معرفی برندگان جایزه محیطزیستی «ارثشات» ۲۰۲۶؛ اعطای پنج جایزه یک میلیون پوندی برای نجات زمین
پنج پروژه پیشگام از کشورهای بوتان، هند، نیووی، فرانسه و دانمارک برنده جوایز یک میلیون پوندی «ارثشات» در سال ۲۰۲۶ شدند. این راهکارها با هدف مقابله با تغییرات اقلیمی و حفاظت از منابع طبیعی در مراسمی در شهر بمبئی معرفی شدند.
به قلم پریسا مرادی
این خبر را به اشتراک بگذارید
تامین مالی و حمایت شبکهای از نوآوریهای اثباتشده، همان نقطهای است که ایدههای محیطزیستی را به راهکارهای مقیاسپذیر برای نجات زمین تبدیل میکند. مراسم اهدای جوایز «ارثشات» (Earthshot) در سال ۲۰۲۶ که در ۱۷ نوامبر در شهر بمبئی هند برگزار شد، دقیقاً بر همین مرحله تمرکز داشت. در این رویداد، پنج جایزه یک میلیون پوندی به پروژههای پیشگام اعطا شد تا مسیر توسعه آنها هموار گردد.
این جایزه که در سال ۲۰۲۰ توسط شاهزاده ویلیام پایهگذاری شد، با هدف یافتن و گسترش راهکارهای عملی برای ترمیم سیاره زمین تا سال ۲۰۳۰ فعالیت میکند. در ششمین دوره این جوایز، برندگان از میان ۱۵ فینالیست و نزدیک به ۷۰۰۰ نامزد از ۱۶۹ کشور جهان انتخاب شدند. این پشتوانه مالی به آنها اجازه میدهد پروژههای خود را از سطح محلی به مقیاس جهانی ارتقا دهند.[1]
روند انتخاب برندگان یک فرآیند دقیق و چندمرحلهای است. شبکهای متشکل از بیش از ۳۰۰ سازمان نامزدکننده از سراسر جهان، پروژههای واجد شرایط را معرفی میکنند. این پروژهها باید از مرحله ایده عبور کرده، در میدان عمل آزمایش شده باشند و در نقطه عطفی برای گسترش مقیاس خود طی پنج سال آینده قرار داشته باشند.
پنج برنده نهایی علاوه بر دریافت جایزه نقدی، وارد یک برنامه حمایتی یکساله به نام «برنامه یاران ارثشات» میشوند. در این دوره، آنها به شبکهای قدرتمند از سرمایهگذاران، نیکوکاران و رهبران کسبوکار متصل میشوند. این ارتباطات استراتژیک به آنها کمک میکند تا موانع مالی و فنی موجود بر سر راه توسعه راهکارهای خود را برطرف کنند.
تمرکز اصلی این پروژهها بر پنج هدف کلیدی شامل حفاظت از طبیعت، پاکسازی هوا، احیای اقیانوسها، ایجاد دنیای بدون زباله و ترمیم اقلیم است. این راهکارها نه تنها به کاهش اثرات مخرب تغییرات اقلیمی کمک میکنند، بلکه نقش مهمی در پیشگیری از بلایای طبیعی و حفظ منابع حیاتی برای نسلهای آینده دارند.
