امتناع خطوط هوایی از تحویل بوئینگ ۷۳۷ مکس ۱۰؛ نقص نرم‌افزاری در آستانه گواهینامه پرواز

در اوایل اکتبر ۲۰۲۶، اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) اعلام کرد که نقص نرم‌افزاری شناسایی‌شده در کامپیوتر مدیریت پرواز بوئینگ ۷۳۷ مکس، خطر ایمنی به همراه ندارد. با این حال، خطوط هوایی بزرگ ایالات متحده از جمله «یونایتد ایرلاینز» و «ساوت‌وست ایرلاینز» همچنان از تحویل گرفتن هواپیماهای جدید مجهز به این نسخه نرم‌افزاری خودداری می‌کنند. این مقاومت، روند ورود به خدمت مدل مکس ۱۰ را پیچیده‌تر کرده است.[1][2]

این چالش نرم‌افزاری که به نسخه «U14» سیستم مدیریت پرواز مربوط می‌شود، اولین بار در نوامبر ۲۰۲۴ توسط شرکت هواپیمایی «وست‌جت» کانادا گزارش شد. مشکل زمانی بروز می‌کند که خلبانان در یک سناریوی خاص، فرود را لغو کرده و تصمیم به اوج‌گیری مجدد می‌گیرند. در این حالت، سیستم ناوبری عمودی خودکار (VNAV) به طور ناگهانی قطع شده و بار کاری خلبانان را افزایش می‌دهد.[3][4]

با وجود تایید عدم وجود خطر ایمنی، شرکت‌های هواپیمایی تمایلی به استفاده از این به‌روزرسانی ندارند. «یونایتد ایرلاینز» که بزرگترین مشتری مکس ۱۰ محسوب می‌شود، به صراحت اعلام کرده است که هواپیماهای مجهز به نرم‌افزار U14 را نمی‌پذیرد. «ساوت‌وست ایرلاینز» نیز ترجیح داده است هواپیماهای جدید خود را با نسخه‌های قدیمی‌تر نرم‌افزار دریافت کند تا از بروز اختلالات عملیاتی جلوگیری نماید.[1][3]

نرم‌افزار مورد بحث که توسط شرکت «جی‌ای اروسپیس» توسعه یافته است، با هدف بهبود عملکرد سیستم‌های پروازی معرفی شد. با این حال، خطوط هوایی متوجه شدند که این نسخه در شرایط خاص، بار کاری خلبانان را به شدت افزایش می‌دهد. سابقه بروز مشکلات سازگاری در نمایشگرهای هدآپ هواپیماهای ساوت‌وست در سال ۲۰۲۲ نیز مقاومت فعلی آن‌ها را در برابر این به‌روزرسانی تشدید کرده است.[3][4]

شرکت‌های «آلاسکا ایرلاینز» و «امریکن ایرلاینز» نیز تایید کرده‌اند که هیچ‌یک از هواپیماهای مکس فعال در ناوگان آن‌ها از نسخه نرم‌افزاری مورد بحث استفاده نمی‌کنند. خطوط هوایی نگران هستند که تغییرات مکرر در سیستم‌های خودکار پرواز، نیازمند آموزش‌های اضافی برای خدمه باشد و برنامه‌ریزی‌های عملیاتی آن‌ها را مختل کند. این مقاومت نشان‌دهنده حساسیت بالای شرکت‌ها به تغییرات نرم‌افزاری پس از بحران‌های پیشین بوئینگ است.[2][4]

توقف موقت روند صدور گواهینامه پرواز

در اواخر سپتامبر ۲۰۲۶، این نقص نرم‌افزاری باعث شد تا روند صدور گواهینامه پرواز برای بوئینگ ۷۳۷ مکس ۱۰ به طور موقت متوقف شود. «برایان بدفورد»، مدیر اداره هوانوردی فدرال، در تاریخ ۲۸ سپتامبر اعلام کرد: «ما صدور گواهینامه مدل ۱۰ را تا زمانی که متقاعد شویم مشکلی در اینجا وجود ندارد، به تاخیر خواهیم انداخت.» انتشار این خبر باعث افت ۶.۹ درصدی ارزش سهام بوئینگ شد.[5][6]

