قطع کمک‌های غذایی برنامه جهانی غذا به ۵۰۰ هزار نفر در غزه به دلیل بحران شدید بودجه

برنامه جهانی غذا وابسته به سازمان ملل متحد با اشاره به بحران شدید ناشی از کاهش کمک‌های مالی کشورهای اهداکننده، کمک‌های غذایی ماهانه به حدود ۵۰۰ هزار نفر در نوار غزه را متوقف کرده است. این کاهش که از همین ماه به اجرا درمی‌آید، پوشش این نهاد را از ۱٫۶ میلیون نفر به ۱٫۱ میلیون نفر کاهش می‌دهد.[1][3]

این تصمیم در شرایطی اتخاذ می‌شود که غزه در آستانه ورود به چهارمین زمستان پس از آغاز درگیری‌ها قرار دارد و این کمک‌ها شریان حیاتی ساکنان به شمار می‌رفت. مقام‌های برنامه جهانی غذا تأکید کردند که این اقدام منحصراً ناشی از محدودیت‌های مالی است، نه بهبود شرایط انسانی در منطقه و نه موانع لجستیکی در دسترسی به مردم.[2][4]

«شان هیوز»، مدیر برنامه جهانی غذا در سرزمین‌های فلسطینی، روز دوشنبه اظهار داشت: «از همین ماه، نیم میلیون نفر را از فهرست دریافت‌کنندگان کمک‌های خود حذف می‌کنیم.» وی تأکید کرد که ۱٫۱ میلیون نفر باقیمانده، تقریباً نیمی از جمعیت جنگ‌زده غزه را تشکیل می‌دهند.[2][4]

این نهاد گزارش داد که در سال ۲۰۲۶ کمتر از نیمی از بودجه معمول عملیات‌های خود در فلسطین را دریافت کرده است. برنامه جهانی غذا برای حفظ ادامه فعالیت‌های حیاتی اضطراری در غزه و کرانه باختری طی شش ماه آینده، نیازمند تزریق فوری ۴۵۰ میلیون دلار بودجه است.[1][4]

گسترش دامنه کاهش کمک‌ها

کسری بودجه این نهاد را وادار ساخته است که هم‌زمان چندین بخش از سازوکار واکنش اضطراری خود را کوچک‌تر کند. افزون بر حذف کامل نیم میلیون نفر از فهرست دریافت بسته‌های ماهانه، این آژانس حجم کمک‌های ارائه‌شده به افرادی را که همچنان مشمول دریافت هستند نیز کاهش می‌دهد.[1][3]

آشپزخانه‌های عمومی تحت حمایت برنامه جهانی غذا زین‌پس روزانه ۱۵۰ هزار وعده غذای گرم توزیع خواهند کرد؛ رقمی که نسبت به ظرفیت پیشین ۲۵۰ هزار وعده، کاهشی چشمگیر را نشان می‌دهد. همچنین توزیع غذای گرم برای خانواده‌های ساکن در مناطق صعب‌العبور، به‌ویژه نواحی مجاور مناطق تحت کنترل ارتش اسرائیل، به یک روز در میان کاهش خواهد یافت.[1]

توزیع اقلام اساسی نیز با محدودیت‌های مشابهی مواجه شده است. شمار فلسطینیانی که بسته‌های ماهانه آرد و سهمیه غذایی دریافت می‌کنند، از ۱٫۱ میلیون نفر به ۶۰۰ هزار نفر کاهش می‌یابد. برنامه‌های کمک نقدی نیز که به خانواده‌ها اجازه می‌داد مایحتاج خود را از بازارهای محلی بخرند، از ماه ژوئیه تاکنون با کاهش‌های متوالی مواجه بوده است.[1][3]

این کاهش‌ها در غزه پس از اقدامات مشابهی صورت می‌گیرد که ماه گذشته در کرانه باختری اجرا شد. در ماه سپتامبر، برنامه جهانی غذا با استناد به کسری مزمن کمک‌های بین‌المللی، شمار دریافت‌کنندگان کمک در این اراضی اشغالی را به نصف رساند و از ۴۰۰ هزار نفر به ۲۰۰ هزار نفر تقلیل داد.[4]

ناامنی حاد غذایی

این عقب‌نشینی در ارائه خدمات حمایتی در بستری از محرومیت فراگیر رخ می‌دهد. بر پایه تازه‌ترین ارزیابی‌های سازمان ملل، حدود ۱٫۴ میلیون نفر—معادل دو سوم جمعیت غزه—همچنان در وضعیت ناامنی حاد غذایی به سر می‌برند و برای زنده ماندن وابستگی شدیدی به کمک‌های خارجی دارند.[1][3]

بحران انسانی در این باریکه فراتر از کمبود مواد غذایی است. دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل برآورد می‌کند که ۹۴ درصد از جمعیت غزه به سرپناه و اقلام اولیه زندگی نیاز فوری دارند. در حال حاضر حدود ۶۵ درصد از خانواده‌ها در چادر یا اقامتگاه‌های موقت زندگی می‌کنند.[1]

