رد پیشنهاد ایران برای بازگشایی هرمز توسط ترامپ؛ قیمت نفت برنت از ۱۰۷ دلار گذشت

تصمیم‌گیری درباره آینده جریان انرژی در خلیج فارس بار دیگر به بن‌بست رسید. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، پیشنهاد مشروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز در یک بازه زمانی هفت‌روزه را رد کرد و این اقدام بلافاصله به جهش قیمت‌ها در بازارهای جهانی انرژی منجر شد. بهای معاملات آتی نفت خام برنت برای تحویل در ماه نوامبر، روز دوشنبه با بیش از ۲.۸ درصد افزایش از مرز ۱۰۷ دلار در هر بشکه عبور کرد و به ۱۰۷.۳۴ دلار رسید. همزمان، نفت وست تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز با رشد ۱.۸ درصدی در سطح ۹۴.۱۴ دلار قیمت‌گذاری شد.[1][2]

مکانیسم این پیشنهاد که روز جمعه توسط عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک مطرح شد، بر یک تبادل امتیاز استوار بود. تهران اعلام کرد در صورتی که واشنگتن به محاصره دریایی بنادر ایران پایان دهد، تحریم‌های نفتی را لغو کند و دارایی‌های مسدودشده را آزاد سازد، مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز را بازگشایی کرده و مذاکرات هسته‌ای را از سر خواهد گرفت. با این حال، ترامپ روز شنبه در واکنش به این طرح به خبرنگاران گفت: «آن‌ها پیشنهادی دادند، اما من آن را رد کردم».[1][3]

رد این پیشنهاد، جدول زمانی بازگشت ثبات به بازار فیزیکی نفت را نامشخص کرده است. پیش از آغاز درگیری‌های اخیر در ماه فوریه، تنگه هرمز مسیر عبور حدود ۲۰ درصد از تجارت جهانی نفت خام و بخش قابل‌توجهی از گاز طبیعی مایع (LNG) بود. تحلیلگران موسسه تحقیقاتی MUFG ژاپن تأکید می‌کنند که با تداوم ابهام در عرضه، رقابت برای محموله‌های فوری افزایش یافته و حق بیمه نفت خام نقدی نسبت به قراردادهای آتی به حدود ۱۸ دلار در هر بشکه رسیده است.[1][4]

در حالی که مسیر دیپلماتیک مسدود به نظر می‌رسد، گزارش‌ها حاکی از برنامه‌ریزی برای تشدید فشارهای نظامی است. نشریه وال‌استریت ژورنال به نقل از مقامات آمریکایی گزارش داده است که ترامپ به دستیاران خود گفته انتظار دارد حملات ایالات متحده به مواضع ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای در ماه نوامبر از سر گرفته شود. این چشم‌انداز، معامله‌گران را وادار کرده تا ریسک‌های ژئوپلیتیک را برای ماه‌های آینده در قیمت‌گذاری‌های خود لحاظ کنند.[2]

با این وجود، جریان فیزیکی نفت به طور کامل متوقف نشده است. ترامپ مدعی است که با اسکورت نظامی ایالات متحده، حجم عبور نفت از تنگه هرمز در تعطیلات آخر هفته به سطح بی‌سابقه‌ای رسیده و بیش از ۲۰ میلیون بشکه نفت خام از این آبراه عبور کرده است. داده‌های شرکت ردیابی Kpler نیز نشان می‌دهد که صادرات نفت تولیدکنندگان کلیدی خاورمیانه در ماه سپتامبر به ۱۲.۸ میلیون بشکه در روز رسیده که بالاترین سطح از زمان آغاز اختلالات است.

در سمت تقاضا و فرآورده‌های پالایشی، پیچیدگی‌های دیگری نیز وجود دارد. قیمت‌های رکوردشکن دیزل در ایالات متحده، گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال اعمال محدودیت‌های صادراتی توسط واشنگتن را تقویت کرده است. تحلیلگران بانک ANZ هشدار داده‌اند که هرگونه محدودیت در صادرات گازوئیل آمریکا می‌تواند عرضه جهانی را با کسری مواجه کرده و قیمت‌ها را در بازارهای اروپا و آسیا تحت فشار مضاعف قرار دهد.[4]

در نهایت، بازار اکنون در انتظار نشست آتی ائتلاف اوپک پلاس در روز چهارم اکتبر است. تصمیم‌گیرندگان کلیدی از جمله عربستان سعودی، روسیه و عراق باید ارزیابی کنند که آیا افزایش تولید برای جبران ریسک‌های تنگه هرمز ضروری است یا خیر. تا زمانی که یک جدول زمانی واقعی برای بازگشایی این گلوگاه حیاتی ارائه نشود، ساختار بازار نشان می‌دهد که قیمت‌های بالای ۱۰۰ دلار به عنوان کف حمایتی جدید تثبیت شده‌اند.

این وضعیت نه تنها بر هزینه‌های انرژی، بلکه بر چشم‌انداز اقتصاد کلان نیز تأثیرگذار است. افزایش همزمان بازدهی اوراق قرضه دولتی و قیمت نفت، نگرانی‌ها درباره تورم را تشدید کرده و انتظارات برای حفظ نرخ‌های بهره بالا توسط بانک‌های مرکزی را افزایش داده است.