رکوردشکنی تاریخی تابلوی هیلما آف کلینت با حراج ۱۲.۷ میلیون دلاری
تابلوی انتزاعی «مجموعه ۳ شماره ۵» اثر هیلما آف کلینت در حراجی بوکوفسکیس استکهلم به قیمت ۱۲.۷ میلیون دلار فروخته شد و رکورد گرانترین اثر هنری حراجشده در کشورهای نوردیک را شکست. این فروش پس از تور نمایش خصوصی در نیویورک، نخستین عرضه یک بوم انتزاعی این پیشگام سوئدی در بازار آزاد طی بیش از سه دهه گذشته به شمار میرود.
به قلم یاسر شاهرخی
این خبر را به اشتراک بگذارید
در تالار حراج شماره ۲ خیابان آرسنالسگاتان استکهلم، رقابت نفسگیر میان متقاضیان تلفنی و خریداران حاضر در سالن بیش از ۱۵ دقیقه ادامه یافت تا سرانجام چکش حراج بر تابلوی کوچک ۳۸.۵ در ۲۹ سانتیمتری فرود آید. این بوم با عنوان «مجموعه ۳ شماره ۵» که در ۱۸ ژانویه ۱۹۲۰ با رنگ روغن و گرافیت خلق شده بود، با بهایی ۱۶ برابر برآورد اولیه به کار خود پایان داد.[2]
کارشناسان خانه حراج بوکوفسکیس پیش از آغاز رویداد، ارزش این اثر انتزاعی را رقمی بین ۶ تا ۸ میلیون کرون سوئد معادل حدود ۶۰۰ تا ۸۰۰ هزار دلار برآورد کرده بودند. اما تقاضای فزاینده مجموعهداران بینالمللی رقم نهایی چکش را به ۱۰۸ میلیون کرون رساند که با احتساب کارمزد خریدار، به ۱۲۸.۹ میلیون کرون یعنی معادل ۱۲.۷ میلیون دلار آمریکا بالغ شد.[1][4]
لوئیز آرن، مدیرعامل خانه حراج بوکوفسکیس، پس از ثبت این معامله استثنایی بر اهمیت نمادین این فروش برای جغرافیای هنر شمال اروپا تأکید کرد.
«چکش زدن بر یک اثر انتزاعی از هیلما آف کلینت به خودی خود یک رویداد خارقالعاده است؛ این قیمت استثنایی لحظهای تاریخی را رقم زد و همه ما احساس افتخار میکنیم.»
پایان انزوای بازار برای مادری ناشناخته
این موفقیت تجاری جهشی خیرهکننده نسبت به پیشینه فروش آثار این هنرمند به شمار میرود. رکورد پیشین حراجی برای آثار آف کلینت تنها ۱۶۵ هزار و ۸۲۵ دلار بود که در سال ۲۰۱۹ برای یک آبرنگ روی کاغذ با نام «قدرت طحال» در استکهلم به ثبت رسیده بود و ارزش بومهای روغنی او تاکنون در چنین سطحی آزموده نشده بود.[1][4][5]
هیلما آف کلینت که در فاصله سالهای ۱۸۶۲ تا ۱۹۴۴ میزیست، سالها پیش از واسیلی کاندینسکی، کازیمیر مالویچ و پیت موندریان نخستین نقاشیهای کاملاً انتزاعی تاریخ مدرن را در سال ۱۹۰۶ خلق کرد. با این حال، غیبت او از جریان مسلط نمایشگاهی اروپا موجب شد تا نام او برای چندین دهه از کتابهای مرجع تاریخ هنر خط بخورد.[1][6]
پیش از آنکه کاندینسکی در سال ۱۹۱۱ رساله مشهور «معنویت در هنر» را منتشر کند، آف کلینت به همراه چهار زن هنرمند دیگر در استکهلم حلقهای با نام «پنجتن» تشکیل داده بودند. آنان با برگزاری جلسات منظم مکاشفه و ثبت نقاشیهای خودکار بر اساس الهامات درونی، ساختارهای تصویری نویی را پیریزی کردند که در قالب مجموعه ۱۹۳ تابلویی «نقاشیها برای معبد» تجلی یافت.[3][6]
