پادتن‌های مادری سرخک پیش از فرارسیدن نخستین نوبت واکسن نوزادان از بین می‌روند

هنگامی که مادر پادتن‌های سیاه‌سرفه یا کزاز را به نوزادش منتقل می‌کند، این ایمنی انتقالی تا شروع نخستین واکسیناسیون کودک در دوماهگی از او محافظت می‌کند. اما داستان سرخک کاملاً متفاوت است؛ ارزیابی‌های تازه نشان می‌دهد این سپر محافظتی مادری، ماه‌ها پیش از فرارسیدن موعد نخستین واکسن معمول نوزادان از بین می‌رود.

نتایج پژوهشی که در همایش «آی‌دی‌ویک ۲۰۲۶» متعلق به انجمن بیماری‌های عفونی آمریکا ارائه شد، آشکار می‌کند که سطح پادتن‌های محافظتی سرخک در بیشتر نوزادان این کشور تا شش‌ماهگی به زیر سطح ایمنی‌بخش می‌رسد. این در حالی است که در برنامه معمول ایمن‌سازی کودکان، نخستین دوز واکسن سرخک، سرخجه و اوریون (MMR) تا سن ۱۲ تا ۱۵ ماهگی تزریق نمی‌شود.[1]

بادی کریچ، مدیر برنامه پژوهش‌های واکسن دانشگاه وندربیلت، در این زمینه می‌گوید: «معنای این یافته آن است که نوزادان بسیار زودتر از آنچه پیش‌تر تصور می‌کردیم در معرض خطر ابتلا به ویروس سرخک قرار می‌گیرند. با افزایش چرخش سرخک در جامعه، نوزادان به یکی از مهم‌ترین گروه‌های آسیب‌پذیر تبدیل می‌شوند که باید در واکنش‌های درمانی و بهداشتی مد نظر قرار گیرند.»[1]

تغییر نسلی در ایمنی اکتسابی

این مطالعه گذشته‌نگر به سنجش غلظت پادتن‌های خنثی‌کننده علیه سه سویه اصلی و در گردش سرخک پرداخت. نوزادان در بدو تولد حتی میانگین پادتن بالاتری نسبت به مادران خود داشتند، اما با رسیدن نوزاد به دوماهگی، این مقادیر با سرعتی مداوم رو به کاهش گذاشت.[1]

در شش‌ماهگی، میانگین پادتن‌های خنثی‌کننده در نوزادان بررسی‌شده به زیر ۱۲۰ میلی‌واحد بین‌المللی در میلی‌لیتر سقوط کرد؛ رقمی که مرز بالینی پذیرفته‌شده برای مصونیت در برابر سرخک به شمار می‌رود. این افت شدید موجب شد اکثریت قاطع نوزادان در برابر هر سه سویه ویروسِ مورد آزمایش، فاقد ایمنی شوند.[1]

به‌طور دقیق‌تر، در سن شش‌ماهگی تنها ۸.۷ درصد از نوزادان پادتن محافظت‌کننده در برابر سویه ادمونستون داشتند. میزان محافظت در برابر سویه‌های B3 مریلند و D8 میسوری — دو ژنوتیپی که عامل اصلی بیشتر طغیان‌های اخیر هستند — به‌ترتیب تنها ۱۹.۶ درصد و ۱۷.۴ درصد بود.[1]

این پژوهش همچنین از یک تفاوت نسلی مهم پرده برداشت که ناشی از موفقیت برنامه ریشه‌کنی سرخک در سال ۱۹۶۷ در ایالات متحده است. مادرانی که پیش از ۱۹۶۷ به دنیا آمده بودند و احتمالاً به سرخک طبیعی مبتلا شده بودند، پادتن‌هایی به فرزندانشان منتقل کردند که تخمین زده می‌شود تا حدود شش ماه از آنان محافظت می‌کرد.[1]

در نقطه مقابل، مادرانی که پس از ۱۹۶۷ متولد شده‌اند واکسن سرخک را دریافت کرده‌اند و خود بیماری را تجربه نکرده‌اند. ایمنی انتقالی این مادران با سرعت بیشتری کاهش می‌یابد و نوزادان را در حدود چهارماهگی آسیب‌پذیر می‌سازد؛ وضعیتی که یک شکاف محافظتی هشت‌ماهه تا زمان دریافت واکسن روتین پدید می‌آورد.[1]

رویارویی با بازگشت سرخک

این یافته‌ها در مقطعی منتشر می‌شوند که ایمنی جمعی در آمریکا با چالشی جدی روبه‌رو شده است. بر اساس آمارهای بهداشت فدرال تا اکتبر ۲۰۲۶، بیش از ۴۴۰۰ مورد قطعی ابتلا به سرخک در این کشور ثبت شده که بالاترین رقم از زمان اعلام ریشه‌کنی بیماری در سال ۲۰۰۰ به حساب می‌آید.[2]

