کناره‌گیری بنی گانتس از انتخابات اسرائیل هشت روز پیش از رای‌گیری در پی سقوط آرای نظرسنجی‌ها

ماه‌ها بود که بنی گانتس، وزیر دفاع پیشین اسرائیل، با این ادعا کارزار می‌کرد که جناح میانه‌روی او تنها ابزار سیاسی توانمند برای کنار زدن بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، است. روز دوشنبه، رئیس پیشین ستاد مشترک ارتش در پی آنکه نظرسنجی‌های واپسین نشان دادند حزبش توان عبور از حدنصاب قانونی برای ورود به پارلمان را ندارد، ناگهان از انتخابات کناره‌گیری کرد.[1][3]

این بیانیه تنها هشت روز مانده به موعد رای‌گیری در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ صادر می‌شود. خروج گانتس یکی از چهره‌های سرشناس را از برگه رای حذف کرده و اپوزیسیون میانه‌رو را در واپسین روزهای رقابت ناگزیر به بازآرایی تشکیلاتی می‌کند.[1][4]

نظرسنجی‌های تازه نشان داده بود که پایگاه حمایتی گانتس فروپاشیده و فهرست انتخاباتی او پایین‌تر از حدنصاب ۳.۲۵ درصدی آرای ملی برای ورود به کنست ۱۲۰ نفره قرار دارد. ادامه حضور در رقابت‌ها می‌توانست موجب هدر رفتن ده‌ها هزار رای ضدنتانیاهو در صورت عدم راه‌یابی حزب شود.[3][6]

گانتس در یک نطق تلویزیونی ضمن اعلام رسمی انصراف، واقعیت‌های انتخاباتی را پذیرفت و هم‌زمان از حامیانش خواست صحنه را ترک نکنند. او گفت: «اعداد و ارقام شفاف هستند و مسئولیت در قبال آینده کشور بر هرگونه جاه‌طلبی شخصی اولویت دارد.» او رای‌دهندگان خود را به حمایت از سایر احزاب اردوگاه ضدنتانیاهو فراخواند.[8]

این کناره‌گیری نقطه پایانی بر سقوط شتابان رهبری است که چند سال پیش نتانیاهو را در سه انتخابات پیاپی به بن‌بست کشاند. او که پیش‌تر سمت‌های معاون نخست‌وزیر و وزیر دفاع را برعهده داشت، خود را محور اتحاد میانه‌روهای اسرائیل تعریف می‌کرد.[3][5]

انسجام در ساختار اپوزیسیون

تحلیل‌گران سیاسی خاطرنشان می‌کنند که خروج گانتس موجب تثبیت و تمرکز بلوک پراکنده اپوزیسیون می‌شود. با کنار رفتن حزبی که شانس ورود نداشت، احزاب چپ-میانه مطمئن می‌شوند که سرجمع آرایشان مستقیماً به کرسی‌های پارلمانی تبدیل خواهد شد و در آمار هدر نمی‌رود.[2][7]

یک تحلیل‌گر راهبردی در رسانه‌های اسرائیلی با اشاره به اینکه ائتلاف ضدنتانیاهو تاب تحمل جریمه ریاضی حذف یک حزب را نداشت، گفت: «این یک تریاژ انتخاباتی گریزناپذیر برای میانه بود.» اکنون دیگر فهرست‌های میانه‌رو تلاش گسترده‌ای را برای جذب آرای سرگردان پایگاه گانتس آغاز کرده‌اند.[2][5]

جناح‌های راست‌گرا بی‌درنگ این خروج را نشانه‌ای از زوال اپوزیسیون توصیف کردند. نمایندگان هم‌پیمان با حزب لیکود به رهبری نتانیاهو هشدار دادند که این تجمیع آرا، چپ-میانه را در تخصیص واپسین کرسی‌ها به تهدیدی به مراتب منسجم‌تر و کارآمدتر تبدیل می‌کند.[2]

یکی از مقامات ارشد جناح راست در بیانیه‌ای هشدار داد: «چپ در حال بستن صفوف خویش است و ما نیز باید رویکردی مشابه اتخاذ کنیم.» ستاد انتخاباتی لیکود از انصراف گانتس برای به میدان آوردن رای‌دهندگان محافظه‌کار بهره‌برداری می‌کند و استدلال می‌نماید که اپوزیسیون اکنون روی یک هدف واحد متمرکز شده است.[2][9]

پیام گانتس به بلوک ضدنتانیاهو بر ضرورت حفظ انسجام پافشاری داشت. او از رهبران باقی‌مانده در اپوزیسیون خواست جبهه‌ای هم‌پیمان بسازند و هشدار داد که پیش از این نیز شکاف‌های درونی بود که به نتانیاهو فرصت داد علی‌رغم حاشیه‌های باریک، اهرم قدرت را در دست نگه دارد.[8]