او در وصیتنامه خود خواسته بود که نقاشیهای غیرفیگوراتیو و عرفانیاش دستکم تا ۲۰ سال پس از مرگش از دید عموم پنهان بماند، زیرا بر این باور بود که جامعه معاصرش ظرفیت درک ابعاد باطنی و کیهانی این تصاویر را ندارد. این پردهپوشی خودخواسته، ورود او به بازار هنر را بیش از نیم قرن به تعویق انداخت.[1][6][7]
اثر حراجشده به دورهای بسیار فشرده از فعالیت هنری آف کلینت در اوایل سال ۱۹۲۰ تعلق دارد؛ مقطعی کوتاه که طی آن هنرمند با سرعتی نزدیک به روزی یک تابلو، ۸۵ قطعه هندسی متأثر از جنبش تئوسوفی و تعالیم باطنی رودولف اشتاینر خلق کرد. اشکال دایره، مثلث و تقابل رنگهای آبی و زرد در این بوم بازتابی از کشمکش میان نیروهای زنانه و مردانه هستند.[1][5][6]
این بوم کوچک در تاریخچه بازشناسی آف کلینت نقشی تعیینکننده داشته است. بنیاد هیلما آف کلینت در سال ۱۹۸۶ این نقاشی را به نمایشگاه جریانساز «امر معنوی در هنر: نقاشی انتزاعی ۱۸۹۰–۱۹۸۵» در موزه هنر شهرستان لسآنجلس امانت داد؛ رویدادی که برای نخستین بار پنجره شناخت هنر انتزاعی او را به روی جهان گشود.[2][4][6]
کمیابی ساختاری و عطش خریداران بینالمللی
پیش از برگزاری حراج استکهلم، بوم «مجموعه ۳ شماره ۵» در مقر حراجی بونهامز در نیویورک به نمایش درآمد و توجه گسترده مجموعهداران و نهادهای هنری آمریکایی را برانگیخت. همین تور بینالمللی زمینه رقابت شدید خریداران فرامرزی را فراهم کرد که از طریق خطوط تلفن قیمت را پلهپله بالا بردند.[5]
لوئیز ورده، رئیس دپارتمان هنر مدرن بوکوفسکیس، در روزهای پیش از فروش درباره ماهیت منحصربهفرد این مزایده به رسانهها توضیح داد.[4][5]
«میراث غیرفیگوراتیو این هنرمند توسط بنیاد او مدیریت میشود و بومهای انتزاعیاش عملاً فراتر از دسترس بازار تجاری قرار داشتهاند؛ بنابراین حضور اثری با چنین اصالتی فرصتی است که شاید تنها یک بار در هر نسل رخ دهد.»[4]
عامل کلیدی در تعیین این قیمت نجومی، کمیابی مطلق آثار آف کلینت در بازار آزاد است. بیش از ۱۰۰۰ تابلو و نقاشی انتزاعی او تحت تملک بنیاد خانوادگی قرار دارد و تنها شمار انگشتشماری در اوایل دهه ۱۹۹۰ از مجموعه خارج شدند. تابلوی شماره ۵ در سال ۱۹۹۵ از طریق نگارخانه سودرلوند به یک مجموعهدار سوئدی واگذار شد و تا امروز در تملک همان خانواده باقی مانده بود.[2][4]
نقطه عطف تجاری این نقاش با نمایشگاه انفرادی او در سال ۲۰۱۸ با نام «نقاشیهایی برای آینده» در موزه سولومون آر گوگنهایم نیویورک رقم خورد. آن نمایشگاه با بیش از ۶۰۰ هزار بازدیدکننده، به پربینندهترین رویداد تاریخ گوگنهایم تبدیل شد و موجی از اشتیاق عمومی و پژوهشی را برانگیخت.[4][5]
این تب فراگیر در سالهای اخیر به دیگر پایتختهای فرهنگی اروپا نیز سرایت کرده است. کاخ بزرگ پاریس در تابستان سال جاری نخستین مرور جامع بر آثار معبد او را میزبانی کرد و نگارخانه ملی ایرلند نیز تا فوریه ۲۰۲۷ نمایشگاهی از دستاوردهای دیداری او برپا کرده است؛ شواهدی که نشان میدهد نهادهای آکادمیک سرگرم بازنویسی شتابان تاریخ هنر هستند.[4]
