رفتن به محتوای اصلی
· 6 دقیقه مطالعه· در دفاع و امنیت

ادعای سپاه پاسداران: آمریکا از پهپاد شاهد ۱۳۶ الگوبرداری کرده است؛ لغو محدودیت برد موشکی

سخنگوی سپاه پاسداران در اظهاراتی تازه مدعی شد که ایالات متحده از پهپادهای انتحاری شاهد ۱۳۶ الگوبرداری کرده است. وی همچنین از برداشته‌شدن محدودیت‌های پیشین برای برد موشک‌های بالستیک ایران خبر داد.

به قلم سامان جعفری

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید
ادعای سپاه پاسداران: آمریکا از پهپاد شاهد ۱۳۶ الگوبرداری کرده است؛ لغو محدودیت برد موشکی

سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، روز شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵ در یک نشست خبری ادعاهای جدیدی درباره توانمندی‌های نظامی ایران مطرح کرد. وی مدعی شد که پهپادهای انتحاری سری شاهد، به ویژه مدل شاهد ۱۳۶، اکنون به الگویی برای صنایع دفاعی سایر کشورها تبدیل شده‌اند.[1][5]

بر اساس اظهارات این مقام نظامی، ایالات متحده آمریکا و چند کشور دیگر با بررسی عملکرد این پهپادها، اقدام به مهندسی معکوس و الگوبرداری از آن‌ها کرده‌اند. این ادعا در حالی مطرح می‌شود که پهپادهای شاهد در سال‌های اخیر نقش پررنگی در مناقشات منطقه‌ای و بین‌المللی ایفا کرده‌اند.[1]

سخنگوی سپاه در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع محدودیت‌های موشکی جمهوری اسلامی ایران پرداخت. وی به صراحت اعلام کرد که محدودیت‌های پیشین برای برد موشک‌های بالستیک ایران به طور کامل برداشته شده است و نیروهای مسلح دیگر به سقف‌های قبلی پایبند نیستند.[2][4]

پیش از این، مقامات جمهوری اسلامی بارها اعلام کرده بودند که بر اساس یک سیاست دفاعی خودخواسته، برد موشک‌های بالستیک خود را به ۲۰۰۰ کیلومتر محدود کرده‌اند. لغو این محدودیت می‌تواند پیامدهای قابل توجهی برای توازن قوا در خاورمیانه و فراتر از آن داشته باشد.[3]

تغییر در دکترین موشکی و تهدیدات جدید

حسین محبی در ادامه اظهارات خود با اشاره به تنش‌های اخیر در منطقه، نسبت به وقوع درگیری‌های گسترده‌تر هشدار داد. وی با لحنی تهدیدآمیز گفت: «محدودیت‌های برد موشکی ما برداشته شده و در صورت آغاز موج سوم جنگ، شگفتانه‌هایی رونمایی خواهیم کرد.»[2]

این اظهارات در شرایطی بیان می‌شود که منطقه خاورمیانه در ماه‌های اخیر شاهد تبادل آتش و حملات متقابل میان ایران و اسرائیل بوده است. اشاره به «موج سوم جنگ» نشان‌دهنده آمادگی نیروهای نظامی ایران برای سناریوهای تشدید تنش است.[4]

رسانه‌های نزدیک به سپاه پاسداران همچنین از وجود «شهرهای زیرزمینی» موشکی خبر داده‌اند که به گفته آن‌ها، در برابر حملات هوایی و بمباران‌های سنگین مقاوم هستند. این تاسیسات زیرزمینی بخش مهمی از استراتژی بقا و شلیک متقابل ایران را تشکیل می‌دهند.[3]

سردار بلالی، مشاور عالی فرمانده نیروی هوافضای سپاه، نیز در اظهاراتی همسو به روند توسعه توان موشکی ایران اشاره کرد. وی تاکید کرد که برد موشک‌های ایران که در دوران جنگ هشت ساله حدود ۳۰۰ کیلومتر بود، اکنون با قابلیت نقطه‌زنی به بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر رسیده است.[5]

مقایسه هزینه تولید پهپادهای انتحاری با موشک‌های رهگیر پدافندی

پهپاد شاهد ۱۳۶؛ از طراحی تا ادعای الگوبرداری

پهپاد شاهد ۱۳۶ که به عنوان یک مهمات سرگردان یا پهپاد انتحاری شناخته می‌شود، در سال‌های اخیر به یکی از شناخته‌شده‌ترین تسلیحات صادراتی ایران تبدیل شده است. طراحی ساده، هزینه تولید پایین و برد بلند، این پهپاد را به سلاحی موثر در جنگ‌های فرسایشی تبدیل کرده است.[1]

