گزارش جدید سازمان ملل در کاپ۳۱: کاهش ۶ برابری تلفات بلایای طبیعی با توسعه سامانههای هشدار زودهنگام
گزارش جدید سازمان ملل نشان میدهد که ۷۰ درصد از کشورهای جهان اکنون به سامانههای هشدار زودهنگام مجهز شدهاند که تلفات بلایای طبیعی را به شدت کاهش داده است. همزمان، یک پلتفرم ۳ میلیارد دلاری برای تبدیل این هشدارها به اقدامات پیشگیرانه راهاندازی شد.
به قلم پریسا مرادی
این خبر را به اشتراک بگذارید
فرض رایج مبنی بر اینکه رویدادهای شدید آبوهوایی ناگزیر به تلفات گسترده انسانی منجر میشوند، با دادههای جدید جهانی به چالش کشیده شده است. شواهد ارائهشده در اجلاس اقلیمی کاپ۳۱ در آنتالیا، این روایت را رد کرده و نشان میدهد که آمادگی پیش از بحران، نرخ بقا را به طور بنیادین تغییر میدهد.[1][2]
بر اساس گزارش «وضعیت جهانی سامانههای هشدار زودهنگام چندگانه ۲۰۲۶» که در ۱۱ نوامبر توسط سازمان جهانی هواشناسی و دفتر کاهش خطر بلایای سازمان ملل منتشر شد، وجود زیرساختهای جامع هشدار، هزینههای انسانی را به شدت کاهش میدهد. این دادهها تضاد آشکاری را میان کشورهای آماده و آسیبپذیر به تصویر میکشند.[1]
این گزارش نشان میدهد در کشورهایی که از قابلیتهای هشدار زودهنگام جامع و گسترده برخوردارند، نرخ مرگومیر ناشی از بلایای طبیعی ۶.۱ برابر کمتر از کشورهایی است که سیستمهای محدود یا متوسطی دارند. علاوه بر این، تعداد افراد آسیبدیده از بحرانها در این کشورهای آماده، ۳.۲ برابر کمتر ثبت شده است.[1]
پوشش جهانی این سامانهها اکنون به یک نقطه عطف تاریخی رسیده است؛ به طوری که ۱۳۶ کشور از برخورداری از سطحی از قابلیتهای هشدار زودهنگام خبر دادهاند. این رقم معادل ۷۰ درصد از کل کشورهای جهان است که نشاندهنده رشد چشمگیر ۱۴۳ درصدی از زمان آغاز گزارشدهی در سال ۲۰۱۵ است.[1]
این پیشرفت بر پایه بهبود در اشتراکگذاری دادههای جهانی و شبکههای رصدی استوار است. در سال ۲۰۲۵، نسبت کشورهای عضو سازمان جهانی هواشناسی که دادههای خود را از ایستگاههای استاندارد به اشتراک میگذارند، از ۳۷ درصد به ۵۲ درصد افزایش یافت که پایه هواشناسی لازم را برای پیشبینیهای دقیق فراهم میکند.
پیشرفتهای فناوری در حوزه ارتباطات نیز نقش مهمی در این توسعه ایفا کردهاند. تا اواسط سال ۲۰۲۶، ۳۸ کشور سیستمهای پخش سلولی مبتنی بر تلفن همراه را برای هشدارهای عمومی به طور کامل عملیاتی کرده و ۱۷ کشور دیگر نیز در مراحل پایانی استقرار این فناوری قرار دارند.