شکاف میان تکریم موزهای و جدالهای اخلاقی
با وجود شور و هیجان حاکم بر بازار، این فروش تاریخی خالی از مناقشه و انتقاد نبوده است. برخی از پژوهشگران و اخلاقگرایان حوزه هنر معتقدند تبدیل آثار عرفانی آف کلینت به کالاهای سرمایهای با ماهیت و پیام فلسفی او در تضاد مستقیم قرار دارد.[1][7]
ریچل ویلاری، پژوهشگر تاریخ هنر، در یادداشتی تحلیلی برای شبکه رادیویی انپیآر با طرح پرسش درباره اخلاقی بودن این واگذاری نوشت که آثار هیلما آف کلینت به عنوان منظومهای پیوسته از شهود معنوی خلق شدهاند و تجزیه یا مبادله تجاری آنها به حریم فکری نقاش آسیب میزند.[7]
در سوی دیگر ماجرا، مدیران موزههای دولتی ابراز نگرانی میکنند که جهش قیمت به ارقام بالای ۱۰ میلیون دلار، دسترسی نهادهای عمومی را به معدود آثار باقیمانده مسدود میسازد. نهادهایی که پیشتر در خرید نقاشیهای آف کلینت تعلل کرده بودند، اکنون توان رقابت با صندوقهای سرمایهگذاری خصوصی را از دست دادهاند.[4][7]
با ثبت این رکورد، هیلما آف کلینت نه تنها عنوان گرانترین هنرمند حراجشده در تمام کشورهای اسکاندیناوی را از آن خود کرد، بلکه جایگاه خود را به عنوان پیشگام بلامنازع مدرنیسم در تراز بزرگترین نامهای سده بیستم تثبیت ساخت.[2]
گام تعیینکننده بعدی برای سرنوشت تابلوی «مجموعه ۳ شماره ۵» به تصمیم خریدار ناشناس آن وابسته است؛ تصمیمی که نشان خواهد داد این قطعه بنیادین از پازل هنر انتزاعی در گنجینه خصوصی باقی میماند یا به عنوان امانتی پایدار بر دیوار موزههای معتبر جهان آویخته خواهد شد.[1]
نکات کلیدی
- تابلوی «مجموعه ۳ شماره ۵» با قیمت ۱۲.۷ میلیون دلار، رکورد گرانترین اثر حراجشده در تاریخ نوردیک را شکست.
- این اثر ۳۸.۵ در ۲۹ سانتیمتری با رقابت خریداران بینالمللی، به بیش از ۱۶ برابر برآورد اولیه به فروش رسید.
- این حراج نخستین عرضه عمومی یک بوم انتزاعی از این نقاش سوئدی پس از گذشت ۳۰ سال انحصار بود.
- بیش از هزار اثر انتزاعی آف کلینت در اختیار بنیاد اوست و کمیابی تاریخی محرک اصلی جهش قیمت شد.
آنچه نمیدانیم
- هویت خریدار نهایی تابلوی «مجموعه ۳ شماره ۵» که پیشنهاد ۱۲.۷ میلیون دلاری خود را از طریق تلفن ثبت کرد، هنوز فاش نشده است.
- مشخص نیست که آیا مالک جدید این اثر کمیاب حاضر خواهد شد آن را به نمایشگاههای عمومی و موزههای بینالمللی امانت دهد یا خیر.
- هنوز روشن نیست که آیا این رکوردشکنی مالکان معدود آثار خصوصی دیگر آف کلینت را به عرضه داراییهایشان در بازار ترغیب خواهد کرد.
روند رویداد
۱۹۰۶
هیلما آف کلینت خلق بومهای انتزاعی خود را سالها پیش از واسیلی کاندینسکی و پیت موندریان آغاز کرد.
۱۹۲۰
آف کلینت طی چند ماه پرکار، ۸۵ اثر هندسی از جمله تابلوی «مجموعه ۳ شماره ۵» را به پایان رساند.
۱۹۴۴
این هنرمند در وصیتنامه خود اعلام کرد آثار انتزاعیاش تا ۲۰ سال پس از مرگش نباید به نمایش عمومی درآیند.
