جهش نفت به بالای ۱۱۰ دلار و سقوط روپیه در پی دستور تخلیه دیپلمات‌های آمریکایی از عربستان

ایالات متحده اصرار دارد که تخلیه اضطراری کارکنان دیپلماتیک صرفاً محدود به عربستان سعودی است و آن را پاسخی متمرکز به حملات شبه‌نظامیان حوثی به زیرساخت‌های محلی قلمداد می‌کند. با این حال، بازارهای جهانی انرژی و ارز چشم‌انداز یک درگیری منطقه‌ای بسیار گسترده‌تر را قیمت‌گذاری می‌کنند؛ سناریویی که نفت برنت را از مرز ۱۱۰ دلار در هر بشکه عبور داده و موجی از افت ارزش را در ارزهای متکی به واردات، به‌ویژه روپیه هند، به راه انداخته است.[4][5]

وزارت امور خارجه آمریکا روز چهارشنبه دستور خروج کارکنان غیرضروری دولتی و خانواده‌های آنان را صادر کرد. این فرمان شامل سفارت ریاض و کنسولگری‌های جده و ظهران می‌شود. مقامات واشینگتن رگبار حملات تقریباً روزانه پهپادی و موشکی از سوی گروه شورشی حوثی مورد حمایت ایران را دلیل اصلی این تصمیم عنوان کردند.[5]

حملات اخیر به طور فزاینده‌ای تأسیسات غیرنظامی و انرژی را در سراسر عربستان هدف قرار داده است. حمله پهپادی روز چهارشنبه در یکی از میادین نفتی عربستان به کشته شدن دو نفر انجامید و در رویدادی جداگانه، اصابت پهپاد به یک فرودگاه غیرنظامی در دمام دست‌کم یک کشته و هشت مجروح بر جای گذاشت.[4]

تامی پیگوت، سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات متحده، در پلتفرم اکس اعلام کرد: «ایمنی و امنیت پرسنل وزارتخانه و خانواده‌های آنان همچنان بالاترین اولویت کاری ما به شمار می‌رود.»[5]

پیگوت همچنین گزارش‌های گسترده چندین خبرگزاری مبنی بر گسترش دستور تخلیه به سایر کشورهای حوزه خلیج فارس از جمله امارات متحده عربی، قطر و بحرین را صراحتاً رد کرد.[5]

واکنش بازار نفت به تهدیدهای عرضه

خروج دیپلماتیک بلافاصله نگرانی‌ها درباره اختلال در عرضه نفت خاورمیانه را تشدید کرد. معاملات آتی نفت خام برنت برای تحویل در دسامبر با ۱.۲۹ دلار یا ۱.۲ درصد افزایش، در ساعات اولیه معاملات روز پنج‌شنبه به ۱۱۰.۱۱ دلار در هر بشکه رسید.[4]

شاخص نفت خام وست تگزاس اینترمیدیت آمریکا (WTI) نیز همسو با بازار با ۹۷ سنت افزایش، رقم ۹۸.۱۲ دلار در هر بشکه را ثبت کرد. این جهش قیمتی چرخشی آشکار نسبت به معاملات روز چهارشنبه به شمار می‌رود؛ روزی که برنت تقریباً بدون تغییر بسته شده بود و WTI کاهشی ۶۷ سنتی را تجربه کرد.[4]

معامله‌گران بیش از پیش احتمال بروز اختلالات شدید در عرضه را لحاظ می‌کنند. داده‌های مؤسسه کپلر (Kpler) نشان می‌دهد طی دو هفته گذشته دست‌کم ۱۸ حمله به مسیرهای کشتیرانی دریایی صورت گرفته و تحلیل‌گران هشدار می‌دهند که این تهدیدها اکنون فراتر از تنگه هرمز رفته و به دریای عمان نیز سرایت کرده است.[4]

ارتش ایالات متحده نیز بی‌سر و صدا کاهش حضور نظامی خود در پایگاه‌های مختلف خاورمیانه را کلید زده است. یک مقام ارشد نظامی آمریکا با تأیید این بازآرایی، تهدیدهای مستمر منطقه‌ای از سوی حوثی‌ها و رویکرد نظامی مستقیم ایران را دلیل این اقدامات دانست.[5]

سقوط روپیه تحت فشار واردات انرژی

افزایش هزینه جهانی انرژی شوکی سریع به اقتصاد هند وارد کرد؛ کشوری که بیش از ۸۰ درصد نفت خام مصرفی خود را از بازارهای خارجی وارد می‌کند. روپیه هند در جریان معاملات روز پنج‌شنبه ۴۳ پایسه تضعیف شد و به رقم ۹۴.۸۱ در برابر هر دلار آمریکا تنزل یافت.[1][2]

این ارز معاملات بازار بین‌بانکی فارکس را در نرخ ۹۴.۴۷ آغاز کرد، اما در طول روز روندی نزولی را سپری نمود. تحلیل‌گران بازار ارز تأکید کردند که روپیه تحت فشار هم‌زمان بهای سنگین نفت و خروج گسترده نقدینگی از بازار سهام داخلی، توان حفظ روند صعودی روزهای اخیر خود را از دست داد.[1][2]

