دیجی‌کالا در ده‌سالگی بازارگاه خود از «شهر هوشمند لجستیکی» و صفر شدن کمیسیون فروش پرده برداشت

برای آنکه یک پلتفرم تجارت الکترونیک بتواند خدمات خود را به خارج از دیوارهای پلتفرم خود گسترش دهد، زیرساخت‌های لجستیک و پردازش داده آن باید ظرفیت تحمل بار هزاران کسب‌وکار مستقل را داشته باشد؛ شرطی که به نظر می‌رسد اکنون برای بزرگ‌ترین خرده‌فروشی آنلاین ایران محقق شده است. گروه دیجی‌کالا در مراسم ده‌سالگی راه‌اندازی بازارگاه (مارکت‌پلیس) خود که سوم مهرماه ۱۴۰۵ در ایران‌مال برگزار شد، اعلام کرد که زیرساخت‌های این شرکت به بلوغی رسیده‌اند که دیگر نیازی نیست فروشندگان برای استفاده از آن‌ها حتماً در خود پلتفرم دیجی‌کالا حضور داشته باشند.

اعداد ارائه‌شده در این رویداد نشان‌دهنده تغییر مقیاس چشمگیر این پلتفرم در یک دهه گذشته است. ارزش دلاری فروش بازارگاه دیجی‌کالا در سال گذشته ۲۵ درصد رشد کرده و اکنون ۷۵ درصد از کل فروش این شرکت توسط ۴۲۶ هزار و ۸۶۵ فروشنده فعال تامین می‌شود. این فروشندگان که در ۱۶۱۵ شهر و روستای ایران پراکنده‌اند، در سال ۱۴۰۴ به طور میانگین هر کدام ۱.۲ میلیارد تومان فروش داشته‌اند. احمد نقوی، معاون بازرگانی دیجی‌کالا، در این مراسم با اشاره به عبور شاخص رضایت فروشندگان از مرز ۷۰ درصد، اعلام کرد که کمیسیون فروش بازارگاه در روز هفتم مهرماه به طور کامل صفر خواهد شد.[1][2]

اما مهم‌ترین چرخش استراتژیک دیجی‌کالا، معرفی مدلی با عنوان «خرید با دیجی‌کالا» بود. سعید محمدی، مدیرعامل گروه، با اشاره به این تغییر رویکرد گفت: «این طرح برای کسب‌وکارهایی نیز در نظر گرفته شده که مدل فروش یا نوع ارتباطشان با مشتری با عرضه کالا در مارکت‌پلیس دیجی‌کالا سازگار نیست.» در این مدل جدید، فروشگاه‌های مستقل اینستاگرامی و وب‌سایت‌های خارج از دیجی‌کالا می‌توانند بدون آنکه کالای خود را در مارکت‌پلیس عرضه کنند، از سرویس‌های پرداخت اعتباری، لجستیک و فناوری‌های بازاریابی این شرکت بهره‌مند شوند. این رویکرد که شباهت زیادی به سرویس «خرید با پرایم» آمازون دارد، دیجی‌کالا را از یک بازارگاه صرف به یک ارائه‌دهنده زیرساخت تجارت الکترونیک تبدیل می‌کند.

برای پشتیبانی از این حجم عظیم پردازش، سرمایه‌گذاری‌های سنگینی در بخش لجستیک در حال انجام است. برادران محمدی از آغاز عملیات اجرایی بزرگ‌ترین مرکز پردازش تمام‌رباتیک خاورمیانه خبر دادند که قرار است تا پایان سال آینده به بهره‌برداری برسد. فاز دوم این توسعه زیرساختی، طراحی و ساخت یک «شهر هوشمند لجستیکی» در زمینی به وسعت یک میلیون مترمربع در حاشیه استان تهران است که اجرای تدریجی آن آغاز شده و ظرفیت پردازش کالا در شبکه توزیع کشور را به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش خواهد داد.[2]

در کنار لجستیک فیزیکی، هوش مصنوعی محور دیگر توسعه دیجی‌کالا در دهه پیش رو خواهد بود. حمید محمدی پیش‌بینی کرد که نوار جست‌وجوی سنتی به‌زودی جای خود را به دستیارهای هوش مصنوعی خواهد داد و تجارت عامل‌محور شکل غالب خرید آنلاین می‌شود. در همین راستا، دیجی‌کالا از دستیار هوش مصنوعی «دیا» رونمایی کرد که می‌تواند تقاضای آینده یک میلیون کالا را با دقت بالای ۹۰ درصد پیش‌بینی کرده و به فروشندگان در مدیریت موجودی انبار کمک کند.[1]

ابزارهای هوش مصنوعی همچنین به پنل فروشندگان نیز راه یافته‌اند. در جریان این مراسم، ابزار جدیدی به صورت زنده آزمایش شد که به فروشندگان اجازه می‌دهد تنها با آپلود یک تصویر از محصول، تمامی اطلاعات، مشخصات و محتوای متنی استاندارد برای ایجاد صفحه کالا را در چند ثانیه تولید کنند. این قابلیت که هم‌اکنون برای بخش بزرگی از دسته‌بندی‌های کالایی فعال شده، گلوگاه تولید محتوا را برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط از بین می‌برد.

محمد فاضلی، جامعه‌شناس حاضر در این رویداد، با بررسی نقش پلتفرم‌ها در شرایط بی‌ثباتی اقتصادی، تاکید کرد که بازارگاه‌ها دیگر صرفاً یک بستر خرید و فروش نیستند. به گفته او، شبکه‌های درهم‌تنیده توزیع، تنوع جغرافیایی فروشندگان و تجمیع لجستیک، مجرایی حیاتی برای تاب‌آوری کسب‌وکارها در برابر شوک‌های اقتصادی و بحران‌ها فراهم می‌کنند. با این تغییرات، دیجی‌کالا نشان داد که برنامه دهه دوم فعالیتش، تبدیل شدن به سیستم‌عامل نامرئی تجارت الکترونیک ایران است؛ سیستمی که فارغ از محل فروش کالا، پردازش و ارسال آن را بر عهده می‌گیرد.[1][2]

این گام‌های بلندپروازانه نشان می‌دهد که اکوسیستم دیجیتال ایران در حال گذار از مرحله خرده‌فروشی متمرکز به سمت شبکه‌های زیرساختی توزیع‌شده است. موفقیت این مدل می‌تواند استانداردهای ارسال کالا و تجربه خرید را برای تمام فروشگاه‌های اینترنتی کشور، صرف‌نظر از اندازه و سرمایه آن‌ها، به سطح پلتفرم‌های تراز اول جهانی ارتقا دهد.