حفاظت از منابع آبی و توسعه حملونقل پاک
کشور بوتان به دلیل سیاستهای ملی و پیشگامانه خود در زمینه حفاظت از محیطزیست، برنده جایزه بخش «حفاظت و احیای طبیعت» شد. این کشور کوچک در هیمالیا، رهبری ائتلافی را بر عهده دارد که در حال احیای ۵۰ هزار هکتار از اراضی آسیبدیده است. این اقدام نقش حیاتی در تامین امنیت آب منطقه ایفا میکند.[2]
قانون اساسی بوتان مقرر کرده است که همواره باید حداقل ۶۰ درصد از مساحت این کشور پوشیده از جنگل باشد و در حال حاضر بیش از ۷۰ درصد از اراضی آن جنگلی است. این کشور یکی از معدود کشورهای جهان است که به عنوان «کربن منفی» شناخته میشود، به این معنی که بیش از تولید گازهای گلخانهای، کربن جذب میکند.[2]
جنگلها و حوضههای آبریز بوتان به تنظیم جریان آب شیرین برای حدود ۱.۶ میلیارد نفر در سراسر جنوب آسیا کمک میکنند. بر اساس دادههای دولتی، حدود یکچهارم چشمههای کوهستانی این کشور در حال خشک شدن هستند. بنابراین، این اقدامات حفاظتی برای جلوگیری از بحرانهای آبی و خشکسالیهای گسترده در منطقه کاملاً ضروری است.[2]
سباستین تروئنگ، مدیرعامل سازمان بینالمللی حفاظت، در واکنش به این انتخاب میگوید: «این یک قدردانی استثنایی از رهبری دوراندیشانه و تعهد تزلزلناپذیر به طبیعت است. این جایزه نشاندهنده قدرت دولتها و جوامع برای ایجاد یک آینده مثبت برای طبیعت است.»[2]
در بخش «پاکسازی هوا»، شرکت هندی «ماهیندرا لست مایل موبیلیتی» (Mahindra Last Mile Mobility) به دلیل تلاشهایش در برقیسازی حملونقل شهری موفق به دریافت جایزه شد. این شرکت تاکنون بیش از ۴۰۰ هزار سهچرخه و ریکشای برقی را روانه خیابانهای هند کرده است که تاثیر چشمگیری در کاهش آلودگی هوا داشتهاند.
مدل کسبوکار ماهیندرا نشان داده است که گذار به سمت انرژیهای پاک میتواند از نظر اقتصادی نیز سودآور باشد. این شرکت با تغییر زنجیره تامین خود، توانسته است وسایل نقلیه الکتریکی را با قیمتی رقابتی در اختیار رانندگان کمدرآمد قرار دهد. این اقدام به کاهش انتشار هزاران تن دیاکسید کربن در سال کمک میکند.
این شرکت قصد دارد با استفاده از جایزه یک میلیون پوندی، فعالیتهای خود را در سراسر آسیا و آفریقا گسترش دهد. هدف بلندمدت آنها رساندن تعداد وسایل نقلیه برقی به یک میلیون دستگاه تا سال ۲۰۳۰ است تا بتوانند انتشار گازهای گلخانهای در سیستم حملونقل روزمره را به حداقل برسانند.
نجات اقیانوسها و مقابله با مواد شیمیایی ابدی
جایزه بخش «احیای اقیانوسها» به «صندوق پهنه اقیانوسی نیووی» (Niue Ocean Wide Trust) تعلق گرفت. نیووی، یک کشور جزیرهای کوچک در اقیانوس آرام با جمعیتی حدود ۱۷۰۰ نفر است. قلمرو اقیانوسی این کشور ۱۲۰۰ برابر بزرگتر از مساحت خشکیهایش است و اکوسیستم دریایی بینظیری را در خود جای داده است.[2]
این صندوق به دلیل ایجاد یک مدل تامین مالی نوآورانه برای حفاظت از محیطزیست دریایی مورد تقدیر قرار گرفت. این مدل اقتصادی به کشور نیووی اجازه میدهد تا از آبهای وسیع خود در برابر صید بیرویه و اثرات مخرب تغییرات اقلیمی محافظت کند و پایداری اکوسیستمهای ساحلی را تضمین نماید.[2]
مکانیسم تامین مالی نیووی شامل ایجاد یک صندوق سرمایهگذاری پایدار است که درآمدهای حاصل از آن مستقیماً صرف گشتزنی در آبهای ساحلی و حفظ صخرههای مرجانی میشود. این رویکرد به کشورهای کوچک جزیرهای اجازه میدهد تا بدون وابستگی مداوم به کمکهای خارجی، از منابع طبیعی خود محافظت کنند.[2]
در بخش «ایجاد دنیای بدون زباله»، کمپین «فرانسه بدون پیفاس» (PFAS-Free France) جایزه اصلی را از آن خود کرد. این جنبش مردمی موفق شد دولت فرانسه را وادار به تصویب اولین قانون جهان برای ممنوعیت استفاده از مواد شیمیایی «پیفاس» کند که گامی تاریخی در حفظ سلامت محیطزیست محسوب میشود.
