درخواست بیسابقه طالبان از تلگرام و تیکتاک برای مسدودسازی حسابهای داعش
رئیس استخبارات طالبان در نشست امنیتی سمرقند از پلتفرمهای تلگرام و تیکتاک خواست تا برای مقابله با فعالیتهای تبلیغاتی و مالی داعش خراسان با این گروه همکاری کنند.
به قلم رسول سرلک
این خبر را به اشتراک بگذارید
گروهی که سالها با استفاده از شبکههای اجتماعی و پیامرسانهای رمزنگاریشده به سازماندهی نیروهایش میپرداخت، حالا در چرخشی کنایهآمیز دست به دامن غولهای فناوری شده است. عبدالحق وثیق، رئیس استخبارات طالبان، در یک درخواست رسمی و بیسابقه از پلتفرمهای تلگرام و تیکتاک خواست تا برای مقابله با داعش خراسان با کابل همکاری کنند.[1][6]
این درخواست در جریان نخستین نشست کارشناسان امنیتی «شانگهای پلاس» که در روزهای ۵ و ۶ نوامبر ۲۰۲۶ در شهر سمرقند ازبیکستان برگزار شد، مطرح گردید. نشستی که با حضور ۳۳ هیئت از ۲۴ کشور جهان و ۵ سازمان بینالمللی، روی تهدیدهای نوظهور دیجیتال و تروریسم متمرکز بود.[2][3]
وثیق در این اجلاس با صراحت اعلام کرد که داعش خراسان از امکانات این دو شبکه اجتماعی محبوب برای ارتباطات درونسازمانی، تأمین منابع مالی و انتشار تبلیغات ایدئولوژیک بهره میبرد. او تأکید کرد که عدم همکاری این پلتفرمها با اداره طالبان، به داعش اجازه داده تا دامنه فعالیتهایش را در سطح جهانی گسترش دهد.[1][5]
این تقاضا از سوی حکومتی مطرح میشود که خود هنوز از سوی جامعه جهانی به رسمیت شناخته نشده و بسیاری از مقامات ارشد آن در فهرست تحریمهای بینالمللی قرار دارند. با این حال، طالبان اکنون تلاش میکند تا در فضای سایبری، نقش یک دولت مسئول و مشروع در مبارزه با تروریسم را ایفا کند.[6]
چالشهای نظارت بر محتوای افراطی
شبکههای اجتماعی مانند تیکتاک و تلگرام مدتهاست که با چالش نظارت بر محتوای تولیدشده به زبانهای محلی مانند پشتو، دری و اردو دستوپنجه نرم میکنند. الگوریتمهای هوش مصنوعی این پلتفرمها اغلب در شناسایی کلمات رمزگذاریشده و محتوای افراطی که با استفاده از ایموجیها پنهان شدهاند، با مشکلات جدی مواجه هستند.[7]
بر اساس گزارشهای منتشر شده در نوامبر ۲۰۲۶، صدها حساب کاربری وابسته به داعش در تیکتاک که بیش از ۱.۲ میلیارد کاربر فعال ماهانه دارد، با دور زدن فیلترهای امنیتی فعالیت میکنند. این حسابها با تقطیع ویدیوها و تغییر لحن صدا، قوانین سختگیرانه این پلتفرم چینی را فریب میدهند و پیامهای خود را به مخاطبان جوان میرسانند.[7]
در سوی دیگر، ساختار مبتنی بر کانالهای عمومی و چتهای رمزنگاریشده در تلگرام، این اپلیکیشن را به پناهگاهی امن برای شبکهسازی گروههای شبهنظامی تبدیل کرده است. طالبان که خود در گذشته بیشترین بهره را از این بستر برده بود، اکنون متوجه خطرات امنیتی و غیرقابل کنترل بودن این فضای رمزنگاریشده برای رقبای خود شده است.[6]
رئیس استخبارات طالبان در سخنرانی خود صراحتاً اعتراف کرد: «ما در خط نخست مبارزه با داعش قرار داریم، اما برای مقابله با تواناییهای فنی این گروه با محدودیتهای جدی روبهرو هستیم.» او تأکید کرد که شرکتهای بزرگ فناوری در این زمینه هیچگونه همکاری اطلاعاتی با کابل ندارند.[1][3]
سایه سنگین هوش مصنوعی و پهپادها
بخش نگرانکنندهتر نشست سمرقند، هشدارهای صریح مقامات امنیتی درباره استفاده گروههای تروریستی از فناوریهای لبه دانش بود. وثیق هشدار داد که داعش خراسان ممکن است از هوش مصنوعی برای یادگیری روشهای ساخت مواد سمی و سلاحهای مرگبار استفاده کند و به دانش خطرناکی دست یابد.[2][5]
او تأکید کرد که تروریستها در حال یافتن راههایی برای دور زدن محدودیتهای ایمنی تعبیهشده در مدلهای زبانی هوش مصنوعی هستند. این مسئله به وضوح نشان میدهد که تهدیدات امنیتی از میدانهای نبرد فیزیکی در کوهستانهای افغانستان، به سرورها و کدهای کامپیوتری در فضای ابری کشیده شده است.[1][4]
