می‌دهند که هنرهای رزمی انجام می‌دهند، پشتک می‌زنند یا لباس تا می‌کنند، واحدهایی که در حال حاضر در محیط‌های تجاری مستقر شده‌اند، عمدتاً در حال اجرای وظایف بسیار محدود و تکراری هستند. کاربردهای صنعتی در حال حاضر به عملیات ساده برداشتن و گذاشتن، بازرسی بصری و حمل بار در کف مسطح کارخانه‌ها خلاصه می‌شود.[7]

همان‌طور که ویلیام شین، رئیس هیئت مدیره شرکت مدیریت سرمایه‌گذاری اسپرینگ مانتین پو جیانگ، در جریان عرضه اولیه یونیتری اشاره کرد، رقابت فعلی بر سر تصاحب منابع و حفظ بقا تا زمان بلوغ فناوری است.

شین گفت: «در این مرحله اولیه از رقابت، هر کسی که وارد بورس شود و دیده شود، می‌تواند منابع را چنگ بزند و ماندگار شود.» بسیاری از هزاران رباتی که امسال عرضه شدند، به جای کارخانه‌های تجاری، توسط دانشگاه‌ها و موسسات تحقیقاتی خریداری شدند و بیشتر به عنوان پلتفرم‌های توسعه عمل می‌کنند تا جایگزین‌های مستقیم نیروی کار.[1]

برنامه اپتیموس (Optimus) تسلا به خوبی شکاف میان انتظارات مصرف‌کننده و واقعیت‌های کف کارخانه را نشان می‌دهد. در حالی که ایلان ماسک، مدیرعامل تسلا، اپتیموس را به عنوان یک کارگر بازار انبوه معرفی کرده است، این شرکت تایید کرد که ربات‌ها در حال حاضر تنها به صورت داخلی برای جمع‌آوری داده‌های آموزشی استفاده می‌شوند. انتظار نمی‌رود که اپتیموس تا اواخر سال ۲۰۲۷ برای استفاده تجاری خارجی در دسترس قرار گیرد؛ موضوعی که دشواری گذار از یک نمایش کنترل‌شده به یک ابزار صنعتی قابل‌اتکا را برجسته می‌کند.[5]

این پویایی، استراتژی اصلی محرک رونق ربات‌های انسان‌نما در سال ۲۰۲۶ را روشن می‌کند: چرخه داده (data flywheel). شرکت‌هایی مانند اجی‌بات و اکس‌پنگ در حال استقرار هزاران واحد برای تغذیه مدل‌های بینایی-زبان-عمل (VLA) هستند. هوش مصنوعی فیزیکی برای یادگیری نحوه مدیریت محیط‌های بدون ساختار، شرایط نوری متغیر و همکاران انسانی غیرقابل‌پیش‌بینی، به مقادیر عظیمی از داده‌های تعامل در دنیای واقعی نیاز دارد. در واقع، سخت‌افزار عرضه می‌شود تا نرم‌افزار را آموزش دهد.

ابعاد ژئوپلیتیکی این مسابقه داده نیز در حال تشدید است. در ژوئیه ۲۰۲۶، کمیسیون ارتباطات فدرال ایالات متحده (FCC) واردات ربات‌های انسان‌نمای ساخت خارج را عملاً ممنوع کرد و دلیل آن را نگرانی‌های امنیت ملی در مورد داده‌های تله‌متری و فضایی جمع‌آوری‌شده توسط این ماشین‌های پر از حسگر عنوان کرد. برای تولیدکنندگانی مانند یونیتری که پیش از این برای ۴۴ درصد از درآمد خود به بازارهای خارج از کشور متکی بودند، تمرکز به شدت به سمت استقرار صنعتی داخلی و زنجیره‌های تامین تحت حمایت دولت تغییر کرده است.[1]

موفقیت این فشار سخت‌افزاری ۵۰ میلیارد دلاری، کاملاً به این بستگی دارد که آیا مدل‌های هوش مصنوعی فیزیکی زیربنایی می‌توانند از مرزی عبور کنند که در آن یک ربات در محیطی ناآشنا قرار گیرد و وظایف را بدون برنامه‌ریزی قبلی و خشک انجام دهد یا خیر. تا زمانی که این نقطه عطف نرم‌افزاری محقق نشود، این صنعت اساساً در حال تولید پلتفرم‌های بسیار پیچیده جمع‌آوری داده است و مسابقه‌ای برای ساخت مجموعه داده‌ای به راه انداخته که در نهایت قرار است این سخت‌افزارها را کاربردی کند.