صدور گواهی پرواز بوئینگ ۷۳۷ مکس ۱۰ از سوی FAA پس از سال‌ها وقفه نظارتی

اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) روز سه‌شنبه رسماً گواهینامه نوع هواپیمای بوئینگ ۷۳۷ مکس ۱۰ را صادر کرد و به این ترتیب بزرگ‌ترین جت باریک‌پیکر این شرکت برای پروازهای تجاری مسافربری تایید شد. این اقدام رگولاتور به فرایند چندساله‌ای پایان داد که بارها ورود این هواپیما به بازار را به تعویق انداخته بود.[1][2]

بوئینگ اکنون می‌تواند تحویل سفارش‌های انباشته خطوط هوایی را آغاز کند؛ مشتریانی که سال‌ها منتظر افزودن این مدل پرظرفیت به ناوگان خود بوده‌اند. مکس ۱۰ با طول ۴۳٫۸ متر گنجایش تا ۲۳۰ مسافر را دارد و مشخصاً برای رقابت مستقیم با ایرباس A321neo مهندسی شده است.[3][5]

کسب این گواهی یک نقطه عطف تجاری سرنوشت‌ساز برای بخش هواپیماهای تجاری بوئینگ به شمار می‌رود؛ بخشی که طی سال‌های اخیر در حفظ سهم بازار خود در برابر رقیب اروپایی با دشواری مواجه بود. ایرلاین‌ها به شکل فزاینده‌ای به هواپیماهای تک‌راهرو بزرگ‌تری روی آورده‌اند که در مسیرهای بین‌شهری و قاره‌ای، هزینه عملیاتی کمتری به ازای هر صندلی تحمیل می‌کنند.[2][4]

نظارت موشکافانه رگولاتورها

مسیر صدور گواهینامه مکس ۱۰ پس از سوانح مرگبار دو فروند هواپیمای مکس ۸ در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ به شدت طولانی و پیچیده شد. آن حوادث که منجر به جان باختن ۳۴۶ نفر شد، شیوه ارزیابی و تایید مدل‌های جدید توسط FAA را به کلی دگرگون کرد.[2][5]

نهادهای نظارتی بوئینگ را ملزم به اعمال اصلاحات فنی گسترده در سراسر خانواده مکس کردند که تمرکز اصلی آن بر سیستم بهبود ویژگی‌های مانورپذیری (MCAS) بود. در پرونده مکس ۱۰، نرم‌افزار کنترل پرواز و افزونگی حسگرهای زاویه حمله نیز زیر ذره‌بین مضاعف قرار گرفت.[1][3]

حادثه جدا شدن درپوش درِ میانی یک فروند مکس ۹ خطوط هوایی آلاسکا ایرلاینز در ژانویه ۲۰۲۴، جدول زمانی پروژه را پیچیده‌تر کرد. آن رویداد باعث شد FAA سقف مشخصی برای نرخ تولید ماهانه بوئینگ تعیین کند و بازرسی‌های همه‌جانبه‌ای از کنترل کیفیت کارخانه‌های این شرکت آغاز نماید.[5][6]

این آژانس در بیانیه رسمی روز سه‌شنبه خود تصریح کرد: «FAA پس از بررسی جامع طراحی و سامانه‌های کنترل پرواز بوئینگ ۱۰-۷۳۷، تایید کرد که این هواپیما تمامی استانداردها و الزامات ایمنی و صدور گواهینامه را برآورده کرده است.»[1]

اثرات مستقیم بر ناوگان ایرلاین‌ها

شرکت‌های هواپیمایی بزرگ ایالات متحده از جمله یونایتد ایرلاینز و دلتا ایرلاینز، راهبردهای توسعه داخلی خود را بر پایه مکس ۱۰ طراحی کرده‌اند. یونایتد به‌تنهایی بیش از ۲۵۰ فروند از این مدل را سفارش داده است؛ هرچند تاخیرهای متوالی پیشین، این شرکت را ناچار کرده بود موقتاً این مدل را از برنامه‌های ظرفیتی خود خارج کند.[2][5]

اسکات کربی، مدیرعامل یونایتد ایرلاینز، پیش‌تر از روند طولانی تایید ابراز نارضایتی کرده و در اوایل سال جاری گفته بود این شرکت در حال بررسی گزینه‌های جایگزین ناوگان است. تاییدیه روز سه‌شنبه اطمینان مالی و برنامه‌ریزی لازم را برای نهایی‌سازی برنامه تحویل این سفارش‌ها از سال ۲۰۲۷ به بعد فراهم می‌کند.[2][3]