۱۹۸۶
موزه هنر شهرستان لسآنجلس با نمایش تابلوی شماره ۵ در نمایشگاه «امر معنوی در هنر»، آغازگر بازشناسی جهانی او شد.
۲۰۱۸
نمایشگاه انفرادی آف کلینت در موزه گوگنهایم نیویورک با جذب بیش از ۶۰۰ هزار بازدیدکننده، رکورد تاریخ این موزه را شکست.
نوامبر ۲۰۲۶
خانه حراج بوکوفسکیس استکهلم با ثبت فروش ۱۲.۷ میلیون دلاری، رکورد تاریخی بازار هنر اسکاندیناوی را جابهجا کرد.
- خانههای حراج و معاملهگران بینالمللی
- این گروه جهش قیمت را نشانه تثبیت دیرهنگام جایگاه پیشگامانه آف کلینت در تاریخ هنر مدرن و بازتاب تقاضای واقعی برای آثار ممتاز میدانند.
- مورخان و پژوهشگران تاریخ هنر
- پژوهشگران بر اهمیت پیوستگی مجموعه آثار تأکید دارند و نسبت به خروج شاهکارهای معنوی و انتزاعی از دسترسی عمومی به مجموعههای خصوصی ابراز نگرانی میکنند.
- نهادهای موزهای و کارشناسان منطقهای
- موزهها ضمن استقبال از بازنویسی تاریخ هنر به نفع زنان پیشگام، هشدار میدهند که ارقام نجومی جدید خرید آثار این هنرمند را برای موزههای عمومی ناممکن میسازد.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- مجموعهداران کشورهای در حال توسعه که به دلیل تمرکز حراجها در اروپا و آمریکا دسترسی کمتری به این مزایدات تاریخی دارند.
- هنرمندان زن معاصر سوئدی و نگاه آنان به بازتوزیع ثروت حاصل از فروش میراث هنری ملی.
منابع
[1]Hyperallergicخانههای حراج و معاملهگران بینالمللیRare Hilma af Klint Painting Sells for Staggering $12.7M
مطالعه در Hyperallergic →
[2]Sweden Heraldنهادهای موزهای و کارشناسان منطقهایHilma af Klint painting sets Nordic auction record at 128.9 million kronor
مطالعه در Sweden Herald →
[3]ArtDependenceخانههای حراج و معاملهگران بینالمللیHilma af Klint's Ser III No. 5 Fetches €9,658,980 in First Auction Appearance in Three Decades
مطالعه در ArtDependence →
[4]The Art Newspaperمورخان و پژوهشگران تاریخ هنرAbstract works by the Swedish artist are rare to auction, but Ser III No. 5 from 1920 will be sold at Bukowskis next month estimated around $600,000 to $800,000
مطالعه در The Art Newspaper →
[5]Artlystمورخان و پژوهشگران تاریخ هنرRare Hilma af Klint Abstract Headed For Auction After 30 Years
مطالعه در Artlyst →
[6]Finestre sull'Arteنهادهای موزهای و کارشناسان منطقهایA rare abstract painting by Hilma af Klint is up for auction: it was featured in the exhibition that introduced her to the world
مطالعه در Finestre sull'Arte →
[7]KUNCمورخان و پژوهشگران تاریخ هنرAuction of rare Hilma af Klint artwork illuminates tensions over her legacy
مطالعه در KUNC →
بیشتر در فرهنگ
مشاهده همه →سلامت روان دیجیتال
«بلوماسکرولینگ»؛ چگونه نسل زد الگوریتمهای شبکههای اجتماعی را برای آرامش تربیت میکند
3 منبع
سینمای نوستالژیک
بازگشت مکالی کالکین به «تنها در خانه»؛ ساخت دنباله جدید با تهیهکنندگی ست روگن
4 منبع
آزادی بیان
همبستگی جهانی با پیمان فرحآور؛ درخواست ۳۵۰ نویسنده و انجمن پن برای لغو حکم اعدام شاعر گیلانی
6 منبع
هوش مصنوعی و زبان
«انسان» واژه سال ۲۰۲۶ دیکشنری کمبریج شد؛ واکنشی به هجوم هوش مصنوعی
5 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار فرهنگ با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