اهمیت محاسبات آماری و حدنصاب

نظام انتخاباتی اسرائیل مبتنی بر تناسبی محض است و به همین دلیل، حدنصاب ۳.۲۵ درصدی مانعی بسیار حیاتی تلقی می‌شود. حزبی که ۳.۲ درصد آرا را کسب کند هیچ کرسی‌ای نخواهد گرفت و آرای آن از فرمول پایانی تعیین موازنه بلوک‌های رقیب کاملاً حذف می‌شود.[6][7]

در دوره‌های پیشین، هم جناح راست و هم جناح چپ به دلیل ناکامی احزاب کوچک‌تر هم‌پیمان در عبور از این مانع، اکثریت‌های حاکم بالقوه خود را از دست دادند. کناره‌گیری گانتس این خطر ساختاری را از میان برمی‌دارد و معادل دو تا سه کرسی پارلمانی از آرا را به دیگر فهرست‌های اپوزیسیون انتقال می‌دهد.[3][5]

نشریه «جوئیش کرونیکل» گزارش داد که نظرسنجی‌های داخلی حزب طی روزهای پایانی هفته، بازگشت‌ناپذیر بودن مسیر کارزار گانتس را تایید کرده بودند. داده‌ها نشان داد که هیچ بخت معقولی برای رسیدن به حدنصاب نمانده است، امری که مقام‌های ارشد را واداشت تا به وی پیشنهاد کناره‌گیری زودهنگام جهت حفظ وجهه سیاسی ارائه دهند.[6]

خبرگزاری «تلگرافیک یهود» گزارش کرد که بدنه حامیان گانتس عمدتاً از میانه‌روهای متمرکز بر ساختار امنیتی تشکیل شده که میانه‌ای با چپ‌گرایان رادیکال و راست‌گرایان مذهبی ندارند. این رای‌دهندگان اکنون باید بر سر رای دادن به احزاب باسابقه میانه‌رو یا تحریم و غیبت در روز رای‌گیری تصمیم‌گیری کنند.[7]

ائتلاف نتانیاهو در نظرسنجی‌های تجمیعی برتری شکننده‌ای دارد، اما فواصل به قدری باریک است که جابه‌جایی دو یا سه کرسی می‌تواند موازنه را برهم زند. نخست‌وزیر تلاش می‌کند پس از دوره‌ای پرتنش آکنده از بحران‌های امنیتی و تنش‌های داخلی، اکثریتی قاطع به دست آورد.[4][9]

کارنامه و تاوان یک مصالحه

گانتس در سال ۲۰۱۸ با اتکا به کارنامه ریاست ستاد مشترک ارتش به عنوان چهره‌ای خارج از نظام حزبی وارد عرصه شد تا نماد انضباط و ثبات باشد. ائتلاف «آبی و سفید» او در ابتدا کرسی به کرسی با لیکود پیش رفت و به بن‌بست سیاسی دامنه‌داری انجامید.[3][5]

جایگاه او نزد رای‌دهندگان اپوزیسیون در سال ۲۰۲۰ لطمه‌ای جبران‌ناپذیر دید؛ زمانی که یکی از اصلی‌ترین وعده‌های کارزارش را زیر پا گذاشت و در بحبوحه دنیاگیری کووید-۱۹ وارد دولت اضطراری ائتلافی با نتانیاهو شد. بسیاری از حامیان سابق هرگز این مصالحه را نبخشیدند و آن را سازشی تلقی کردند که انسجام میانه را در هم شکست.[3][5]

وب‌سایت «وای‌نت» این خروج را واپسین پرده از سقوط سیاسی او دانست و اشاره کرد که این ژنرال سابق در کمتر از شش سال از جایگاه نامزد نخست‌وزیری به انصراف‌دهنده انتخاباتی تبدیل شد. حزب او پس از دوران اوج خود، همواره با ریزش مداوم نمایندگان و رای‌دهندگان روبه‌رو بوده است.[5]

با وجود این افول، گانتس از عناصر محوری نهادهای امنیتی باقی ماند و تا پیش از استعفا بر سر اختلافات راهبردی، در کابینه جنگ عضویت داشت. کنار رفتن او از کارزار انتخاباتی، صدایی باسابقه از بدنه نظامی را از مباحثات آنی مربوط به چالش‌های امنیتی اسرائیل دور می‌کند.[4][9]

تمرکز سیاسی اکنون تماماً متوجه رهبران حزبی باقی‌مانده است که باید در واپسین هفته، آرای مردد را جذب کنند. پیش‌بینی می‌شود محور تبلیغات انتخاباتی دگرگون شده و هر دو بلوک، رای‌دهندگان میانه‌روی بلاتکلیف را آماج پیام‌های خود قرار دهند.[1][8]

با نزدیک شدن به ۲۷ اکتبر، پیامد اصلی انصراف گانتس در نرخ مشارکت پایگاه‌های سنتی میانه‌رو در تل‌آویو و مناطق ساحلی آشکار خواهد شد. اگر حامیان او آرای خود را به درستی در سبد دیگر احزاب بریزند، اپوزیسیون شانس مهار ائتلاف نتانیاهو را حفظ خواهد کرد؛ اگر دست از رای دادن بکشند، راه دستیابی نخست‌وزیر به پیروزی هموارتر خواهد شد.[2][7]