رایان‌ایر، بزرگ‌ترین شرکت هواپیمایی اقتصادی اروپا، دیگر مشتری کلیدی این هواپیما است. این ایرلاین ایرلندی در سال ۲۰۲۳ قراردادی بزرگ برای خرید تا ۳۰۰ فروند مکس ۱۰ به ارزش اسمی بیش از ۴۰ میلیارد دلار منعقد کرد تا موتور محرک توسعه ناوگان خود در دهه آینده باشد.[4][6]

مکس ۱۰ به مکانیزم ویژه ارابه‌های فرود تلسکوپی مجهز است؛ یک راه‌حل مهندسی منحصربه‌فرد که برای تطبیق بدنه طویل‌تر هواپیما و هم‌زمان حفظ فاصله ایمن موتورهای غول‌پیکر LEAP-1B از سطح باند طراحی شده است. FAA این سامانه نوین ارابه فرود را تحت آزمایش‌های فیزیکی سنگین قرار داد.[3][4]

میدان رقابت تجاری

با وجود پیروزی در اخذ گواهینامه، بوئینگ برای رقابت با سهم بازار ایرباس A321neo مسیر دشواری در پیش دارد. سازنده اروپایی توانسته است نزدیک به ۶۰ درصد از بازار باریک‌پیکرهای بزرگ را به خود اختصاص دهد و از غیبت مکس ۱۰ برای بستن قراردادهای کلان با خطوط هوایی بین‌المللی نهایت بهره را ببرد.[3][5]

هواپیمای A321neo برد پروازی اندکی بیشتر و ظرفیت صندلی بالاتری در مقایسه با مکس ۱۰ ارائه می‌دهد و همین ویژگی آن را به گزینه اول برای مسیرهای طولانی‌تر فرااقیانوسی بدل کرده است. با این حال، بوئینگ ادعا می‌کند مکس ۱۰ در شبکه‌های پروازی متعارف داخلی کارایی اقتصادی بالاتری دارد.[4][6]

محدودیت‌های خط تولید به عنوان چالش فوری و ملموس بوئینگ باقی مانده است. گرچه FAA طراحی هواپیما را تایید کرده، اما نظارت دقیق خود بر خطوط مونتاژ رنتون واشنگتن را حفظ نموده که این امر سرعت شرکت را در ترخیص انباشت حدود ۱۰۰۰ سفارش مکس ۱۰ محدود می‌کند.[1][2]

تنگناهای شبکه تامین در کل صنعت هوافضا نیز مانع افزایش نرخ تولید بوئینگ و ایرباس است. کمبود موتور، قطعات فورجینگ تخصصی و ملزومات کابین مسافران به این معنی است که ایرلاین‌ها در ابتدا با شیب کندی در دریافت سفارش‌های جدید مکس ۱۰ مواجه خواهند بود.[3][5]

مراحل نهایی تا تحویل

پیش از سوار شدن مسافران، هر یک از شرکت‌های هواپیمایی باید پروتکل‌های آمادگی عملیاتی خود را اجرا کنند. این مراحل شامل تکمیل دوره‌های بازآموزی خلبانان، اخذ مجوزهای مسیر پروازی و انجام پروازهای ارزیابی میدانی با چیدمان اختصاصی کابین است.[1][4]

اداره هوانوردی فدرال دوره‌های شبیه‌ساز پرواز مشخصی را برای خلبانان مکس ۱۰ اجباری کرده است. این الزام تضمین می‌کند که کادر پرواز پیش از آغاز پروازهای درآمدزا، تسلط کاملی بر رفتار آیرودینامیکی و هشدارهای اصلاح‌شده این مدل جدید به دست آورند.[1][6]

تحلیلگران بازار انتظار دارند نخستین پروازهای مسافربری مکس ۱۰ در اوایل سال ۲۰۲۷ کلید بخورد. این تاییدیه پایان بخش فصل پرفرازونشیب توسعه خانواده ۷۳۷ مکس است و سبد محصول بوئینگ را تا پایان دهه جاری میلادی به ثبات می‌رساند.[2][3]