سانی آگراوال، مدیر تحقیقات بنیادین در مؤسسه اس‌بی‌آی سکیوریتیز (SBI Securities)، اظهار داشت: «نفت خام برنت پس از حمله به میدان نفتی آرامکو و انتشار اخبار مربوط به احتمال تشدید تنش در منطقه غرب آسیا، جهشی ۳ درصدی را تجربه کرد.»[2][3]

آگراوال هشدار داد که تثبیت قیمت نفت در ارقام بالاتر از ۱۱۰ دلار، خطری بزرگ برای سودآوری صنایع وابسته به واردات و مهار تورم در کل اقتصاد هند خواهد بود.[2][3]

بر اساس گزارش‌ها، بانک مرکزی هند اوایل هفته برای جلوگیری از عبور نرخ برابری از مرز روانی ۹۶ وارد بازار ارز شده بود. با این حال، معامله‌گران هشدار می‌دهند که مداخلات بانک مرکزی تنها نوسانات مقطعی را کنترل می‌کند و توان تغییر فشار بنیادین ناشی از قبض وارداتی سنگین کشور را ندارد.[1][2]

شتاب خروج سرمایه از بازار سهام

این فشار اقتصاد کلان به افت سه روزه پیاپی شاخص‌های سهام هند دامن زد. شاخص بی‌اس‌ای سنسکس (BSE Sensex) با افت ۴۶۰.۳۰ واحدی یا ۰.۶۲ درصدی در سطح ۷۳,۲۴۹.۳۹ واحد بسته شد و شاخص فراگیرتر نیفتی ۵۰ (Nifty 50) با افتی ۱۲۳.۷۰ واحدی به رقم ۲۲,۶۸۷.۶۵ واحد نزول کرد.[2][3]

سرمایه‌گذاران نهادی خارجی خروج خود از بازار را شتاب بخشیدند و در جریان معاملات روز پنج‌شنبه، خالص فروشی معادل ۳,۴۵۸.۷۰ کرور روپیه در بازار سهام ثبت کردند. این فشار عرضه سنگین عمدتاً متوجه بخش‌های فناوری اطلاعات، کالاهای مصرفی تندگردش و رسانه بود.[2]

فعالان بازار با نگرانی جدی تحولات را رصد می‌کنند، زیرا نفت گران‌قیمت مستقیماً تورم وارداتی را وارد چرخه اقتصادی کشور می‌کند. هر ۱۰ دلار افزایش پایدار در قیمت هر بشکه نفت خام شاخص، حدود ۱ میلیون دلار به بهای یک محموله استاندارد ۱۰۰ هزار بشکه‌ای می‌افزاید و ذخایر ارزی را تخلیه می‌کند.[3]

روند نزولی بازار فراتر از شاخص‌های اصلی امتداد یافت و حاکی از نگرانی عمیق سرمایه‌گذاران بود. شاخص نیفتی شرکت‌های با ارزش متوسط (MidCap 100) معادل ۰.۸۷ درصد افت کرد و شاخص شرکت‌های با ارزش کوچک (SmallCap 100) نیز ۱.۱۷ درصد پایین آمد، چرا که معامله‌گران خرد برای کاهش مواجهه با ریسک‌های ژئوپلیتیک به فروش دارایی‌ها روی آوردند.[2]

پیامدهای کلان تنش ژئوپلیتیک

سفارت ایالات متحده در عربستان سعودی هشدارهای امنیتی متعددی صادر کرده و از شهروندان آمریکایی خواسته است هنگام تردد در فرودگاه‌های این کشور نهایت احتیاط را به خرج دهند. وضعیت محدودیت عملیاتی به نمایندگی‌های دیپلماتیک اجازه می‌دهد بدون تعطیلی کامل، پرسنل و خدمات خود را کاهش دهند.[5]

با کشیده شدن دامنه بحران به اواخر اکتبر ۲۰۲۶، پیوند تصاعد نظامی و متغیرهای اقتصاد انرژی، بازارهای نوظهور را در وضعیتی شکننده قرار داده است. در غیاب یک پیشرفت دیپلماتیک فوری برای ایمن‌سازی زیرساخت‌های خلیج فارس، اقتصادهای وابسته به واردات با دوره‌ای طولانی از افت ارزش پول ملی و تورم وارداتی دست‌وپنجه نرم خواهند کرد.[2][4][5]

تحلیل‌گران مالی تأکید دارند که جریان نقدینگی کوتاه‌مدت ناشی از عرضه‌های عمومی شرکت‌ها ممکن است تا حدی از روپیه پشتیبانی کند. با این حال، آسیب‌پذیری ساختاری در برابر خروج سرمایه‌گذاران خارجی و ماندگاری نفت خام سه‌رقمی، مسیر اصلی این ارز را تا پایان سال میلادی رقم خواهد زد.[2][3]