شکافهای منطقهای در برابر خطرات اقلیمی
علیرغم پیشرفتهای بیسابقه جهانی، گزارش سازمان ملل بر شکافهای عمیق و پایدار در مناطقی که بیشترین آسیبپذیری را در برابر تغییرات اقلیمی دارند، تاکید میکند. توزیع زیرساختهای هشدار زودهنگام در میان مناطق مختلف اقتصادی و جغرافیایی جهان همچنان به شدت نابرابر و نامتوازن باقی مانده است.[1]
کشورهای جزیرهای کوچک در حال توسعه که با تهدیدات موجودیتی ناشی از افزایش سطح آب دریاها و طوفانهای شدید روبرو هستند، در حال حاضر کمترین پوشش سیستمهای هشدار را گزارش کردهاند. کشورهای کمتر توسعهیافته نیز پایینترین نمرات جامعیت را ثبت کردهاند که جمعیت آنها را در برابر شوکهای اقلیمی بیدفاع میگذارد.[1]
تحلیلهای منطقهای نشاندهنده تغییرات پویایی در آمادگی در برابر بلایا است. قاره آفریقا در یک سال گذشته با اضافه شدن ۱۱ کشور جدید به شبکه هشدار، بزرگترین جهش را ثبت کرده است. این افزایش، پوشش منطقهای آفریقا را به ۷۷ درصد رسانده و میانگین جامعیت آن را با قاره آمریکا برابر کرده است.[1]
در مقابل، اروپا و آسیای مرکزی همچنان بالاترین سطح از سیستمهای جامع هشدار زودهنگام را حفظ کردهاند که بازتابی از سرمایهگذاری مستمر در زیرساختهای هواشناسی است. در تضادی آشکار، کشورهای عربی در حال حاضر پایینترین نمرات جامعیت را در اختیار دارند که نشاندهنده نیاز حیاتی به سرمایهگذاری در خاورمیانه است.[1]
کمال کشور، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در امور کاهش خطر بلایا، تاکید کرد که اگرچه پیشرفتها غیرقابل انکار است، اما میلیونها نفر همچنان بدون محافظت باقی ماندهاند. وی هشدار داد که با تشدید النینو، تقویت اقدام زودهنگام در کشورهای آسیبپذیر باید به یک اولویت مطلق جهانی تبدیل شود.[1]
عبور از هشدار به اقدام پیشگیرانه
با درک این واقعیت که هشدار زودهنگام بدون داشتن ابزار لازم برای اقدام بیفایده است، سازمان ملل در ۱۲ نوامبر یک ابتکار مالی بیسابقه را در کاپ۳۱ راهاندازی کرد. پلتفرم «تامین مالی خطر بلایای سازمان ملل» با هدف پر کردن شکاف حیاتی میان دریافت هشدار و اجرای واکنش اضطراری ایجاد شده است.[2]
این پلتفرم جدید تلاش میکند تا سال ۲۰۳۰ به بیش از ۳ میلیارد دلار منابع مالی برای مدیریت ریسک دسترسی پیدا کند. این ابتکار با تجمیع منابع و تخصص شش آژانس بزرگ سازمان ملل، برای محافظت از ۷۵ میلیون نفر و معیشت آنها در برابر شوکهای اقلیمی طراحی شده است.[2]
فلسفه اصلی این پلتفرم، قابل پیشبینی کردن و تنظیم پیشاپیش بودجههای بشردوستانه به جای واکنشهای پس از وقوع حادثه است. با ترکیب دادههای دقیق هواشناسی و تحلیلهای پیشبینیکننده با بودجههای اختصاصی، دولتها میتوانند روزها پیش از وقوع سیل یا طوفان، اقدامات پیشگیرانه را در مناطق در معرض خطر آغاز کنند.[2]
پیش از رونمایی رسمی، این پلتفرم نتایج ملموسی را در میدان عمل به اثبات رسانده است. دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل و یونیسف موفق شدند بیمهنامههای تخصصی را به عنوان یک شبکه ایمنی مالی برای برنامههای اقدام پیشگیرانه خود در مناطق پرخطر و آسیبپذیر اجرایی کنند.[2]
این تلاشهای اولیه با پشتیبانی تیمهای تخصصی بیمه در برنامه جهانی غذا انجام شد. رانیا دگاش، معاون این نهاد، خاطرنشان کرد که برنامه جهانی غذا به عنوان بزرگترین کاربر تامین مالی پیشتنظیمشده، امسال نزدیک به ۲۱۱ میلیون دلار برای محافظت از ۹.۶ میلیون نفر در ۵۰ کشور تضمین کرده است.[2]