مواد شیمیایی پیفاس که به عنوان «مواد شیمیایی ابدی» شناخته میشوند، ترکیباتی سمی هستند که به راحتی در طبیعت تجزیه نمیشوند. این مواد میتوانند برای دههها در آب و خاک باقی بمانند. ممنوعیت آنها به جلوگیری از آلودگی منابع آب زیرزمینی و کاهش خطرات ناشی از مسمومیتهای زیستمحیطی کمک میکند.
این مواد در طیف وسیعی از محصولات روزمره از ظروف نچسب گرفته تا لباسهای ضدآب استفاده میشوند. مطالعات علمی نشان دادهاند که تجمع این مواد در بدن انسان میتواند منجر به بروز انواع سرطانها و اختلالات هورمونی شود، که همین امر ضرورت اقدام فوری علیه آنها را دوچندان میکند.
گذار انرژی و سرمایهگذاری در تابآوری اقلیمی
شرکت دانمارکی «اورستد» (Ørsted) برنده جایزه بخش «ترمیم اقلیم» شد. این شرکت به دلیل تحول شگفتانگیز خود از یکی از آلایندهترین شرکتهای متکی به زغالسنگ در اروپا، به یک رهبر جهانی در زمینه انرژی بادی فراساحلی، مورد تحسین جامعه جهانی قرار گرفت.
اورستد موفق شده است انتشار مستقیم کربن خود را بیش از ۹۸ درصد کاهش دهد. این گذار موفقیتآمیز ثابت میکند که شرکتهای بزرگ انرژی میتوانند با تغییر استراتژیهای خود، نه تنها به سودآوری ادامه دهند، بلکه نقش محوری در کاهش سرعت گرمایش جهانی ایفا کنند.
تحول اورستد یک شبه اتفاق نیفتاد. این شرکت با سرمایهگذاری میلیاردها دلار در توسعه فناوریهای توربینهای بادی دریایی و تعطیلی تدریجی نیروگاههای زغالسنگ خود، توانست هزینه تولید برق بادی را به شدت کاهش دهد. امروز، این شرکت برق پاک میلیونها خانه را در اروپا تامین میکند.
علاوه بر جوایز اصلی، رویداد بمبئی شاهد اعلام همکاریهای جدیدی برای حمایت از فینالیستها بود. در نشست «مجمع تاثیر»، شرکت آمازون متعهد شد که هزینههای زیرساخت ابری شرکت «پولا» (Pula) را تا سال ۲۰۳۰ تامین کند. این اقدام به پولا اجازه میدهد ۱۰۰ میلیون کشاورز خردهپا را در برابر شرایط آبوهوایی شدید بیمه کند.
در کنار برندگان اصلی، سایر فینالیستها نیز دستاوردهای مهمی داشتند. شرکت «ستلایتس آن فایر» (Satellites on Fire) از آرژانتین که در زمینه تشخیص زودهنگام آتشسوزی جنگلها با هوش مصنوعی فعالیت میکند، اعلام کرد که سیستمهای پایش خود را به کشورهای برزیل و پاناما گسترش خواهد داد.
همچنین، نهاد «تراست مسکن زنان» (Mahila Housing Trust) در هند با استفاده از پوششهای سقف بازتابنده توانسته است دمای خانههای کمدرآمد را تا ۵ درجه سانتیگراد کاهش دهد. این نهاد با ارائه بیمههای خطر اقلیمی، از معیشت زنانی که به دلیل گرمای شدید قادر به کار نیستند، محافظت میکند.
شاهزاده ویلیام در این مراسم با تاکید بر اهمیت حمایت از نوآوران گفت: «طی شش سال گذشته، ارثشات به من نشان داد که افرادی که پاسخها را در دست دارند، هماکنون در حال فعالیت هستند. وظیفه ما یافتن آنها، حمایت از آنها و کمک به گسترش کارشان است.»
وظیفه ما یافتن آنها، حمایت از آنها و کمک به گسترش کارشان است.»