ادعای الگوبرداری آمریکا از این پهپاد، به برنامه‌های اخیر وزارت دفاع ایالات متحده برای توسعه پهپادهای ارزان‌قیمت و انبوه اشاره دارد. طرح‌هایی مانند برنامه «رپلیکیتور» (Replicator) پنتاگون، با هدف تولید هزاران پهپاد خودران و ارزان‌قیمت برای مقابله با تهدیدات نامتقارن راه‌اندازی شده‌اند.[1]

اگرچه مقامات آمریکایی به طور رسمی الگوبرداری مستقیم از شاهد ۱۳۶ را تایید نکرده‌اند، اما تحلیلگران نظامی غربی اذعان دارند که موفقیت عملیاتی پهپادهای ارزان‌قیمت ایرانی، کشورهای غربی را به بازنگری در استراتژی‌های توسعه تسلیحات بدون سرنشین وادار کرده است.[3]

سخنگوی سپاه پاسداران با اشاره به این تحولات، تاکید کرد که تداوم شلیک‌های دقیق و طبق زمان‌بندی به مواضع دشمن، ابطال محاسبات متجاوزان و تثبیت بازدارندگی فعال جمهوری اسلامی ایران را به اثبات رسانده است.[5]

پیامدهای لغو محدودیت برد موشکی

اعلام رسمی لغو محدودیت برد موشکی ایران، نگرانی‌هایی را در میان کشورهای اروپایی و ایالات متحده برانگیخته است. موشک‌هایی با برد بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر می‌توانند اهدافی در عمق اروپا را در تیررس قرار دهند و این مسئله معادلات امنیتی ناتو را تحت تاثیر قرار می‌دهد.[4]

کارشناسان نظامی معتقدند که ایران از طریق برنامه‌های فضایی و پرتابگرهای ماهواره، فناوری‌های لازم برای توسعه موشک‌های بالستیک قاره‌پیما (ICBM) را به دست آورده است. لغو محدودیت برد، می‌تواند راه را برای آزمایش رسمی این نوع موشک‌ها هموار کند.[3]

روند افزایش برد موشک‌های بالستیک ایران از دوران جنگ هشت ساله تا سال ۲۰۲۶

با این حال، برخی ناظران سیاسی بر این باورند که این اظهارات بیشتر جنبه بازدارندگی روانی و تبلیغاتی دارد. در میانه فشارهای فزاینده اقتصادی و تهدیدات نظامی، تهران تلاش می‌کند با برجسته کردن توانمندی‌های نامتقارن خود، هزینه هرگونه اقدام نظامی علیه خاک ایران را افزایش دهد.[2][4]

در بررسی تاریخچه برنامه موشکی ایران، سال ۲۰۲۶ به عنوان یک نقطه عطف ثبت خواهد شد. از دهه ۱۹۸۰ میلادی و دوران جنگ با عراق، زمانی که ایران تنها به موشک‌های اسکاد با برد ۳۰۰ کیلومتر دسترسی داشت، تا به امروز، سرمایه‌گذاری عظیمی در این بخش صورت گرفته است.[5]

اقتصاد جنگ و تسلیحات نامتقارن

پهپاد شاهد ۱۳۶ با طول ۳.۵ متر و طول بال ۲.۵ متر، قادر است کلاهکی به وزن حدود ۴۰ تا ۵۰ کیلوگرم را حمل کند. موتور پیستونی ساده این پهپاد، صدای متمایزی تولید می‌کند که در میدان‌های نبرد به یک مشخصه روانی تبدیل شده است.[1]

هزینه تولید هر فروند شاهد ۱۳۶ بین ۲۰ تا ۵۰ هزار دلار تخمین زده می‌شود. این رقم در مقایسه با موشک‌های کروز چند میلیون دلاری غربی، مزیت اقتصادی قابل توجهی برای حملات فوجی فراهم می‌کند که پدافند هوایی دشمن را اشباع می‌سازد.[3]

در مقابل، سامانه‌های پدافندی غربی مانند پاتریوت، برای رهگیری هر یک از این پهپادها باید موشک‌هایی با هزینه ۲ تا ۴ میلیون دلار شلیک کنند. این عدم تقارن اقتصادی، یکی از دلایل اصلی توجه ارتش‌های جهان، از جمله ایالات متحده، به توسعه تسلیحات مشابه است.[1][4]

در مقابل، سامانه‌های پدافندی غربی مانند پاتریوت، برای رهگیری هر یک از این پهپادها باید موشک‌هایی با هزینه ۲ تا ۴ میلیون دلار شلیک کنند.

