حمله گسترده پهپادی و موشکی اوکراین به پایگاه دریایی و پایانه‌های غلات روسیه در نووروسیسک

نیروهای اوکراینی با استفاده از یک آرایش هماهنگ متشکل از ۱۵ نوع تسلیحات مختلف ساخت داخل، شب گذشته به آخرین پایگاه بزرگ دریایی روسیه در دریای سیاه و دو پایانه حیاتی غلات در نووروسیسک حمله کردند. این عملیات گسترده که اهدافی در فاصله بیش از ۳۰۰ کیلومتری خط مقدم را هدف قرار داد، عملاً پناهگاه امنی را که ناوگان دریای سیاه روسیه پس از بیرون رانده شدن از کریمه اشغالی به آن تکیه کرده بود، از بین برد. کی‌یف با حمله همزمان به زیرساخت‌های نظامی و تجاری، سطح جدیدی از توان عملیاتی خود را به نمایش گذاشت و نشان داد که موقعیت‌های پشتیبان مسکو اکنون کاملاً در تیررس پایگاه صنعتی-دفاعی در حال رشد اوکراین قرار دارند.[1][3][4]

بسته حمله شامل مجموعه‌ای پیچیده از سامانه‌ها بود، از جمله پهپادهای جت‌موتور «پالیانیتسیا»، موشک‌های کروز ضدکشتی «نپتون» و شناورهای سطحی بدون سرنشین مانند پلتفرم‌های «ماگورا» و «مامای». بر اساس گزارش ستاد کل اوکراین و ارزیابی‌های ماهواره‌ای خسارات، این آتش‌بار با موفقیت از پدافند هوایی چندلایه نووروسیسک عبور کرد و به چهار کشتی جنگی روسیه آسیب رساند. در میان شناورهای آسیب‌دیده، ناوچه‌های حامل موشک کروز کالیبر «آدمیرال ماکاروف» و «آدمیرال اسن»، در کنار کشتی موشکی کوچک کلاس «بویان-ام» و کشتی گشتی «واسیلی بیکوف» دیده می‌شوند. استفاده همزمان از پهپادهای هوایی و دریایی، سامانه‌های موشکی زمین به هوای S-300 بندر را تحت فشار قرار داد و به مهمات اجازه داد تا به عمق مناطق فنی محل اسکله‌های زیردریایی نفوذ کنند.[3][4][6][7]

فراتر از پایگاه دریایی، این حمله خسارات جدی به زیرساخت‌های تجاری و صادراتی بندر وارد کرد و بلافاصله عملیات در دو تأسیسات بزرگ غلات را متوقف ساخت. پایانه «کارخانه محصولات نانوایی نووروسیسک» (NKHP) و «پایانه غلات نووروسیسک» (NZT) که در مجموع سهم بزرگی از صادرات محصولات کشاورزی روسیه را بر عهده دارند، هر دو مورد اصابت قرار گرفتند. منابع صنعتی گزارش دادند که یک گالری بارگیری فروریخته و چندین سیلو ذخیره‌سازی در آتش‌سوزی‌های متعاقب آن به وضوح آسیب دیده‌اند. سه پایانه غلات نووروسیسک در مجموع حدود ۴۰ درصد از صادرات غلات روسیه را تشکیل می‌دهند، که این آسیب فیزیکی به سیلوها و زیرساخت‌های حمل و نقل، یک مانع لجستیکی جدی ایجاد می‌کند.[2][5][8]

اختلال در این پایانه‌ها بلافاصله بازارهای جهانی کالا را تحت تأثیر قرار داد و آسیب‌پذیری زنجیره‌های تأمین غذای بین‌المللی در برابر درگیری‌های دریای سیاه را آشکار ساخت. معاملات آتی گندم شیکاگو در معاملات روزانه تا ۴ درصد افزایش یافت، زیرا معامله‌گران تنگنای ناگهانی در یکی از حیاتی‌ترین نقاط ترانزیت غلات جهان را در قیمت‌ها لحاظ کردند. در حالی که محموله‌های اوکراین پیش از این به دلیل حملات روسیه به کشتی‌های باری به شدت کاهش یافته بود، فلج شدن ناگهانی گره اصلی صادراتی خود روسیه، نگرانی‌های فوری را در میان واردکنندگان بزرگ در آفریقا و خاورمیانه در مورد افزایش قریب‌الوقوع قیمت‌ها و کمبود عرضه ایجاد کرد.[2][5]