برگزاری این مراسم در هند، کشوری که با چالشهای جدی اقلیمی روبرو است، پیام روشنی به همراه داشت. سرمایهگذاری در فناوریهای پاک و راهکارهای مبتنی بر طبیعت، تنها مسیر اثباتشده برای افزایش تابآوری جوامع آسیبپذیر در برابر تغییرات شدید آبوهوایی در سالهای پیش رو است.
نکات کلیدی
- پنج پروژه از بوتان، هند، نیووی، فرانسه و دانمارک برنده جوایز یک میلیون پوندی ارثشات در سال ۲۰۲۶ شدند.
- این جوایز در مراسمی در شهر بمبئی هند با حضور شاهزاده ویلیام و رهبران محیطزیستی اهدا شد.
- راهکارهای برنده شامل برقیسازی حملونقل، حفاظت از منابع آبی، ممنوعیت مواد شیمیایی ابدی و توسعه انرژی بادی است.
- علاوه بر جوایز اصلی، همکاریهای جدیدی برای حمایت از فینالیستها و گسترش پروژههای آنها در مقیاس جهانی اعلام شد.
آنچه نمیدانیم
- هنوز مشخص نیست که آیا بودجههای تخصیصیافته برای گسترش این پروژهها در کشورهای در حال توسعه کافی خواهد بود یا خیر.
- نحوه نظارت بر اجرای دقیق قوانین جدید، مانند ممنوعیت مواد شیمیایی پیفاس در فرانسه و تعمیم آن به سایر کشورها، همچنان با چالشهایی روبرو است.
روند رویداد
دسامبر ۲۰۱۹
شاهزاده ویلیام ایده اولیه جایزه ارثشات را برای مقابله با بحرانهای اقلیمی مطرح کرد.
اکتبر ۲۰۲۰
جایزه ارثشات به طور رسمی با هدف اعطای ۵۰ جایزه تا سال ۲۰۳۰ راهاندازی شد.
سپتامبر ۲۰۲۶
۱۵ فینالیست ششمین دوره از میان نزدیک به ۷۰۰۰ نامزد از سراسر جهان معرفی شدند.
۱۷ نوامبر ۲۰۲۶
پنج برنده نهایی در مراسمی در شهر بمبئی هند معرفی شده و جوایز یک میلیون پوندی خود را دریافت کردند.
- نوآوران محیطزیست
- معتقدند که با حمایت مالی و شبکهسازی، میتوان راهکارهای محلی را به سرعت در مقیاس جهانی پیادهسازی کرد.
- سیاستگذاران جهانی
- بر اهمیت وضع قوانین سختگیرانه (مانند ممنوعیت مواد شیمیایی ابدی) و سرمایهگذاری در زیرساختهای پاک تاکید دارند.
- جوامع محلی
- بر نقش حیاتی دانش بومی و مدیریت جامعهمحور در حفظ اکوسیستمهای طبیعی و منابع آبی پافشاری میکنند.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- صنایع وابسته به سوختهای فسیلی
- تولیدکنندگان مواد شیمیایی صنعتی
منابع
[1]Wikipediaسیاستگذاران جهانیEarthshot Prize
مطالعه در Wikipedia →
[2]Conservation Internationalجوامع محلیBhutan and Niue ocean trust win 2026 Earthshot Prizes
مطالعه در Conservation International →
بیشتر در محیط زیست
مشاهده همه →بحران النینو
اعلام وضعیت فاجعه ملی در فیجی در پی خشکسالی شدید ناشی از پدیده النینو
5 منبع
سامانههای هشدار زودهنگام
گزارش جدید سازمان ملل در کاپ۳۱: کاهش ۶ برابری تلفات بلایای طبیعی با توسعه سامانههای هشدار زودهنگام
3 منبع
تاسیس مرکز هوش مصنوعی برای پیشبینی سیل و رانش زمین با همکاری انتیتی دیتا و موسسه فناوری جامو
3 منبع
سامانه بارشی
ورود سامانه بارشی جدید به ایران؛ پایان آلودگی کلانشهرها و آغاز بارش برف و باران در ۱۲ استان
2 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار محیط زیست با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