تاثیر گستردهتر چنین سازوکارهای مالی در سطح جهانی در حال حاضر قابل مشاهده است. در سال ۲۰۲۵، تعداد چارچوبهای فعال اقدام پیشگیرانه با ۷۰ درصد افزایش به ۲۶۲ مورد در ۷۵ کشور رسید. این سیستمها ۱۴۶ مداخله مشخص را با پشتیبانی ۱۱۹.۹ میلیون دلار برای کمک به ۱۰ میلیون نفر فعال کردند.[1]
نقش بیمه در تابآوری اقتصاد کلان
معماری مالی مورد نیاز برای تابآوری جهانی فراتر از کمکهای بشردوستانه است و بخش بیمه خصوصی را نیز به شدت درگیر میکند. در نشست جهانی بیمه پایدار در حاشیه کاپ۳۱، ابتکار مالی برنامه محیط زیست سازمان ملل یک مقاله راهبردی درباره خطرات فیزیکی فزاینده اقلیمی منتشر کرد.[3]
این گزارش با عنوان «از آسیبپذیری تا قابلیت بیمه شدن» استدلال میکند که شکاف حفاظتی بیمه دیگر محدود به کشورهای در حال توسعه نیست. مناطق پردرآمد از جمله آمریکای شمالی، اروپا و استرالیا نیز به دلیل افزایش فراوانی و شدت آتشسوزیها و سیلها، به طور فزایندهای با خسارات غیرقابل بیمه مواجه هستند.[3]
زمانی که داراییهای فیزیکی قابلیت بیمه شدن خود را از دست میدهند، اثرات اقتصادی زنجیرهای آن بسیار عمیق است. خسارات بیمهنشده، بار مالی را مستقیماً به دوش خانوارها، کسبوکارها و مالیاتدهندگان منتقل میکند و در نهایت ثبات اقتصاد کلان و سرمایهگذاریهای خصوصی در زیرساختهای حیاتی را به خطر میاندازد.[3]
بوچ باکانی، رئیس بخش بیمه در برنامه محیط زیست سازمان ملل، تاکید کرد که این صنعت باید از یک ذهنیت واکنشی به فرهنگ پیشگیری تغییر مسیر دهد. او استدلال کرد که سرمایهگذاری در تابآوری اقلیمی پیش از وقوع فاجعه تنها راه عملی است و قابلیت بیمه شدن و تابآوری مفاهیمی جداییناپذیرند.[3]
این مقاله راهبردی، استراتژیهای مشخصی را برای شرکتهای بیمه جهت تسریع تابآوری در اقتصاد کلان ترسیم میکند. این موارد شامل تعیین ارزش مالی خساراتِ جلوگیریشده، تشویق اقدامات پیشگیرانه از طریق تعدیل حق بیمه، و همکاری با دولتها برای ادغام سازگاری اقلیمی در قوانین ساختوساز و برنامهریزی شهری است.[3]
بخش بیمه با قیمتگذاری دقیق ریسک و پاداش دادن به سازگاری پیشگیرانه، میتواند تغییرات سیستماتیک ایجاد کند. این رویکرد، بیمه را از یک مکانیسم ساده جبران خسارت پس از بحران، به ابزاری فعال تبدیل میکند که سرمایهها را به سمت زیرساختهای مقاوم و توسعه پایدار جوامع هدایت میکند.[3]
ضرورت سرمایهگذاری در جوامع محلی
از دیدگاه نیروهای امدادی در خط مقدم، اهمیت تامین مالی پیشتنظیمشده غیرقابل انکار است. جاگان چاپاگان، دبیرکل فدراسیون بینالمللی صلیب سرخ، در نشست رهبران کاپ۳۱ به یک پارادوکس خطرناک اشاره کرد: بلایای ناشی از تغییرات اقلیمی در حالی نیازهای بشردوستانه را به اوج رساندهاند که بودجههای جهانی به شدت در حال کاهش است.
چاپاگان با قاطعیت از هدایت سرمایهگذاریها به سمت آمادگی در سطح محلی و اقدامات پیشگیرانه دفاع کرد. او تاکید کرد که مداخلات مالی به موقع پیش از وقوع بحران، برای کاهش اثرات ویرانگر بر سلامت عمومی، امنیت غذایی و معیشت اولیه جمعیتهای در معرض خطر، امری کاملاً ضروری است.
پیام صلیب سرخ در این اجلاس بر واقعیت انسانی نهفته در پس آمارهای اقتصاد کلان متمرکز بود. خواه خانوادهای باشد که از سیلابهای فزاینده میگریزد، یا کشاورزی که نابودی محصولش را بر اثر خشکسالی میبیند، هدف نهایی تابآوری، محافظت از جان و زندگی تکتک انسانها در برابر این بحرانهاست.
پیام صلیب سرخ در این اجلاس بر واقعیت انسانی نهفته در پس آمارهای اقتصاد کلان متمرکز بود.