الکساندر زویف، معاون دبیرکل سازمان ملل متحد در امور مبارزه با تروریسم نیز که در این نشست حضور داشت، بر این نگرانیهای فزاینده مهر تأیید زد. او در سخنرانی خود فاش کرد که داعش خراسان به تجهیزات تاکتیکی مدرن از جمله پهپادهای پیشرفته دست یافته است.[1][3]
به گفته این مقام ارشد سازمان ملل، نیروهای وابسته به داعش آموزشهای تخصصی لازم برای استفاده عملیاتی از این پهپادها را پشت سر گذاشتهاند. ترکیبی از هوش مصنوعی، پهپادهای تهاجمی و شبکههای اجتماعی غیرقابل کنترل، کابوسی امنیتی برای تمام کشورهای منطقه رقم زده است.[2][3]
پارادوکس همکاری با حکومتهای نامشروع
درخواست طالبان از غولهای فناوری، یک گره کور حقوقی و دیپلماتیک را در سطح بینالمللی برجسته میکند. شرکتهایی مانند بایتدنس و تلگرام، از نظر قانونی نمیتوانند دادههای حساس کاربران را در اختیار نهادهای اطلاعاتی حکومتی قرار دهند که فاقد هرگونه مشروعیت بینالمللی است.[6]
از سوی دیگر، فعالان حقوق دیجیتال به شدت نگرانند که هرگونه همکاری پلتفرمها با استخبارات طالبان تحت عنوان مبارزه با داعش، پیامدهای مخربی داشته باشد. آنها معتقدند این دسترسیها در نهایت به ابزاری برای سرکوب مخالفان سیاسی، روزنامهنگاران و فعالان مدنی در داخل افغانستان تبدیل خواهد شد.[6]
با این وجود، کشورهای همسایه افغانستان از جمله جمهوریهای آسیای مرکزی، روسیه و چین، خطر گسترش تروریسم سایبری را بسیار جدی و فوری میدانند. حملات اخیر داعش در منطقه نشان داده است که این گروه میتواند از طریق تلگرام، نیروهای جدیدی را در کشورهای همسایه استخدام و سازماندهی کند.[1][2]
نشست سمرقند با حضور نمایندگان سازمانهای بینالمللی نشان داد که مقابله با این تهدیدات نیازمند یک رویکرد یکپارچه و فرامرزی است. اما تا زمانی که وضعیت حقوقی حکومت کابل در هالهای از ابهام قرار دارد، ایجاد یک کانال ارتباطی رسمی میان آنها و مدیران سیلیکونولی بعید به نظر میرسد.[3][6]
آینده امنیت دیجیتال در منطقه
طالبان در ماههای اخیر بارها ادعا کرده است که هستههای نظامی داعش را در داخل خاک افغانستان متلاشی کرده و امنیت فیزیکی را به طور کامل برقرار ساخته است. اما درخواست کمک علنی از شرکتهای فناوری نشان میدهد که آنها در جبهه سایبری احساس ضعف و آسیبپذیری میکنند.[1][5]
شبکههای اجتماعی اکنون به میدان اصلی عضوگیری، شستشوی مغزی و تبادل مالی تروریستها تبدیل شدهاند. استفاده از رمزارزها در بستر پیامرسانهای رمزنگاریشده، ردیابی منابع مالی داعش را برای نهادهای اطلاعاتی سنتی در منطقه تقریباً غیرممکن کرده است.[1][4]
در نهایت، توپ اکنون در زمین شرکتهای بزرگ فناوری است. آنها باید تصمیم بگیرند که چگونه میتوانند بدون نقض قوانین بینالمللی و به خطر انداختن حریم خصوصی کاربران عادی، مانع از تبدیل شدن پلتفرمهایشان به پایگاههای عملیاتی و امن گروههای افراطی شوند.[6]
تا زمانی که یک چارچوب حقوقی مشخص برای همکاریهای سایبری در مناطق بحرانزده تدوین نشود، گروههایی مانند داعش به سوءاستفاده از شکاف میان دولتها و غولهای فناوری ادامه خواهند داد. این چالشی پیچیده است که راهحل آن تنها با فیلتر کردن چند کلمه کلیدی به دست نمیآید.[4][7]
در این میان، نقش کشورهای همسایه نیز در کنترل این بحران حیاتی است. ازبیکستان با میزبانی نشست شانگهای پلاس نشان داد که کشورهای آسیای مرکزی به شدت نگران سرریز شدن این تهدیدات دیجیتال و ایدئولوژیک از مرزهای افغانستان به داخل خاک خود هستند.[1][3]
در این میان، نقش کشورهای همسایه نیز در کنترل این بحران حیاتی است.