اظهارات روز ۱۶ آبان سخنگوی سپاه، تنها یک ادعای رسانه‌ای نیست، بلکه بازتابی از تغییر پارادایم در جنگ‌های مدرن است. جایی که فناوری‌های ارزان و در دسترس، می‌توانند برتری تکنولوژیک قدرت‌های سنتی را به چالش بکشند.[2]

چشم‌انداز آینده و مذاکرات احتمالی

با برداشته شدن سقف ۲۰۰۰ کیلومتری، اکنون نگاه‌ها به تاسیسات آزمایش موشکی ایران در سمنان و شاهرود دوخته شده است. آزمایش موتورهای سوخت جامد جدید در ماه‌های اخیر، نشان‌دهنده آمادگی فنی برای عبور از مرزهای پیشین است.[3]

در نهایت، باید دید که آیا این «شگفتانه‌های» وعده داده شده در موج سوم درگیری‌های احتمالی، صرفا ارتقای تسلیحات موجود است یا ایران قصد دارد از سیستم‌های تسلیحاتی کاملا جدیدی رونمایی کند. زمان و تحولات میدانی پاسخ این پرسش را مشخص خواهند کرد.[2][5]

بر اساس گزارش‌های منتشر شده در اواخر سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶، صنایع دفاعی ایران ظرفیت تولید ماهانه پهپادهای سری شاهد را به میزان قابل توجهی افزایش داده‌اند. این تولید انبوه، امکان پشتیبانی از عملیات‌های مستمر را فراهم کرده است.[1]

در عرصه دیپلماتیک نیز، لغو محدودیت برد موشکی می‌تواند به عنوان یک اهرم فشار در مذاکرات احتمالی آینده مورد استفاده قرار گیرد. تهران با نشان دادن توانایی خود در گسترش برد تهدیدات، تلاش می‌کند تا امتیازات بیشتری در حوزه رفع تحریم‌ها به دست آورد.[4]

سپاه پاسداران 50%تحلیلگران نظامی غربی 30%ناظران منطقه‌ای 20%
سپاه پاسداران
معتقدند که توانمندی‌های بومی ایران در حوزه پهپادی و موشکی به سطح بازدارندگی فعال رسیده و کشورهای غربی را وادار به الگوبرداری کرده است.
تحلیلگران نظامی غربی
بر این باورند که لغو محدودیت برد موشکی و توسعه پهپادهای ارزان‌قیمت، تهدیدی جدی برای توازن قوای منطقه‌ای و امنیت بین‌المللی است.
ناظران منطقه‌ای
این اظهارات را بیشتر در راستای جنگ روانی و افزایش قدرت چانه‌زنی در مذاکرات احتمالی آینده ارزیابی می‌کنند.

منابع

پوشش منابع

5 منبع

3 دیدگاه شناسایی‌شده

سپاه پاسداران 50%تحلیلگران نظامی غربی 30%ناظران منطقه‌ای 20%
  1. [1]Anadolu Persianسپاه پاسداران

    سپاه پاسداران ایران: پهپاد شاهد 136 در آمریکا الگوبرداری شده است

    مطالعه در Anadolu Persian →
  2. [2]Gooya Newsسپاه پاسداران

    "برای جنگ سوم شگفتانه داریم" - Gooya News

    مطالعه در Gooya News →
  3. [3]Independent Persianناظران منطقه‌ای

    تهدید و مذاکره؛ سپاه: شهر زیرزمینی داریم و محدودیت برد موشک را برداشته‌ایم

    مطالعه در Independent Persian →
  4. [4]DW Persianتحلیلگران نظامی غربی

    سخنگوی سپاه مدعی شد: محدودیت برد موشکی ایران برداشته شده است

    مطالعه در DW Persian →
  5. [5]Shafaqna Persianسپاه پاسداران

    سرداربلالی: توان موشکی ایران از ۳۰۰ کیلومتر به نقطه‌زنی در برد ۲ هزار کیلومتر رسید

    مطالعه در Shafaqna Persian →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار دفاع و امنیت با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.