هشدار روسای اطلاعاتی آلمان: تشدید «جنگ سایه» روسیه خطر درگیری مستقیم نظامی دارد

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، روز پنج‌شنبه اعلام کرد که مسکو «هیچ قصدی برای حمله به هیچ عضوی از ناتو ندارد» و خطری متوجه اروپا نمی‌کند. با این حال، روسای سه دستگاه اصلی اطلاعاتی آلمان روز دوشنبه در پارلمان شهادت دادند که روسیه از پیش جنگ سایه‌ایِ اعلام‌نشده‌ای را مبتنی بر خرابکاری و ترور به راه انداخته که ادامه آن می‌تواند برلین را مستقیماً وارد یک منازعه نظامی کند.[2][4]

این شکاف عمیق روایی در جریان نشست استماع علنی و سالانه کمیته نظارت پارلمانی بوندستاگ آشکار شد. روسای سرویس‌های اطلاعات خارجی، امنیت داخلی و ضداطلاعات نظامی آلمان برآوردی کاملاً هماهنگ از تشدید بحران امنیتی ارائه داده و ساختار حاکمیتی مسکو را ساختاری تصویر کردند که فراتر از چارچوب‌های سنتی جاسوسی عمل می‌کند.[1][2]

مارتین یگر، رئیس سازمان اطلاعات برون‌مرزی آلمان (BND)، تندترین هشدار این جلسه را مطرح ساخت. او به نمایندگان گفت که کرملین اکنون ساختار سیاسی آلمان را یکی از هماوردان اصلی خود به شمار می‌آورد و عملیات‌های پنهان منتج از این نگاه، پیوندهای دو کشور را به آستانه‌ای به‌شدت بحرانی رسانده است.[1][4]

یگر در اظهارات خود تاکید کرد: «رویارویی کنونی ما با روسیه ابعاد تازه و به‌مراتب خطرناک‌تری به خود گرفته است.» وی صراحتاً اخطار داد که بردار کنونی حملات هیبریدی ممکن است از حد عملیات‌های با قابلیت انکار فراتر برود: «آلمان در معرض خطر کشانده‌شدن به یک منازعه قهرآمیز با روسیه قرار دارد.»[1][4]

رویداد فرودگاه لایپزیگ

فرماندهان اطلاعاتی آلمان به حوادث فیزیکی رخ‌داده در خاک این کشور اشاره کردند تا نشان دهند محاسبه ریسک در مسکو متحول شده است. شاخص‌ترین رخداد، کشف یک پهپاد مسلح به مواد منفجره در ماه اوت در فرودگاه لایپزیگ/هاله بود که در مجاورت هواپیماهای باری اوکراین رها شده بود.[2][5]

یگر حادثه لایپزیگ را شاهدی دانست بر اینکه خطر دیگر جنبه نظری ندارد: «در شرایط فعلی هیچ کشوری تهدیدی تا این اندازه مستقیم، همه‌جانبه و عینی متوجه آلمان نکرده است.» او این زنجیره اقدامات را جنگی اعلان‌نشده خواند که در تعاریف مرسوم حقوقی و دکترین‌های نظامی نمی‌گنجد.[2][4]

یگر در برابر نمایندگان مجلس تصریح کرد: «روسیه یک جنگ سایه تمام‌عیار علیه ما هدایت می‌کند؛ جنگی نامحسوس که در قالب مفاهیم کلاسیک نظامی یا طبقه‌بندی‌های حقوقی قابل درک نیست. آلمان وضعیت رسمی دفاعی اعلام نکرده است، اما در عمل هدف تهاجم قرار داریم.»[1][4]

سینان سلن، رئیس اداره فدرال حفاظت از قانون اساسی (BfV)، تایید کرد که تحرکات مسکو در عرصه داخلی آلمان نیز جهش تندی داشته است. او توضیح داد که دستگاه‌های اطلاعاتی روسیه فراتر از جاسوسی اطلاعاتی و پروژه‌های اشاعه اکاذیب عمل می‌کنند و تمرکز کنونی‌شان بر خرابکاری میدانی و طرح‌های ترور متمرکز شده است.[4][5]

سلن هشدار داد که عوامل روس در اقدامات اروپایی خود بی‌پروا عمل می‌کنند: «صنایع دفاعی و شبکه‌های زیرساختی نظامی درست در کانون اهداف آنان جای دارند.» او اضافه کرد که مسکو برای دستیابی به مقاصد راهبردی‌اش «رسماً خطر تحمیل تلفات غیرنظامی را هم به جان خریده است.»[4]

هدف‌گیری زنجیره تامین دفاعی

رویکرد ساختاری این کارزار متوجه گسستن جریان پشتیبانی لجستیکی است که ارتش اوکراین به آن وابسته است. آلمان بزرگ‌ترین حامی نظامی اروپایی کی‌یف است و شبکه ترابری و انبارداری آن گلوگاهی حیاتی در این زنجیره محسوب می‌شود؛ مسکو می‌کوشد این خطوط تدارکاتی را پیش از خروج تسلیحات از خاک آلمان و به‌صورت فیزیکی فلج کند.[2][4]