هیئت بررسی اقدامات اصلاحی وابسته به اداره هوانوردی فدرال در دوم اکتبر تشکیل جلسه داد و پس از بررسی داده‌های فنی، به این نتیجه رسید که نقص یادشده یک خطر ایمنی پرواز محسوب نمی‌شود. دلیل این تصمیم آن بود که خلبانان در صورت قطع سیستم ناوبری عمودی، همچنان کنترل کامل و دستی هواپیما را در اختیار دارند و هشدارهای کابین کاملا واضح هستند.[1][6]

این هیئت بررسی متشکل از متخصصان حوزه‌های کنترل پرواز، پیشرانه و آزمایش‌های پروازی بود. تیم کارشناسی تایید کرد که خلبانان برای مواجهه با قطع سیستم ناوبری عمودی در زمان اوج‌گیری مجدد آموزش دیده‌اند. این نهاد نظارتی تاکید کرد که در حال حاضر نیازی به توقف کامل پروازها یا تاخیر بیشتر در روند صدور گواهینامه نهایی برای این مدل از هواپیماها نیست.[1][6]

برای رفع نگرانی‌های موجود، بوئینگ متعهد شده است که یک بولتن ویژه برای تمامی اپراتورهای ۷۳۷ مکس صادر کند. این دستورالعمل به خلبانان آموزش می‌دهد که چگونه قطع ناگهانی سیستم VNAV را تشخیص داده و به درستی به آن واکنش نشان دهند. همزمان، مهندسان بوئینگ در حال کار بر روی یک به‌روزرسانی جامع‌تر برای حل ریشه‌ای این مشکل هستند که در آینده ارائه خواهد شد.[3][6]

پیامدهای تاخیر برای ناوگان جهانی

بوئینگ ۷۳۷ مکس ۱۰، بزرگترین عضو این خانواده است که با ظرفیت حمل تا ۲۳۰ مسافر، برای رقابت مستقیم با ایرباس A321neo طراحی شده است. این هواپیما در حال حاضر بیش از ۱۵۰۰ سفارش ثبت‌شده از سوی خطوط هوایی سراسر جهان دارد. تاخیرهای مکرر در صدور گواهینامه، برنامه‌های نوسازی ناوگان شرکت‌هایی مانند یونایتد را مختل کرده و آن‌ها را مجبور به اجاره هواپیماهای جایگزین کرده است.[5][7]

در سطح کلان، این چالش‌های فنی به رقیب اروپایی بوئینگ فرصت داده است تا تسلط خود را بر بازار هواپیماهای باریک‌پیکر افزایش دهد. در حالی که بوئینگ درگیر رفع ایرادات نرم‌افزاری است، برخی خطوط هوایی به سمت سفارش مدل‌های ایرباس متمایل شده‌اند. این تغییر رویکرد، فشار مضاعفی را بر ترازنامه مالی بوئینگ که در تلاش برای جبران خسارت‌های پیشین است، وارد می‌کند.[5][7]

با رفع مانع ایمنی از سوی اداره هوانوردی فدرال، انتظار می‌رود بوئینگ ۷۳۷ مکس ۱۰ در اواخر سال ۲۰۲۶ یا اوایل ۲۰۲۷ گواهینامه نهایی خود را دریافت کند. چالش اصلی بوئینگ اکنون متقاعد کردن خطوط هوایی برای پذیرش هواپیماهایی است که از نظر نرم‌افزاری با استانداردهای عملیاتی آن‌ها همخوانی ندارند. روند تحویل این سفارشات عظیم به توافقات فنی پیش‌رو بستگی خواهد داشت.[4][7]