چین با سرمایهگذاری ۹۴۰ میلیارد دلاری در سال ۲۰۲۶ پیشتاز مخارج انرژی در جهان میشود
برآوردها نشان میدهد چین در سال ۲۰۲۶ با اختصاص ۹۴۰ میلیارد دلار به بخش انرژی، بالاترین حجم سرمایهگذاری جهانی را به ثبت خواهد رساند؛ جهشی که تمرکز آن بر مدرنسازی شبکه انتقال و مهار ظرفیت مازاد نیروگاههای تجدیدپذیر معطوف شده است. هدف این تزریق سرمایه سنگین، رفع گلوگاههای توزیع برق و همگامسازی شبکه با رشد شتابان مزارع بادی و خورشیدی است.
به قلم کتایون پناهی
این خبر را به اشتراک بگذارید
پیشبینیها حاکی از آن است که چین در سال ۲۰۲۶ رقمی بالغ بر ۹۴۰ میلیارد دلار را به بخش انرژی خود تزریق خواهد کرد؛ سرمایهگذاری عظیمی که جایگاه پکن را به عنوان بزرگترین سرمایهگذار زیرساختهای انرژی در جهان تثبیت میکند. این برآورد که در «گزارش گذار جهانی انرژی ۲۰۲۶» منتشر شده، از یک چرخش راهبردی اساسی در دومین اقتصاد بزرگ جهان پرده برمیدارد.[1][4]
این گزارش که توسط «جامعه اصلاح و توسعه بنگاههای چین» تدوین و روز یکشنبه در رسانههای دولتی این کشور بازتاب یافت، نشان میدهد سیاستگذاران چینی تمرکز خود را از صرفاً نیروگاهسازی به بازسازی اساسی خطوط انتقال و شبکههای توزیع تغییر دادهاند. هدف اصلی این تزریق نقدینگی، نوسازی شبکه ملی و میزبانی پایدار از سبد روبهرشد انرژیهای تجدیدپذیر است.[1][2][4]
حجم سرمایهگذاری ۹۴۰ میلیارد دلاری چین فاصلهای معنادار با سایر قدرتهای صنعتی دارد و نشان میدهد پکن زیرساختهای نوین انرژی را به لنگرگاه تعادل اقتصاد کلان خود بدل کرده است. همزمان با کند شدن موتورهای سنتی رشد اقتصادی، بخش زیرساختهای عمومی به عنوان اهرمی قدرتمند برای ثبات زنجیرههای صنعتی و تحریک تقاضای داخلی به کار گرفته شده است.[2]
یه شیائونینگ، مهندس ارشد در «پژوهشگاه انرژی شبکه دولتی»، در این باره میگوید: «چین با افزایش چشمگیر مخارج سرمایهای نسبت به دورههای پیشین، از بخش نیروگاهی برای تحریک مصرف داخلی، مهار نوسانات زنجیره تأمین صنعتی و خلق نیروهای مولد کیفی نو بهره میگیرد.» این الگوی هزینهکرد از ضریب فزاینده فوقالعادهای در طول زنجیره صنایع پاییندستی برخوردار است.
چرخش سرمایه به سوی شبکه برق
توسعه شتابان برق پاک نیاز مبرمی به ارتقای شبکههای انتقال به وجود آورده است تا توان پذیرش نوسانات ذاتی منابع تجدیدپذیر مانند باد و تابش خورشید فراهم شود. برآورد آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد تنها سرمایهگذاری پکن در توسعه شبکه توزیع و انتقال در سال جاری به حدود ۱۴۰ میلیارد دلار خواهد رسید.[2]
تخصیص این بسته ۱۴۰ میلیارد دلاری نشاندهنده یک دگرگونی ساختاری از صرف نصب پنلها و توربینهای جدید به سوی یکپارچهسازی تأسیسات موجود با خطوط سراسری است. در همین راستا، دو ابرشرکت توزیع نیروی دولتی چین برنامههای هماهنگ و گستردهای را برای پیادهسازی یک شبکه برق هوشمند و تابآور رونمایی کردهاند.[2]
«شرکت شبکه دولتی چین» و «شرکت شبکه برق جنوبی چین» قصد دارند در چارچوب برنامه پنجساله پانزدهم (۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰) مجموعاً ۵ تریلیون یوان (معادل ۷۴۷ میلیارد دلار) در این بخش سرمایهگذاری کنند. این دو غول دولتی تنها در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶، رقمی بالغ بر ۱۶۷.۵ میلیارد یوان (۲۴.۵ میلیارد دلار) را جذب پروژههای زیرساختی کردهاند.
