کشف ۱۱۲۱ گونه جدید اعماق دریا، توجهات را به تهدید استخراج معدن جلب می‌کند

اقیانوس همچنان ناخوانده‌ترین دست‌نوشته روی زمین باقی مانده است. دانشمندان تخمین می‌زنند که در هر لحظه، تا ۹۰ درصد از گونه‌هایی که در زیر سطح آب شناورند، در حال حرکتند یا در حال حفاری هستند، نام علمی ندارند. آنها در یک نقطه کور طبقه‌بندی (تاکسونومیک) وجود دارند و برای پایگاه‌های داده‌ای که سیاست‌گذاران برای محافظت از آنها به آن تکیه می‌کنند، نامرئی هستند.

اما این عقب‌ماندگی بالاخره در حال برطرف شدن است. در یک سال، «سرشماری اقیانوس» (Ocean Census) – یک اتحاد علمی جهانی – ۱۱۲۱ گونه دریایی ناشناخته را فهرست کرد که نشان‌دهنده جهشی ۵۴ درصدی در نرخ سالانه شناسایی گونه‌های دریایی است.[2]

این اکتشافات گستره جهانی دارند و قدرت تخیل را به چالش می‌کشند. در دریای مرجان (Coral Sea)، محققان گونه جدیدی از کوسه شبح اعماق دریا را مستند کردند، یک کایمرا که تبارش تقریباً ۴۰۰ میلیون سال پیش از کوسه‌های مدرن جدا شده است. در سواحل ژاپن، در عمق تقریباً ۸۰۰ متری یک کوه دریایی آتشفشانی، آنها کرم پلی‌کیت (polychaete) را یافتند که در داخل حفره‌های بلورین یک اسفنج شیشه‌ای زندگی می‌کند – یک رابطه همزیستی ظریف که در تاریکی مطلق کار می‌کند.[2]

از لحاظ تاریخی، به طور متوسط ۱۳ سال طول می‌کشید تا یک ارگانیسم دریایی تازه کشف شده به طور رسمی توصیف و منتشر شود. «سرشماری اقیانوس» این فرآیند را با استقرار آزمایشگاه‌های سیار، هوش مصنوعی و کارگاه‌های عظیم طبقه‌بندی مشترک تسریع کرده است. دانشمندان با رفع این عقب‌ماندگی، صرفاً در حال فهرست‌برداری از موارد عجیب نیستند؛ بلکه در حال ایجاد شواهد اساسی مورد نیاز برای درک نحوه عملکرد بزرگترین اکوسیستم روی کره زمین هستند.[2][3]

با این حال، این عصر طلایی اکتشاف با طلوع یک مرز صنعتی جدید در حال برخورد است. دقیقاً همان محیط‌هایی که این پیشرفت‌های بیولوژیکی را به ارمغان می‌آورند، به طور فزاینده‌ای توسط دولت‌ها و شرکت‌هایی که تشنه مواد معدنی حیاتی هستند، هدف قرار می‌گیرند. گذار جهانی به انرژی‌های تجدیدپذیر به مقادیر زیادی نیکل، کبالت، مس و منگنز نیاز دارد – فلزاتی که به شدت در دشت‌های پرتگاهی (abyssal plains) اعماق اقیانوس متمرکز شده‌اند.[3]

کانون این تنش، منطقه کلاریون-کلیپرتون (CCZ) است، یک گستره وسیع از اقیانوس آرام بین هاوایی و مکزیک. کف دریا در اینجا با گرهک‌های پلی‌متالیک (polymetallic nodules) پراکنده شده است، سنگ‌هایی به اندازه سیب‌زمینی که میلیون‌ها سال طول می‌کشد تا از آب دریا ته‌نشین شوند.

برای شرکت‌های معدنی، این گرهک‌ها به منزله یک باتری در دل سنگ هستند. برای موجودات اعماق، آنها تنها بستر سخت موجود در منظره‌ای از گل و لای بی‌پایان هستند و به عنوان لنگرهای حیاتی برای اسفنج‌ها، مرجان‌ها و شبکه‌های غذایی پیچیده‌ای که از آنها حمایت می‌کنند، عمل می‌کنند.[3]

برای درک آنچه هنگام برخورد ماشین‌آلات صنعتی با ژرفنا رخ می‌دهد، محققان یک مطالعه پنج ساله گسترده را در کنار یک آزمایش استخراج معدن تجاری در CCZ انجام دادند. یک وسیله نقلیه معدنی که در عمق حیرت‌آور ۴۲۸۰ متری کار می‌کرد، برای برداشت بیش از ۳۰۰۰ تن گرهک مستقر شد. دانشمندان به دقت کف دریا را به مدت دو سال قبل از آزمایش نمونه‌برداری کردند و دو ماه پس از اینکه ماشین مسیر خود را حفر کرده بود، بازگشتند.[1]

