کشف پروتئینی که اثرات ضد پیری محدودیت کالری را تقلید می‌کند؛ راهی برای داروهای جدید طول عمر

بسیاری از مردم می‌خواهند زندگی طولانی‌تر و سالم‌تری داشته باشند، اما تعداد کمی حاضرند گرسنگی دائمی ناشی از محدودیت شدید کالری را تحمل کنند. برای دهه‌ها، علم یک معامله‌ی آزاردهنده را مطرح می‌کرد: برای کُند کردن ساعت بیولوژیکی، باید به طور قابل توجهی کمتر غذا بخورید، اما در عوض احساس سرما، خستگی و گرسنگی را تحمل کنید و خطر تضعیف سیستم ایمنی و اختلال در رشد را بپذیرید.[3][4]

اما اکنون، محققان ممکن است راهی برای دور زدن کامل این گرسنگی پیدا کرده باشند. یک مطالعه مهم که در نشریه «نیچر ایجینگ» توسط دانشمندان دانشکده پزشکی ییل منتشر شد، یک پروتئین ایمنی خاص را شناسایی کرده است که به عنوان کلید اصلی مزایای ضد پیری رژیم کم‌کالری عمل می‌کند.[1][5]

این پروتئین که با نام «جزء مکمل ۳» یا C3 شناخته می‌شود، به طور معمول به بدن کمک می‌کند تا با عفونت‌ها مبارزه کند. اما با افزایش سن انسان، سطح C3 بالا می‌رود و شروع به ایجاد التهاب مزمن و خفیف می‌کند—فرآیندی مخرب که دانشمندان آن را «التهاب پیری» (inflammaging) می‌نامند و بیماری‌های مرتبط با سن و زوال سلولی را تسریع می‌بخشد.[1][3]

این کشف از آزمایش CALERIE نشأت می‌گیرد، یک مطالعه دقیق دو ساله که توسط مؤسسه ملی بهداشت (NIH) تأمین مالی شده است. در این آزمایش، بزرگسالان سالم توانستند مصرف کالری روزانه خود را ۱۱ تا ۱۴ درصد کاهش دهند—کاهشی متوسط که معادل حذف یک میان‌وعده بزرگ روزانه است، نه تحمل یک رژیم قحطی.[5][6]

تیم ییل با تجزیه و تحلیل نمونه‌های پلاسمای ۴۲ شرکت‌کننده، بیش از ۷۰۰۰ پروتئین مختلف را در طول دوره دو ساله ردیابی کردند. آن‌ها دریافتند که سطح C3 در افرادی که محدودیت متوسط کالری را حفظ کرده بودند، به شدت کاهش یافته و به طور مؤثری پاسخ التهابی بدن را آرام کرده است.[1][7]

نکته شگفت‌انگیز این بود که کاهش C3 از کبد، جایی که این پروتئین معمولاً تولید می‌شود، ناشی نمی‌شد. در عوض، توالی‌یابی RNA تک‌سلولی نشان داد که این کاهش توسط بافت چربی سفید هدایت می‌شود—به طور خاص، سلول‌های ایمنی پیری به نام ماکروفاژها که در چربی بدن ساکن هستند.[1][2]

خبر دلگرم‌کننده‌تر برای عموم مردم: اثر ضد پیری به میزان کاهش وزن شرکت‌کنندگان وابسته نبود. در حالی که بیشتر افراد حدود ۱۸ پوند (تقریباً ۸ کیلوگرم) وزن کم کردند، کاهش C3 مستقل از عدد روی ترازو رخ داد، که نشان می‌دهد مزایای بیولوژیکی کمتر خوردن، متابولیک هستند، نه صرفاً ظاهری.[3][5]

برای اثبات اینکه C3 واقعاً کلید مولکولی است، محققان به سراغ مدل‌های حیوانی رفتند. هنگامی که آن‌ها از یک داروی هدفمند برای مسدود کردن فعال‌سازی C3 در موش‌ها استفاده کردند، حیوانات کاهش چشمگیری در التهاب مرتبط با سن را تجربه کردند و مزایای محدودیت کالری را کاملاً تقلید کردند، بدون اینکه موش‌ها اصلاً رژیم بگیرند.[1][4]

این یافته به خوبی یک مفهوم بیولوژیکی به نام «پلئوتروپی متضاد» (antagonistic pleiotropy) را نشان می‌دهد. همانطور که دکتر ویشوا دیپ دیکسیت، نویسنده اصلی، توضیح می‌دهد، مکانیسم‌های بیولوژیکی که برای بقا در اوایل زندگی ضروری هستند—مانند پاسخ ایمنی قوی C3 برای مبارزه با عفونت‌های دوران کودکی—می‌توانند در اواخر زندگی مضر شوند و التهابی را که باعث پیری می‌شود، هدایت کنند.[3][4]

این یک پیشرفت حیاتی است، زیرا محدودیت شدید کالری—کاهش ۳۰ تا ۴۰ درصدی کالری—هزینه‌های سنگینی دارد. در مدل‌های حیوانی، محدودیت شدید سیستم ایمنی را تضعیف می‌کند، رشد را مختل می‌سازد و موفقیت باروری را کاهش می‌دهد، که آن را به یک استراتژی خطرناک برای انسان تبدیل می‌کند تا به تنهایی آن را امتحان کند.[4][6]

با شناسایی C3 به عنوان هدف مشخص، اکنون راه برای مداخلات دارویی باز شده است. محققان در حال بررسی این موضوع هستند که آیا داروهای موجود و مورد تأیید FDA که C3 را مهار می‌کنند، می‌توانند برای کُند کردن ایمن پیری و افزایش طول عمر سالم در انسان‌ها تغییر کاربری داده شوند یا خیر.[3][5]

اگرچه تا رسیدن «قرص طول عمر» با هدف قرار دادن C3 به قفسه داروخانه‌ها سال‌ها فاصله داریم، اما نکته عملی مهمی که اکنون می‌توانیم از این تحقیق بگیریم این است: این مطالعه ثابت می‌کند که برای بهره‌مندی از مزایای عمیق ضد پیری، نیازی به گرسنگی کشیدن نیست.[5][6]

کاهش متوسط ۱۱ تا ۱۴ درصدی کالری برای اکثر بزرگسالان بدون احساس محرومیت، کاملاً قابل دستیابی است. این تغییر کوچک برای کاهش سطح C3، آرام کردن التهاب سیستمیک و تقویت دفاع ایمنی، بدون خطرات رژیم‌های افراطی، کافی است.[3][5]

با این حال، محققان هشدار می‌دهند که نباید با مکمل‌های تأیید نشده سعی در سرکوب سیستم ایمنی داشت. C3 بخش حیاتی از دفاع بدن در برابر عوامل بیماری‌زا باقی می‌ماند. هدف درمان‌های آینده، بازگرداندن تعادل C3 به سطوح جوانی است، نه حذف کامل آن.[1][3]