طبق گزارش رسمی شبکه دولتی، بیش از ۱۰ میلیارد یوان از بودجه سهماهه اول مشخصاً صرف اتصال مزارع جدید انرژی پاک به شبکه سراسری کشور شده است؛ رقمی که رشد ۵۰ درصدی را نسبت به دوره مشابه سال گذشته ثبت کرده و فوریت مهار بحران عدم یکپارچگی را به تصویر میکشد.
شکستن گلوگاه یکپارچهسازی انرژیهای تجدیدپذیر
توسعه شبکههای توزیع ضرورتی انکارناپذیر برای رفع تنگناهای فنی انتقال برق است؛ گلوگاههایی که به دلیل پیشی گرفتن نرخ احداث نیروگاهها از ظرفیت خطوط انتقال پدید آمدند. آمارهای اوایل سال ۲۰۲۶ زنگ خطری جدی بود که نشان داد ساختار کنونی شبکه توان جذب حجم فزاینده برق پاک تولیدی را ندارد.
در ابتدای سال جاری میلادی، نرخ بهرهبرداری از نیروگاههای بادی و خورشیدی — یعنی سهم برق مصرفشده در شبکه از کل ظرفیت تولیدی — روندی نزولی به خود گرفت. این شاخص در ماههای ژانویه و فوریه ۲۰۲۶ به ترتیب به ۹۰.۸ درصد و ۹۱.۵ درصد سقوط کرد.
این ارقام عملاً به خطوط قرمزی نزدیک شدند که دولت چین تازه دو سال قبل آنها را تعدیل کرده بود. کارشناسان هشدار میدهند بدون بازآفرینی «سیستم عصبی» شبکه — شامل حسگرهای هوشمند، نرمافزارهای پایش و سیستمهای کنترلی پیشرفته — نوسانپذیری ذاتی برق سبز پایداری کل شبکه کشور را مختل خواهد کرد.
برای مدیریت این حجم عظیم از بار متغیر، قرار است مخارج سرمایهای شبکه در بازه ۲۰۲۸ تا ۲۰۳۰ بهطور ویژه روی زیرساختهای دیجیتال و مدیریت هوشمند بار متمرکز شود. این شبکه مدرن بهگونهای بازطراحی میشود که ۹۰۰ میلیون کیلووات برق پراکنده تجدیدپذیر و شبکه رو به گسترش ایستگاههای شارژ خودروهای برقی را به شکل همزمان پشتیبانی کند.[2]
نقاط عطف ظرفیت تجدیدپذیر
فشار فزاینده کنونی بر خطوط انتقال، برآمده از موفقیت چشمگیر پکن در راهاندازی سریع ظرفیتهای تولید پاک است. در پایان سال ۲۰۲۵، کل ظرفیت نصبشده انرژیهای تجدیدپذیر چین به رقم بیسابقه ۲.۳۳۷ میلیارد کیلووات رسید که ۶۰.۱ درصد از کل توان تولید برق این کشور را تشکیل میدهد.[1][2]
سرعت سرسامآور این پیشرفت، چین را در جایگاه پیشران بیرقیب انرژیهای پاک جهان قرار داده است. طبق خلاصه گزارش گذار انرژی که از تلویزیون دولتی پخش شد، سال گذشته ۶۳.۶ درصد از کل ظرفیتهای تجدیدپذیر تازه نصبشده در سراسر کره زمین متعلق به چین بوده است.[1][2][4]
حجم برق تولیدی این نیروگاههای عظیم هماکنون قادر به پاسخگویی به رشد تقاضای پایه در سراسر این کشور پهناور است. در جدیدترین آمارها، تولید برق تجدیدپذیر چین به رقم ۳.۹۹ تریلیون کیلووات ساعت رسید که معادل ۳۸.۳ درصد از کل توان مصرفی صنایع و شهروندان این کشور است.[1][2]
نکته کلیدی آن است که افزایش برق تولیدی از منابع تجدیدپذیر، کل رشد مصرف جدید انرژی الکتریکی چین را پوشش داده است. این دستاورد یک نقطه عطف تاریخی است: انرژی پاک دیگر یک منبع حاشیهای و مکمل سوختهای فسیلی نیست، بلکه مسئولیت مستقیم تأمین نیازهای توسعهای اقتصاد را بر دوش میکشد.[2]
افول سیطره زغالسنگ
توسعه کمسابقه مزارع بادی و خورشیدی، توازن سنتی سبد انرژی چین را به هم ریخته و سلطه دیرینه زغالسنگ را در هم شکسته است. در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، برای اولین بار سهم نیروگاههای حرارتی زغالسوز از تولید ناخالص برق کشور به زیر ۵۰ درصد سقوط کرد و روی رقم ۴۹.۷ درصد ایستاد.[2]
این دگرگونی در ترکیب تولید برق فوراً اثرات اقلیمی مثبتی بر جای گذاشته است. میزان انتشار دیاکسید کربن ناشی از مصرف انرژی در چین طی سال ۲۰۲۵ حدود ۰.۵ درصد کاهش یافت؛ دستاوردی مستقیم ناشی از جابهجایی زغالسنگ با انرژیهای پاک در اولویت توزیع بار استانهای بزرگ صنعتی.[2]
سازمان ملی انرژی چین با تأیید رشد پیوسته ظرفیتهای تجدیدپذیر تأکید کرده است که حفظ این شتاب نیازمند استمرار جذب سرمایهگذاریهای سنگین است. این نهاد نظارتی همچنین از تشدید بازرسیهای فنی در صنعت برق شش استان کلیدی خبر داد تا بر اجرای دقیق استانداردهای بهرهوری و حفاظت از انرژی نظارت کند.
