حملات حوثی‌ها به تاسیسات نفتی عربستان سعودی؛ پایان آتش‌بس چهار ساله

عامل بازدارنده اصلی در بحران یمن طی چهار سال گذشته، یک آتش‌بس شکننده با میانجی‌گری سازمان ملل بود که تا حد زیادی حملات فرامرزی میان شورشیان حوثی تحت حمایت ایران و عربستان سعودی را متوقف کرده بود. این بازدارندگی روز سه‌شنبه زمانی در هم شکست که نیروهای حوثی رگباری هماهنگ از پهپادها و موشک‌های بالستیک را به عمق خاک عربستان شلیک کردند و مراکز غیرنظامی و زیرساخت‌های حیاتی انرژی را هدف قرار دادند [۱][۲]. این حملات که سخنگویان نظامی حوثی آن را تایید کرده و وعده ادامه آن را داده‌اند، نشان‌دهنده یک تشدید تنش جدی است که پادشاهی سعودی را به یک رویارویی نظامی مستقیم بازمی‌گرداند [۳].[1]

این حملات چندین مکان در سراسر عربستان سعودی، از جمله پایتخت، ریاض، و تاسیسات کلیدی نفت در استان شرقی را هدف قرار دادند. مقامات سعودی گزارش دادند که این حملات باعث آتش‌سوزی در چندین سایت انرژی شده و توقف موقت عملیات در تاسیسات آسیب‌دیده را به همراه داشته است [۲][۴]. تلفات انسانی قابل‌توجه بود و دست‌کم ۷۳ نفر از جمله غیرنظامیان و کارگران خارجی مجروح شدند [۴][۵]. مقیاس و دقت این حملات حاکی از ارتقای چشمگیر توانمندی‌های تهاجمی دوربرد حوثی‌ها است که احتمالاً با پشتیبانی مستمر تهران تسهیل شده است [۱][۵].[2]

پیامد اقتصادی فوری این رویداد در بازارهای جهانی انرژی احساس شد. در پی انتشار اخبار حملات و آتش‌سوزی‌های ناشی از آن در تاسیسات نفتی عربستان، قیمت نفت خام برنت افزایش یافت و به مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید [۶]. این جهش قیمتی بازتاب‌دهنده نگرانی‌های بازار نسبت به آسیب‌پذیری زیرساخت‌های انرژی عربستان سعودی است که بخش قابل‌توجهی از عرضه روزانه نفت جهان را تامین می‌کند. این حملات توانایی حوثی‌ها را برای اعمال قدرت در خارج از مرزهای یمن و اختلال در زنجیره‌های تامین جهانی نشان می‌دهد؛ تاکتیکی که پیش از این نیز به کار گرفته بودند، اما از زمان آتش‌بس سال ۲۰۲۲ در این مقیاس سابقه نداشته است [۱][۶].[3]

بستر استراتژیک این حملات عمیقاً با درگیری‌های گسترده‌تر منطقه‌ای در هم تنیده است. حوثی‌ها اقدامات نظامی خود را صراحتاً به جنگ جاری شامل ایران و اسرائیل مرتبط کرده و حملات خود به عربستان سعودی را به عنوان اقدامی تلافی‌جویانه در برابر همسویی ادعایی این پادشاهی با منافع غرب و اسرائیل توجیه می‌کنند [۱][۳]. حوثی‌ها با هدف قرار دادن زیرساخت‌های انرژی عربستان، قصد دارند فشار اقتصادی بر ریاض و متحدانش وارد کنند و همزمان ارزش خود را به عنوان یک جزء کلیدی از «محور مقاومت» ایران به نمایش بگذارند [۵].[1]

واکنش عربستان سعودی تاکنون بر رهگیری پرتابه‌های ورودی و مدیریت پیامدهای این حملات متمرکز بوده است. ائتلاف تحت رهبری عربستان که در سال ۲۰۱۵ در یمن مداخله نظامی کرد، اعلام نمود که چندین پهپاد و موشک را رهگیری کرده است، اگرچه موفقیت حملات حوثی‌ها نشان‌دهنده شکاف‌هایی در شبکه پدافند هوایی پادشاهی است [۲][۴]. ازسرگیری خصومت‌ها چالش مهمی برای ولیعهد محمد بن سلمان ایجاد می‌کند؛ کسی که تلاش کرده بود عربستان سعودی را از جنگ یمن خارج کند تا بر اصلاحات اقتصادی داخلی تحت ابتکار چشم‌انداز ۲۰۳۰ خود تمرکز نماید [۱].[2]

جامعه بین‌المللی این حملات را به طور گسترده محکوم کرده و خواستار توقف فوری درگیری‌ها و بازگشت به میز مذاکره شده است. با این حال، چشم‌انداز احیای روند دیپلماتیک در کوتاه‌مدت تیره به نظر می‌رسد. قصد اعلام‌شده حوثی‌ها برای ادامه حملات در «عمق پادشاهی» حاکی از یک دوره طولانی تشدید تنش است [۳]. فروپاشی آتش‌بس نه تنها بحران انسانی در یمن را تشدید می‌کند، بلکه بردار جدیدی از بی‌ثباتی را به خاورمیانه‌ای که از پیش ملتهب بوده وارد می‌سازد، که پیامدهای بالقوه‌ای برای امنیت انرژی جهانی و صف‌بندی‌های ژئوپلیتیک منطقه‌ای به همراه دارد [۱][۶].[1][3]

مرحله بعدی این درگیری احتمالاً به اقدامات تلافی‌جویانه عربستان سعودی و ظرفیت حوثی‌ها برای تداوم کارزار حملات دوربرد خود بستگی خواهد داشت. اگر پادشاهی با نیروی نظامی قابل‌توجهی علیه اهداف حوثی‌ها در یمن واکنش نشان دهد، خطر بازگشت به جنگ شدیدی که مشخصه سال‌های اولیه این درگیری بود، وجود دارد. در مقابل، یک واکنش محدود ممکن است حوثی‌ها را برای انجام حملات بیشتر جسورتر کند و محدودیت‌های پدافند هوایی عربستان و تحمل بین‌المللی در برابر اختلال در عرضه جهانی نفت را به بوته آزمایش بگذارد [۱][۲].

این حملات همچنین پرسش‌هایی را در مورد کارایی تلاش‌های بین‌المللی برای محدود کردن جریان تسلیحات پیشرفته به حوثی‌ها مطرح می‌کند. با وجود تحریم تسلیحاتی سازمان ملل، این گروه توانسته است زرادخانه قدرتمندی از پهپادها و موشک‌های بالستیک را گردآوری کند که قادر به هدف قرار دادن مواضعی در صدها کیلومتر دورتر هستند [۵]. تداوم اشاعه این سیستم‌های تسلیحاتی نه تنها عربستان سعودی را تهدید می‌کند، بلکه خطری برای کشتیرانی تجاری در دریای سرخ و تنگه باب‌المندب، که شریان‌های حیاتی تجارت جهانی محسوب می‌شوند، به شمار می‌رود [۱].