تقابل طالبان و داعش در فضای مجازی، تصویر روشنی از آینده درگیریهای منطقهای ارائه میدهد. جنگی که دیگر تنها با سلاحهای گرم و در میدانهای نبرد پیش نمیرود، بلکه با الگوریتمهای پیچیده، هشتگهای سازمانیافته و سرورهای ابری در سراسر جهان هدایت میشود.[6]
نکات کلیدی
- رئیس استخبارات طالبان در نشست امنیتی سمرقند، رسماً از تلگرام و تیکتاک خواست تا حسابهای مرتبط با داعش را مسدود کنند.
- مقامات امنیتی هشدار دادند که داعش خراسان در تلاش است تا از هوش مصنوعی برای یادگیری ساخت سلاحهای مرگبار استفاده کند.
- سازمان ملل تأیید کرده است که نیروهای داعش به پهپادهای مدرن دست یافته و آموزشهای عملیاتی لازم را دیدهاند.
- پلتفرمهای فناوری به دلیل عدم مشروعیت بینالمللی حکومت کابل، از همکاری اطلاعاتی با نهادهای امنیتی افغانستان خودداری میکنند.
آنچه نمیدانیم
- مشخص نیست که تلگرام و تیکتاک چه واکنشی به این درخواست رسمی نشان خواهند داد.
- نحوه دقیق دسترسی داعش خراسان به پهپادهای مدرن و منابع تأمین مالی آنها در فضای مجازی هنوز در هالهای از ابهام قرار دارد.
روند رویداد
نوامبر ۲۰۲۶
برگزاری نشست امنیتی «شانگهای پلاس» در سمرقند با تمرکز بر تهدیدات سایبری و هوش مصنوعی.
۵ نوامبر ۲۰۲۶
درخواست رسمی رئیس استخبارات طالبان از شرکتهای فناوری برای مسدودسازی حسابهای داعش.
۶ نوامبر ۲۰۲۶
هشدار سازمان ملل متحد درباره دستیابی نیروهای داعش خراسان به پهپادهای پیشرفته و آموزشهای عملیاتی.
- اداره طالبان
- تلاش برای تثبیت جایگاه به عنوان یک دولت مسئول در مبارزه با تروریسم سایبری و قطع شریانهای مالی رقبای خود.
- ناظران امنیت بینالملل
- تمرکز بر تهدیدات نوظهور ناشی از ترکیب هوش مصنوعی، پهپادها و شبکههای اجتماعی غیرقابل کنترل.
- مدافعان حقوق دیجیتال
- نگرانی از سوءاستفاده نهادهای اطلاعاتی حکومتهای نامشروع از ابزارهای نظارتی غولهای فناوری برای سرکوب مخالفان.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- مدیران ارشد تیکتاک و تلگرام
- شهروندان و کاربران عادی شبکههای اجتماعی در افغانستان
منابع
[1]Shafaqnaاداره طالباندرخواست استخبارات طالبان از تلگرام و تیکتاک برای همکاری در مبارزه با داعش
مطالعه در Shafaqna →
[2]Afghanistan Internationalاداره طالبانطالبان از تلگرام و تیکتاک برای مقابله با داعش کمک خواستند
مطالعه در Afghanistan International →
[3]Nimruz TVناظران امنیت بینالمللرئیس استخبارات طالبان از تلگرام و تیکتاک خواست برای مقابله با داعش همکاری کنند
مطالعه در Nimruz TV →
[4]Atlas Pressناظران امنیت بینالمللTaliban Intelligence Chief Accuses ISIS of Expanding Security Threats via Social Media
مطالعه در Atlas Press →
[5]Did Pressاداره طالبانوثیق: داعش از تلگرام و تیکتاک برای تمویل و تبلیغات استفاده میکند
مطالعه در Did Press →
[6]Oxus TVمدافعان حقوق دیجیتالطالبان از تلگرام و تیکتاک برای مقابله با داعش کمک خواستند
مطالعه در Oxus TV →
[7]WafayeeTikTok has become one of the most popular platforms among jihadists
مطالعه در Wafayee →
بیشتر در فرهنگ
مشاهده همه →آزادی بیان
همبستگی جهانی با پیمان فرحآور؛ درخواست ۳۵۰ نویسنده و انجمن پن برای لغو حکم اعدام شاعر گیلانی
6 منبع
بازار هنر
رکوردشکنی تاریخی تابلوی هیلما آف کلینت با حراج ۱۲.۷ میلیون دلاری
7 منبع
هوش مصنوعی و زبان
«انسان» واژه سال ۲۰۲۶ دیکشنری کمبریج شد؛ واکنشی به هجوم هوش مصنوعی
5 منبع
بازار هنر
حراج تابلوی فریدا کالو ساعاتی پیش از فروش ۳.۵ میلیون دلاری متوقف شد
4 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار فرهنگ با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