«کارل اسکاو»، سرپرست اجرایی برنامه جهانی غذا، روز یکشنبه با سفر به غزه شرایط میدانی را ارزیابی کرد. او اوضاع معیشتی ساکنان را فاجعه‌بار توصیف کرد و یادآور شد که مردم از سرپناه مناسب، خدمات پایه و امنیت جانی محروم‌اند.[4]

اسکاو پس از این بازدید هشدار داد: «این کاهش‌ها درست در شرایطی رخ می‌دهد که با چهارمین زمستان روبه‌رو هستیم. پیام ما به جهان روشن است؛ اکنون زمان روی برگرداندن نیست، بلکه زمان افزایش مشارکت‌ها برای حفظ این کمک‌هاست.»[4]

مناقشه بر سر ارزیابی بحران

روند ارزیابی امنیت غذایی غزه همواره موضوع مناقشات شدید بین‌المللی بوده است. در اوت ۲۰۲۵، گزارش سامانه طبقه‌بندی مراحل امنیت غذایی سازمان ملل اعلام کرد که بخش‌هایی از غزه با شرایط قحطی مواجه‌اند؛ ادعایی که دولت اسرائیل آن را نادرست خواند و قویاً رد کرد.[2][4]

این طبقه‌بندی رسمی قحطی در دسامبر ۲۰۲۵ و پس از برقراری آتش‌بس با میانجی‌گری آمریکا لغو شد؛ امری که به برنامه جهانی غذا اجازه داد تا موقتاً کمک‌های خود را به ۱٫۸ میلیون نفر در ماه گسترش دهد. با این حال، عملیات‌ها و حملات نظامی نقطه‌ای در طول سال ۲۰۲۶ ادامه یافته است.[2][4]

هیوز خاطرنشان کرد که گسترش موقت این پوشش مانند یک شریان حیاتی برای مردم عمل کرد. او با تأکید بر اینکه مانع کنونی مالی است و نه لجستیکی، افزود: «اما امروز به جای تثبیت یا توسعه کمک‌ها، عملاً مجبور به کاهش آن شده‌ایم.»[4]

سازمان‌های بشردوستانه هشدار می‌دهند که تلفیق جیره‌های غذایی کاهش‌یافته، نبود سرپناه زمستانی مناسب و تداوم خصومت‌ها می‌تواند تثبیت شکننده‌ای را که اوایل سال جاری حاصل شده بود، به سرعت از بین ببرد. برنامه جهانی غذا هشدار داده که با شروع سرمای هوا، نیازها بار دیگر به شدت جهش خواهد کرد.[1][3]

خستگی کشورهای اهداکننده

شکاف مالی ۴۵۰ میلیون دلاری، چالش فزاینده پیش‌روی نهادهای امدادی بین‌المللی در بحران‌های فرسایشی را برجسته می‌کند. با کشیده شدن جنگ به چهارمین سال، درخواست‌های کمک بشردوستانه کمتر از پیش به اهداف خود می‌رسند و سازمان‌ها ناچار به اجرای تریاژ و اولویت‌بندی شدید خدمات خود می‌شوند.[1][4]

تصمیم برنامه جهانی غذا مبنی بر حذف ۵۰۰ هزار نفر از فهرست مددجویان، از زمان آغاز درگیری‌ها یکی از بزرگ‌ترین موارد کاهش یک‌باره پوشش امدادی به شمار می‌رود. این نهاد تصریح کرده که بدون اقدام فوری کشورهای بزرگ اهداکننده، کاهش بیشتر دامنه فعالیت‌ها اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.[3][4]

پیامدهای اقتصادی در بازارهای محلی

کاهش کمک‌های نقدی پیامدهای دومینوواری بر اقتصاد شکننده غزه خواهد داشت. تزریق نقدینگی برنامه جهانی غذا به خانواده‌ها امکان می‌داد محصولات کشاورزی تازه و کالاهای محلی را بخرند که این روند از تجار و کشاورزان باقی‌مانده نیز حمایت می‌کرد.[1][3]

با کاهش شدید این پرداخت‌های نقدی، قدرت خرید صدها هزار شهروند عملاً از میان خواهد رفت. اقتصاددانان حوزه بشردوستانه هشدار می‌دهند که این خروج ناگهانی نقدینگی می‌تواند به سقوط قیمت‌ها در بازارهای محلی بینجامد و زنجیره‌های تأمین محدود فعلی را نیز بیش از پیش بی‌ثبات سازد.[1][4]

این آژانس تأکید کرده که ظرفیت‌های تدارکاتی‌اش برای توزیع کمک‌ها همچنان پابرجاست و بحران صرفاً ریشه در کمبود منابع مالی دارد. هیوز با درخواست مجدد برای اقدام فوری بین‌المللی تأکید کرد: «این اتفاق نه به خاطر نبود دسترسی بشردوستانه، بلکه صرفاً به دلیل نبود بودجه رخ داده است.»[4]