کی‌یف طرح‌های صلح جدیدی به واشنگتن ارائه کرد؛ مذاکرات با روسیه در سپتامبر؟

برای میلیون‌ها اوکراینی و ساختار امنیتی گسترده‌تر اروپا، هفته‌های آتی می‌تواند تعیین کند که آیا یک جنگ فرسایشی پنج ساله به یک راه‌حل دیپلماتیک ختم می‌شود یا به یک کارزار زمستانی تلخ و شدید تبدیل خواهد شد. اهمیت این موضوع با بسته شدن پنجره فرصت پیش از آغاز هوای سرد و رسیدن موج جدیدی از سربازان وظیفه روسی به میدان نبرد، مشخص می‌شود.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، تأیید کرد که کی‌یف رسماً طرح‌های صلح جدیدی را به واشنگتن ارائه کرده است. این نقشه راه دیپلماتیک با هدف شکستن بن‌بست چند ماهه در مذاکرات تحت میانجیگری ایالات متحده با روسیه طراحی شده و نشان‌دهنده تلاش مجدد دولت اوکراین برای شکل دادن به شرایط آتش‌بس احتمالی است.[1][2]

به گفته مقامات اوکراینی، این طرح‌ها بر دو اولویت فوری تمرکز دارند: تضمین قابلیت‌های دفاع هوایی پیشرفته و اعمال فشار دیپلماتیک هماهنگ بر کرملین. کی‌یف استدلال می‌کند که تنها با تقویت موضع دفاعی خود می‌تواند مسکو را مجبور به مذاکره با حسن نیت کند.[1][2]

جدول زمانی برای از سرگیری دیپلماسی در حال شکل‌گیری است. کیریلو بودانوف، رئیس دفتر ریاست جمهوری اوکراین، در تاریخ ۲۷ آگوست اعلام کرد که مذاکرات مستقیم بین هیئت‌های اوکراینی و روسی، که شامل نمایندگان ایالات متحده نیز خواهد بود، می‌تواند در اوایل سپتامبر از سر گرفته شود.[5]

مذاکرات صلح با میانجیگری ایالات متحده از فوریه ۲۰۲۶ عملاً متوقف شده است. هم کی‌یف و هم مسکو، تعلیق این گفتگوهای سه‌جانبه را به تغییر تمرکز واشنگتن به سمت درگیری‌های فزاینده با ایران در خاورمیانه نسبت می‌دهند، که باعث شد صحنه اروپا بدون یک چارچوب مذاکره فعال باقی بماند.[2]

تیم میانجی‌گری ایالات متحده، به رهبری فرستادگان استیو ویتکوف و جرد کوشنر، آخرین بار در زمستان گفتگوهای اساسی داشتند. از آن زمان، خلاء دیپلماتیک باعث شده است که مسیر درگیری عمدتاً توسط فرسایش نظامی و حملات دوربرد تعیین شود.[7]

در حالی که متن دقیق طرح جدید محرمانه باقی مانده است، زلنسکی اظهار داشت که این طرح برای وادار کردن ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، به تغییر استراتژی خود از «طولانی کردن جنگ به آماده شدن برای پایان دادن به آن» طراحی شده است. این استراتژی به شدت بر ارائه یک جبهه متحد توسط شرکای بین‌المللی متکی است.[2][3]

این رویکرد از مفهومی به نام «اجبار» (Compellence) استفاده می‌کند؛ یعنی بهره‌گیری از کمک‌های نظامی، تحریم‌های اقتصادی و انزوای بین‌المللی برای بالا بردن هزینه‌های ادامه جنگ برای مسکو تا حدی غیرقابل قبول، و در نتیجه تغییر محاسبات استراتژیک کرملین.

واکنش روسیه به این تلاش دیپلماتیک، توأم با بی‌اعتنایی بوده است. سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، ادعا کرد که ایالات متحده هنوز طرح‌های جدید زلنسکی را از طریق کانال‌های دیپلماتیک رسمی منتقل نکرده است، که این امر نشان‌دهنده یک نقطه اصطکاک مهم در این مذاکرات نوپا است.[6]

خواسته‌های پوتین همچنان حداکثری است. رهبر روسیه اصرار دارد که هرگونه توافقی باید شامل واگذاری کامل چهار منطقه‌ای باشد که مسکو ادعای الحاق آن‌ها را دارد – از جمله تمام منطقه دونباس – و همچنین حل و فصل آنچه او «ریشه‌های اصلی» درگیری می‌نامد.[1][4]

عامل اصلی فوریت کی‌یف، اطلاعاتی است که نشان می‌دهد روسیه قصد دارد پس از انتخابات پارلمانی سپتامبر خود، یک بسیج گسترده نیرو را آغاز کند. رهبری اوکراین، پنجره دیپلماتیک کنونی را حیاتی می‌داند، پیش از آنکه این نیروهای کمکی بتوانند مستقر شوند.[1][2]

زلنسکی هشدار داد که مسکو قصد دارد از این «شبه‌انتخابات» به عنوان بهانه‌ای برای اعلام بسیج جدید استفاده کند و احتمالاً تا پایان سال صدها هزار سرباز اضافی را برای تقویت مواضع تثبیت شده در شرق و جنوب اوکراین به خدمت بگیرد.[1]

در میدان نبرد، واقعیت نظامی همچنان تیره و تار است. اوکراین در حال انجام یک کارزار حملات میان‌برد علیه دارایی‌های نظامی و مراکز لجستیکی روسیه است، در حالی که روسیه نیز همچنان زیرساخت‌های انرژی و شبکه‌های ریلی اوکراین را پیش از فرا رسیدن زمستان هدف قرار می‌دهد.[3][4]

کمبود حیاتی موشک‌های رهگیر پاتریوت PAC-3 – سامانه‌های موشکی پیشرفته زمین به هوای ساخت آمریکا که برای سرنگونی موشک‌های بالستیک طراحی شده‌اند – شهرهای اوکراین را به طور فزاینده‌ای در برابر بمباران روسیه آسیب‌پذیر کرده است، و این امر بر خواسته کی‌یف برای تقویت دفاع هوایی در طرح پیشنهادی خود به واشنگتن تأکید می‌کند.[1][3]

عدم قطعیت در مورد امکان‌پذیری مذاکرات سپتامبر همچنان بالاست. مشخص نیست که آیا دولت ایالات متحده، که در حال حاضر حواسش به خاورمیانه پرت شده است، ظرفیت دیپلماتیک لازم برای نشاندن هر دو طرف پای میز مذاکره و پر کردن شکاف عظیم در خواسته‌های ارضی آن‌ها را دارد یا خیر.[2][6]

علاوه بر این، تحلیلگران هشدار می‌دهند که اگر واشنگتن و مسکو تلاش کنند بدون مشورت با نهادهای اروپایی مانند اتحادیه اروپا یا ناتو، شرایط مقدماتی را مذاکره کنند، این امر می‌تواند نقش اروپا را در معماری امنیتی خودش به حاشیه رانده و اتحاد غرب را دچار شکاف کند.[6]

در نهایت، مذاکرات سپتامبر یک نقطه عطف حیاتی است. اگر تلاش دیپلماتیک شکست بخورد، انتظار می‌رود هر دو طرف برای یک زمستان وحشیانه دیگر سنگر بگیرند؛ روسیه با استفاده از بسیج مورد انتظار خود و اوکراین با تکیه بر حملات نامتقارن پهپادی برای تضعیف توانایی‌های روسیه.[3][4]