در شرایطی که کشورها برای تحقق هدف سازمان ملل مبنی بر «هشدار زودهنگام برای همه» تلاش میکنند، معیار موفقیت در حال تغییر است. دیگر تنها اندازهگیری تعداد هشدارهای صادرشده کافی نیست؛ آزمون واقعی این است که آیا جوامع دریافتکننده این هشدارها، منابع و توانایی لازم برای اقدام را در اختیار داشتهاند یا خیر.[1]
همگرایی شبکههای گسترده هواشناسی، پلتفرمهای نوآورانه تامین مالی سازمان ملل و مدلهای پیشگیرانه بیمه در کاپ۳۱، نشاندهنده یک چرخش استراتژیک در مدیریت بلایا است. جامعه جهانی اکنون با این وظیفه خطیر روبروست که پیش از وقوع شوک اقلیمی بعدی، این سیستمهای یکپارچه را به ۳۰ درصد باقیمانده از کشورهای جهان برساند.[2][3]
نکات کلیدی
- ۷۰ درصد از کشورهای جهان اکنون به سامانههای هشدار زودهنگام مجهز شدهاند که نرخ مرگومیر ناشی از بلایا را ۶.۱ برابر کاهش داده است.
- سازمان ملل در اجلاس کاپ۳۱ یک پلتفرم ۳ میلیارد دلاری برای محافظت از ۷۵ میلیون نفر تا سال ۲۰۳۰ راهاندازی کرد.
- قاره آفریقا با اضافه شدن ۱۱ کشور جدید به شبکه هشدار، بزرگترین جهش منطقهای را در یک سال گذشته ثبت کرده است.
- صنعت بیمه هشدار میدهد که بدون سرمایهگذاری در زیرساختهای مقاوم پیش از وقوع فاجعه، بسیاری از مناطق غیرقابل بیمه خواهند شد.
آنچه نمیدانیم
- نحوه دقیق توزیع و تخصیص بودجه ۳ میلیارد دلاری پلتفرم جدید سازمان ملل در میان کشورهای در حال توسعه و معیارهای اولویتبندی آنها هنوز به طور کامل شفاف نشده است.
- میزان مشارکت واقعی بخش خصوصی و شرکتهای بیمه در تامین مالی پروژههای سازگاری اقلیمی در کشورهای کمتر توسعهیافته همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
- مشخص نیست که کشورهای منطقه خاورمیانه و کشورهای عربی چه برنامه زمانبندی مشخصی برای جبران عقبماندگی خود در توسعه سامانههای جامع هشدار زودهنگام دارند.
- نهادهای بینالمللی
- تمرکز بر توسعه پوشش جهانی سامانههای هشدار و تامین مالی پیشگیرانه.
- صنعت بیمه
- تاکید بر پیوند ناگسستنی میان تابآوری اقلیمی و قابلیت بیمه شدن داراییها.
- سازمانهای امدادی
- درخواست برای هدایت بودجههای پیشگیرانه به جوامع محلی در خط مقدم.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- صدای جوامع محلی و بومی که در خط مقدم تغییرات اقلیمی قرار دارند و دانش سنتی آنها در مواجهه با بلایا.
- دولتهای محلی در کشورهای کمتر توسعهیافته که با چالشهای اجرایی و کمبود نیروی متخصص برای نگهداری این سامانهها روبرو هستند.
منابع
[1]UNDRRنهادهای بینالمللیMore countries than ever are reporting multi-hazard early warning systems
مطالعه در UNDRR →
[2]IOMنهادهای بینالمللیUN launches Disaster Risk Financing Platform at COP31 to make humanitarian responses faster and more predictable
مطالعه در IOM →
[3]UNEP FIصنعت بیمهCOP31 Global Sustainable Insurance Summit
مطالعه در UNEP FI →
بیشتر در محیط زیست
مشاهده همه →بحران اقلیمی
هشدار دانشمندان درباره آسیب به یخکره زمین و مسیر احیای آن در گزارش جدید سازمان ملل
6 منبع
گازهای گلخانهای
ایران پس از آمریکا و ترکیه در رتبه سوم افزایش انتشار گازهای گلخانهای جهان قرار گرفت
3 منبع
سامانههای هشدار زودهنگام
گزارش جدید سازمان ملل: تجهیز ۱۲۸ کشور به سامانههای هشدار زودهنگام بلایای طبیعی
2 منبع
معدنکاری اعماق دریا
واگذاری نخستین مجوزهای معدنکاری در اعماق اقیانوس آرام از سوی آمریکا در میان اعتراضات
5 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار محیط زیست با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