با پیشبینی رسیدن سهم باد و خورشید به ۳۰ درصد از کل برق تولیدی چین تا سال ۲۰۳۰، سرعت کنار گذاشتن سوختهای آلاینده شتابی دوچندان میگیرد. دغدغه فوری پکن اکنون این است که برق پاک تولیدشده در صحراها و مناطق مستعد غرب را بدون اتلاف به قطبهای تشنه انرژی در شرق و جنوب کشور برساند.[2]
پیامدهای راهبردی برای زنجیره تأمین جهانی
استراتژی داخلی چین تأثیرات بنیادینی بر زنجیرههای تأمین صنعتی دنیا دارد، زیرا این کشور قطب اصلی ساخت سختافزارهای گذار به انرژی پاک به شمار میرود. کارخانههای چینی در حال حاضر حدود ۷۰ درصد از تجهیزات توربینهای بادی و ۸۰ درصد از ماژولهای فتوولتائیک جهان را تأمین میکنند.[2]
تزریق سرمایه ۹۴۰ میلیارد دلاری در داخل کشور، پایه تقاضای پایداری را برای تولیدکنندگان داخلی فراهم کرده و برتری زنجیره صنعتی چین را تثبیت میکند. تمرکز ویژه بر شبکه برق موجب رونق بلندمدت بازار تجهیزات انتقال فشارقوی، قطعات الکترونیک قدرت و سیستمهای ذخیرهسازی مقیاس بزرگ خواهد شد.[2][3]
فراتر از تجهیزات سنگین مکانیکی و الکتریکی، نوسازی شبکه نیازمند گسترش پردازشهای محاسباتی سنگین و استفاده از هوش مصنوعی است. توسعه زیرساختهای دادهای به اپراتورها اجازه میدهد اوج مصرف را پیشبینی کرده و جریان پیچیده برق حاصل از میلیونها منبع پراکنده را مدیریت کنند.[2]
با اجرایی شدن برنامه پنجساله پانزدهم، موفقیت سرمایهگذاری ۹۴۰ میلیارد دلاری بر اساس توان شبکه در معکوس کردن روند هدررفت انرژی سنجیده خواهد شد. شاخص سرنوشتساز آینده این است که آیا نرخ بهرهبرداری مزارع بادی و خورشیدی پس از ورود شبکههای هوشمند دوباره میتواند به بالای ۹۵ درصد بازگردد یا خیر.[2]
واگرایی در راهبردهای جهانی انرژی
مقیاس بیسابقه این مخارج سرمایهای پرده از یک واگرایی بنیادین در استراتژیهای انرژی برمیدارد. در حالی که اقتصادهای غربی سرمایههای خود را میان انرژیهای نو و نگهداری نیروگاههای سوخت فسیلی سنتی تقسیم کردهاند، پکن تمام توان مالی خود را برای برقیسازی کامل مصارف نهایی بسیج کرده است.[2][3]
به عنوان نمونه، شرکت شبکه برق جنوبی چین هدفگذاری کرده است که تا سال ۲۰۳۰ سهم انرژیهای غیرفسیلی در مصرف کاربران نهایی را به ۳۵ درصد برساند. برای تحقق این مهم، این شرکت قصد دارد ۸۸ میلیون کیلووات برق پشتیبان و بیش از ۶ میلیون کیلووات تجهیزات تثبیتکننده شبکه را به مدار وارد کند.