بیشترین موارد بازگشت بیماری در مناطقی متمرکز است که میزان پوشش واکسیناسیون در آن‌ها پایین است. برای نمونه در ایالت پنسیلوانیا، طغیان سرخک با کانون شهرستان لنکستر بیش از ۱۳۰۰ مورد ابتلا در سال ۲۰۲۶ ایجاد کرده است؛ در حالی که کل این ایالت در سال ۲۰۲۵ تنها ۱۶ مورد ابتلا ثبت کرده بود.[2]

طغیان بیماری در پنسیلوانیا برای خردسالان خطرات شدیدی به همراه داشته و به ثبت نخستین دو مورد فوت ناشی از سرخک در ۳۵ سال گذشته در این ایالت منجر شده است. هر دو قربانی، نوزادانی بودند که به سن دریافت واکسن روتین نرسیده بودند؛ امری که خطرات بیماری را در این دوره فاقد ایمنی گوشزد می‌کند.[2]

در پی چرخش فعال ویروس، برخی از والدین به دنبال راهکارهای فوری برای حفاظت از فرزندانشان هستند. لورا اِش، مادری اهل شهرستان لنکستر، در مصاحبه با خبرنگاران گفت فوت این نوزادان حس روزهای نگران‌کننده همه‌گیری را زنده کرده و خانواده‌ها را واداشته برای عبور ایمن از این بحران، به تزریق زودهنگام واکسن روی بیاورند.[2]

راهبرد تزریق زودهنگام واکسن

پزشکان کودکان در مناطق پرخطر، راهبرد تزریق نوبت صفر را بیشتر به کار می‌گیرند که شامل واکسیناسیون نوزادان بین سنین ۶ تا ۱۱ ماهگی است. طبق گزارش اداره بهداشت پنسیلوانیا، در سال ۲۰۲۶ نزدیک به ۱۵ هزار کودک زیر یک سال این دوز زودهنگام را دریافت کرده‌اند.[2]

واکسن نوبت صفر کاملاً ایمن است، اما کارایی آن نسبت به واکسنی که پس از یک‌سالگی تزریق می‌شود کمتر است. یک فراتحلیل در سال ۲۰۱۹ نشان داد واکسیناسیون در شش‌ماهگی حدود ۵۱ درصد محافظت ایجاد می‌کند، در حالی که این رقم در نه‌ماهگی به ۸۳ درصد و در ۱۲ ماهگی به بیش از ۹۵ درصد می‌رسد.[1][5]

دلیل این کارایی کمتر آن است که سیستم ایمنی نوزاد هنوز در حال تکامل است و اندک پادتن‌های مادریِ باقی‌مانده نیز ممکن است ویروس ضعیف‌شده واکسن را پیش از ایجاد پاسخ ایمنی کامل از بین ببرند. بنابراین نوزادانی که دوز صفر را دریافت می‌کنند، باید دو دوز استاندارد واکسن را در موعدهای بعدی تزریق کنند.[1][3]

با وجود کارایی کمتر، متخصصان بیماری‌های عفونی متفق‌القول‌اند که تزریق زودهنگام در هنگام طغیان‌های بومی یا سفرهای خارجی نقشی کلیدی دارد. حتی اگر نوزاد پس از تزریق به سرخک مبتلا شود، این دوز احتمال عوارض حاد تنفسی و آسیب‌های کشنده مغزی را به شکل چشمگیری می‌کاهد.[2]

بازنگری در جدول واکسیناسیون

داده‌های پژوهش وندربیلت پرسش‌هایی اساسی را پیش روی سیاست‌های بهداشتی ایالات متحده قرار داده است. کریچ پیشنهاد کرده است که پیامدهای ایمنی‌شناختی جلو انداختن نخستین دوز معمول به سن ۹ یا ۱۰ ماهگی، در قالب یک کارآزمایی بالینی استاندارد ارزیابی شود.[1]

سازمان جهانی بهداشت در کشورهایی که سرخک همچنان بومی است، تزریق نخستین دوز در ۹ ماهگی را توصیه می‌کند. اگر ایالات متحده به دلیل استمرار طغیان‌های ۲۰۲۶ جایگاه رسمی «ریشه‌کنی سرخک» را از دست بدهد، مقامات بهداشت فدرال ممکن است ناچار به بررسی جدول زمانی سریع‌تری شوند.[1][2]

تا زمانی که تغییری در دستورالعمل‌های رسمی رخ ندهد، اصلی‌ترین سپر محافظتی برای نوزادان، سطح ایمنی افراد پیرامون آنهاست. حفظ پوشش واکسیناسیون بالا در سراسر جامعه مانع از گردش ویروس و رسیدن آن به نوزادانی می‌شود که دیگر پادتن مادری از آنان محافظت نمی‌کند.[2][4]