تلفات غیرنظامی در منطقه کراسنودار قابل توجه بود و واکنش فوری مقامات دولتی محلی را در پی داشت. مقامات منطقه‌ای گزارش دادند که سه نفر از جمله یک کودک هشت ساله در این آتش‌بار شبانه کشته و دست‌کم ۲۴ نفر دیگر بر اثر سقوط آوار و انفجارهای ثانویه زخمی شدند. آندری کراوچنکو، شهردار نووروسیسک، وضعیت اضطراری را در سراسر شهرداری اعلام کرد و خاطرنشان ساخت که پس از ترکیدن دو خط لوله اصلی، آب شهر قطع شده است. تیم‌های امدادی برای اطفاء حریق‌هایی که در چندین واحد صنعتی و بیش از دو دوجین ساختمان مسکونی در مرکز پرجمعیت شهری رخ داده بود، اعزام شدند.[1][2]

از نظر استراتژیک، این عملیات نقطه عطف مهمی برای تولید تسلیحات داخلی اوکراین محسوب می‌شود. کی‌یف با تکیه کامل بر ۱۵ سامانه تسلیحاتی ساخت داخل، با موفقیت محدودیت‌های سیاسی مداوم اعمال شده توسط واشنگتن و پایتخت‌های اروپایی در مورد استفاده از موشک‌های دوربرد غربی علیه اهداف در عمق خاک روسیه را دور زد. ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، این حمله را به عنوان یک «عملیات منحصر به فرد» برجسته کرد و تأکید نمود که ادغام پهپادهای جت و شناورهای سطحی دریایی ثابت کرد که اوکراین می‌تواند به طور مستقل قدرت خود را به نمایش بگذارد. این قابلیت، برنامه‌ریزان نظامی روسیه را مجبور می‌کند تا حملات عمقی را بدون علائم هشدار دیپلماتیکی که معمولاً با استقرار مهمات تأمین شده توسط ناتو همراه است، در نظر بگیرند.[1][3][4]

این حمله همچنین یک رگ حیاتی ژئوپلیتیکی مرتبط با امنیت انرژی جهانی را لمس کرد، زیرا نووروسیسک میزبان پایانه کنسرسیوم خط لوله خزر (CPC) است، که شریان حیاتی برای رسیدن نفت قزاقستان به بازارهای جهانی محسوب می‌شود. ایالات متحده قبلاً از اوکراین خواسته بود که از هدف قرار دادن این زیرساخت خاص خودداری کند تا از شوک ناگهانی به قیمت‌های جهانی انرژی جلوگیری شود. اگرچه به نظر می‌رسد خود پایانه نفتی در این موج از حملات مستقیم در امان مانده است، اما نزدیکی حملات به تأسیسات صادرات نفت «ششخاریس» بر شکنندگی شدید این کریدور انرژی تأکید می‌کند. این حمله یادآور جدی است که شعاع انفجار اقتصادی جنگ بسیار فراتر از میدان نبرد فوری گسترش می‌یابد.[1][5]

برای ناوگان دریای سیاه روسیه، محاسبات جغرافیایی و تاکتیکی به طور اساسی تغییر کرده است. این ناوگان که ارزشمندترین شناورهای رزمی سطحی خود را از سواستوپول به نووروسیسک منتقل کرده بود تا از فشار بی‌امان قایق‌های پهپادی اوکراین فرار کند، اکنون می‌بیند که آخرین موقعیت پشتیبانش نیز به همان اندازه آسیب‌پذیر است. مسکو با یک انتخاب سخت و دشوار روبروست: یا فرسایش مستمر حامل‌های موشکی باقیمانده خود را در بندری که دیگر امن نیست، تحمل کند، یا آنها را حتی بیشتر به دریای آزوف یا دریای خزر عقب بکشد، حرکتی که عملاً نقش عملیاتی آنها را در درگیری جاری خنثی خواهد کرد.[6][7]