به عنوان نمونه، شرکت شبکه برق جنوبی چین هدفگذاری کرده است که تا سال ۲۰۳۰ سهم انرژیهای غیرفسیلی در مصرف کاربران نهایی را به ۳۵ درصد برساند.
گذار از «مرحله تولید نیرو» به «مرحله ارتقای شبکه انتقال»، تعریفکننده فاز نوین انقلاب جهانی انرژی است. چنانچه بودجه ۹۴۰ میلیارد دلاری پکن موفق به رفع موانع گلوگاهی شود، معماری شبکه هوشمند چین تعیین خواهد کرد که نیروگاههای آلاینده زغالسنگ با چه سرعتی میتوانند برای همیشه از مدار خارج شوند.[2]
نکات کلیدی
- سرمایهگذاری بخش انرژی چین در سال ۲۰۲۶ به ۹۴۰ میلیارد دلار خواهد رسید و رتبه نخست را در سطح جهانی حفظ خواهد کرد.
- تمرکز مخارج سرمایهای از نیروگاهسازی صِرف به سمت ارتقای خطوط انتقال و شبکههای توزیع هوشمند متمایل شده است.
- ظرفیت نصبشده نیروگاههای تجدیدپذیر چین در پایان سال ۲۰۲۵ به ۲.۳۳۷ میلیارد کیلووات رسید که ۶۰.۱ درصد از کل ظرفیت برق این کشور است.
- در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، سهم نیروگاههای زغالسوز برای نخستین بار در تاریخ به کمتر از ۵۰ درصد کل تولید برق چین تنزل یافت.
آنچه نمیدانیم
- آیا طرحهای ارتقای شبکه هوشمند به اندازه کافی سریع عملیاتی میشوند تا افت اخیر نرخ بهرهبرداری از باد و خورشید را جبران کنند؟
- بودجه کلان ۹۴۰ میلیارد دلاری دقیقاً با چه نسبتی میان شبکههای توزیع دولتی و شرکتهای خصوصی حوزه تجدیدپذیر تقسیم خواهد شد؟
- پیامدهای تشدید نظارتهای سازمان ملی انرژی بر عملکرد صنعت برق در شش استان هدف به چه شکلی نمایان خواهد شد؟
- اپراتورهای دولتی شبکه برق
- معتقدند تزریق هنگفت سرمایه به زیرساختهای هوشمند برای جذب نوسانات منابع پاک و جلوگیری از اتلاف برق تجدیدپذیر یک ضرورت ساختاری است.
- برنامهریزان اقتصاد کلان
- توسعه زیرساختهای انرژی را اهرمی راهبردی برای جهش تقاضای داخلی و نوسازی زنجیرههای ارزش صنعتی کشور میدانند.
- تحلیلگران بازار جهانی انرژی
- بر سیطره بلامنازع ظرفیتهای تولیدی چین و چرخش تاریخی مدل توسعه این کشور از نیروگاهسازی صرف به یکپارچهسازی شبکه تأکید میکنند.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- توسعهدهندگان بخش خصوصی نیروگاههای تجدیدپذیر
- نمایندگان صنایع سوخت فسیلی که با تعطیلی زودهنگام تأسیسات خود مواجهاند
منابع
[1]Business Standardتحلیلگران بازار جهانی انرژیChina set to invest $940 billion in energy in 2026, highest globally
مطالعه در Business Standard →
[2]Investing.comتحلیلگران بازار جهانی انرژیChina energy investment to hit $940 billion in 2026 as grid spending rises
مطالعه در Investing.com →
[3]Global Timesتحلیلگران بازار جهانی انرژیGlobal energy investment by region or country, 2026e
مطالعه در Global Times →
[4]Bloombergبرنامهریزان اقتصاد کلانChina Set to Lead World in Energy Investment in 2026, CCTV Says
مطالعه در Bloomberg →
بیشتر در کسبوکار
مشاهده همه →اقتصاد کلان
راهنمای جامع اقتصاد کلان: تولید ناخالص داخلی، تورم و چرخه تجاری
14 منبع
پرداختهای فرامرزی
پایان موفقیتآمیز آزمایش تسویه ارزی فرامرزی با مشارکت بانکهای مرکزی بریتانیا، سنگاپور و تایلند
5 منبع
سیاست تجاری
تهدید ترامپ به وضع تعرفه ۱۰۰ درصدی بر واردات از مکزیک در ازای مهار مرزی
5 منبع
آغاز طرح خرید اعتباری با پشتوانه یارانه نقدی؛ گزارشها از چالشهای اجرایی کالابرگ در فروشگاهها
6 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار کسبوکار با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