نتایج، که در مجله «طبیعت، اکولوژی و تکامل» (Nature Ecology & Evolution) منتشر شد، یکی از واضح‌ترین تصاویر را تا به امروز از هزینه اکولوژیکی استخراج بستر دریا ارائه کرد. مستقیماً در مسیرهایی که توسط وسیله نقلیه معدنی باقی مانده بود، تراکم ماکروفونا (macrofauna) – حیوانات کوچک ساکن در رسوبات – ۳۷ درصد کاهش یافت. این ماشین به طور مؤثری لایه بالایی کف دریا را «پاک‌تراشی» کرد و زیستگاهی را که اکثریت قریب به اتفاق این ارگانیسم‌ها در آن زندگی می‌کنند، از بین برد.[1]

آسیب فراتر از اعداد محض بود. این مطالعه کاهش ۳۲ درصدی غنای گونه‌ای را در مسیرها ثبت کرد، همراه با بی‌ثباتی قابل توجه در ساختار جامعه محلی. از آنجایی که گونه‌های اعماق دریا اغلب به طور طبیعی نادر و بسیار تخصصی هستند، حذف بی‌رویه لایه بالایی رسوبات به طور نامتناسبی تنوع زیستی کلی منطقه را تهدید می‌کند.[1]

مسیرهای فیزیکی تنها بخشی از مشکل هستند. هنگامی که وسیله نقلیه معدنی کف دریا را به هم می‌زند، ابرهای عظیمی از گل و لای را به هوا می‌فرستد که به عنوان توده‌های رسوبی (sediment plumes) شناخته می‌شوند.[1]

این توده‌ها بر روی جریان‌های اعماق اقیانوس حرکت می‌کنند و در نهایت قبل از ته‌نشین شدن دوباره به کف، مناطقی بسیار فراتر از منطقه استخراج فوری را می‌پوشانند. محققان دریافتند که اگرچه توده‌های رسوبی بلافاصله تعداد کل حیوانات در مناطق مجاور را کاهش ندادند، اما اساساً اکوسیستم را بازسازی کردند.

گل و لای ته‌نشین شده تعادل رقابتی بین گونه‌ها را تغییر داد و به چند ارگانیسم مقاوم اجازه داد تا غالب شوند در حالی که بقیه را سرکوب کردند. این تغییر در سلطه در نهایت تنوع زیستی کلی منطقه توده را کاهش داد و ثابت کرد که ردپای استخراج معدن بسیار فراتر از خود مسیرها گسترش می‌یابد.[1]

به دلیل سرعت حیات در اعماق اقیانوس، خطرات به طور منحصر به فردی بالا هستند. در محیطی که با دماهای نزدیک به انجماد و کمبود شدید غذا تعریف می‌شود، فرآیندهای بیولوژیکی با حرکت بسیار آهسته عمل می‌کنند. حیوانات به آرامی رشد می‌کنند، به ندرت تولید مثل می‌کنند و به شرایط پایدار متکی هستند. یک اختلال فیزیکی که ایجاد آن ساعت‌ها طول می‌کشد، ممکن است قرن‌ها – یا هزاره‌ها – طول بکشد تا بهبود یابد.[3]

در حال حاضر، چشم‌انداز نظارتی در حالت تعلیق قرار دارد. سازمان بین‌المللی بستر دریا (ISA)، نهاد سازمان ملل متحد که وظیفه مدیریت کف اقیانوس را بر عهده دارد، قراردادهای اکتشافی صادر کرده است اما هنوز استخراج تجاری را تأیید نکرده است. ISA فعالانه در حال مذاکره در مورد کد معدن است که بر بهره‌برداری حاکم خواهد بود و تقاضای اقتصادی برای فلزات باتری را در برابر وظیفه حفاظت از محیط زیست دریایی می‌سنجد.[3]

برای جامعه علمی، اولویت، تضمین داده‌های پایه قبل از ورود جدی ماشین‌آلات است. محققان به ویژه بر بررسی ۳۰ درصد از CCZ که به عنوان منطقه حفاظت شده تعیین شده است، تمرکز دارند، منطقه‌ای که موجودی بیولوژیکی آن عملاً خالی باقی مانده است. بدون دانستن اینکه چه چیزی در آنجا زندگی می‌کند، تعیین مرزهای حفاظتی مؤثر یا اندازه‌گیری آنچه ممکن است از دست برود، غیرممکن است.[1][3]

کشف ۱۱۲۱ گونه جدید، پیروزی طبقه‌بندی مدرن است و ثابت می‌کند که اقیانوس هنوز کتابخانه‌های وسیع و ناشناخته‌ای از حیات را در خود جای داده است. اما با شتاب گرفتن فشار برای استخراج معدن از اعماق دریا، این اکتشافات همچنین به عنوان یک هشدار جدی عمل می‌کنند. رقابت دیگر فقط برای نام‌گذاری ناشناخته‌ها نیست، بلکه برای درک معماری شکننده اعماق دریا قبل از تغییر دائمی آن است.[2][3]