یگر تصریح کرد که ایستادگی برلین در حمایت از کی‌یف پارادایم محاسباتی کرملین را دگرگون ساخته است: «ما در پی این رویارویی نبوده‌ایم؛ این روسیه است که بحران را تحمیل می‌کند و ما را دشمن اصلی قلمداد می‌کند، زیرا سیاست‌های تجدیدنظرطلبانه و توسعه‌طلبانه آن را برنمی‌تابیم.»[2][4]

بر اساس ارزیابی تحلیلی BND، برلین به «مانع اصلی در برابر تثبیت سیطره روسیه در اروپا» بدل شده است. چنین موقعیتی آلمان را در ردیف نخست آماج‌های خرابکاری قرار می‌دهد. یگر یادآور شد که در منطق مسکو، هر دولتی که سلطه آنان را نپذیرد، بی‌درنگ در جایگاه متخاصم طبقه‌بندی می‌شود.[2][5]

مارتینا روزنبرگ، رئیس سرویس ضداطلاعات نظامی آلمان (MAD)، ابعاد دقیق تهدیدات معطوف به ارتش فدرال (بوندس‌ور) را تشریح کرد. او از افزایش محسوس اقدامات جاسوسی علیه پایگاه‌ها و کادر نیروهای مسلح خبر داد و گفت ضداطلاعات نظامی هم‌اکنون در حال پایش چندین مورد تهدید ملموس علیه تاسیسات دفاعی است.[4]

روزنبرگ همچنین مولفه جنگ روانی در کارزار روسیه را تحلیل نمود و به هدایت پروژه‌های ضداطلاعاتی با هدف ایجاد دوقطبی در بافت جمعیتی و تضعیف اعتماد شهروندان به کارآمدی سیستم دفاعی کشور اشاره کرد؛ عملیاتی که غایت آن فرسودن اراده سیاسی حاکمیت برای تداوم یاری‌رسانی بلندمدت به اوکراین است.[4]

تلاش قانونی برای اختیارات تازه

برای مدیریت این زنجیره فزاینده تهدید، هر سه مقام اطلاعاتی از بوندستاگ درخواست کردند اختیارات عملیاتی این نهادها را به‌روزرسانی و تقویت کند. استدلال آن‌ها این بود که چارچوب‌های قانونی موجود، ابزارهای لازم را برای خنثی‌سازی یک جنگ خاکستری در اختیار سرویس‌ها نمی‌گذارد. اصلاحات قانونی پیشنهادی مسیر اجرای پدافند تهاجمی سایبری و اختلال فعال در شبکه‌های متخاصم را هموار می‌سازد.[1][2]

این جلسه در شرایطی تشکیل شد که دولت صدراعظم فریدریش مرتس ارتقای ساختار امنیت ملی آلمان را در دستور کار دارد. کابینه مرتس پیش‌نویس طرحی قانونی را آماده کرده که قدرت مانور BND و BfV را افزایش می‌دهد؛ با این حال نهادهای امنیتی هشدار دادند که آهنگ تصویب و اجرای این طرح‌ها باید با ریتم تحول تهدیدات میدانی همگام شود.[2]

ابعاد استراتژیک این تحولات در سفر یکشنبه مرتس به کی‌یف — تنها یک روز پیش از نشست بوندستاگ — نمایان‌تر شد. صدراعظم آلمان در این بازدید تعهدات تسلیحاتی تازه‌ای را رونمایی کرد؛ اقدامی که پیام صریح مخالفت با تلاش‌های بازدارنده مسکو برای قطع شریان‌های امدادی برلین تلقی می‌شود.[2]

هرچند BND وقوع یک حمله کلاسیک سرزمینی و گسترده علیه حوزه ناتو را در کوتاه‌مدت محتمل نمی‌داند، اما یگر نسبت به غفلت امنیتی هشدار داد. به گفته او «امکان دارد شاهد فعالیت‌های محدود نظامی روسیه باشیم، به‌ویژه در کشورهای حوزه بالتیک»؛ اقداماتی با هدف محک‌زدن آستانه واکنش ماده ۵ پیمان ناتو بدون رسیدن به نقطه اعلان جنگ همه‌جانبه.[1][3]

رهبران اطلاعاتی آلمان خاطرنشان کردند که کرملین احتمالاً برای بازداشتن پایتخت‌های اروپایی از واکنش جدی، بار دیگر مانورهای تهدید هسته‌ای را فعال خواهد کرد. یگر بر لزوم آمادگی کامل دولت در برابر ارعاب و عملیات‌های اختلال تاکید ورزید و کوتاه آمدن در برابر این فشارها را رویکردی شکست‌خورده ارزیابی کرد.[2][4]

بر پایه دکترین تحلیلی سرویس اطلاعات خارجی آلمان، عقب‌نشینی در برابر مطالبات مسکو نتیجه‌ای جز جری‌تر شدن آن به همراه نخواهد داشت. یگر در جمع‌بندی اظهاراتش تاکید کرد: «در نگاه رهبران کرملین، هر نشانه‌ای از تردید یا تزلزل، دعوتی رسمی برای تشدید فشار بر آلمان است.» پیام مشترک جامعه اطلاعاتی روشن بود: بازدارندگی پایدار مستلزم درک واقعیت جنگ سایه و اتخاذ راهبرد پاسخ فعال است.[4]