پیشنهاد ۷ روزه ایران به آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات هسته‌ای

درست مانند تفاهم‌نامه ۶۰ روزه‌ای که در ماه ژوئن میان ایران و ایالات متحده امضا شد و به سرعت از هم پاشید، تهران بار دیگر طرحی برای پایان دادن به درگیری‌ها روی میز گذاشته است؛ با این تفاوت کلیدی که این بار کل فرآیند اعتمادسازی و بازگشایی تنگه هرمز باید در یک بازه فشرده ۷ روزه انجام شود. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز پنج‌شنبه در حاشیه هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک اعلام کرد که این پیشنهاد جدید از طریق میانجی‌های قطری به مقامات آمریکایی منتقل شده است.

این طرح در صورت پذیرش می‌تواند به ماه‌ها تنش نظامی پایان دهد و مسیر را برای از سرگیری مذاکرات جامع هسته‌ای هموار کند. به جای یک دوره انتظار دو ماهه که در توافق پیشین به شکست انجامید، تهران پیشنهاد داده است که اقدامات متقابل با سرعتی بی‌سابقه و به صورت فوری اجرایی شوند تا فضای لازم برای دیپلماسی پایدار فراهم گردد.[1]

بر اساس جزئیات منتشر شده، این طرح شامل توقف کامل خصومت‌ها در سراسر منطقه از جمله در لبنان است. در مقابل، ایالات متحده باید تحریم‌های نفتی ایران را لغو کرده، به محاصره دریایی پایان دهد و دسترسی تهران به حداقل ۱۲ میلیارد دلار از دارایی‌های مسدود شده‌اش را فراهم کند. در پایان روز هفتم، ایران تنگه هرمز را به روی کشتیرانی بین‌المللی بازگشایی خواهد کرد.

عراقچی در جمع خبرنگاران تصریح کرد: «ما از طریق واسطه‌ها طرحی را به ایالات متحده ارائه کرده‌ایم که بر اساس آن، در صورت برآورده شدن شرایطی خاص، تنگه هرمز در پایان روز هفتم بازگشایی شده و مذاکرات از سر گرفته خواهد شد.» وی همچنین افزود که اجرای این زمان‌بندی می‌تواند از فردای روزی که واشنگتن با آن موافقت کند، آغاز شود.

مقامات آمریکایی تایید کرده‌اند که گفتگوهای «مثبت و سازنده‌ای» از طریق واسطه‌ها در جریان است، اما تاکید دارند که واشنگتن برای رسیدن به توافق عجله‌ای ندارد. به گفته یک مقام آمریکایی، ایالات متحده در حال حاضر موقعیت قدرتمندی در تنگه هرمز دارد و طی ۴۸ ساعت گذشته نزدیک به ۴۰ میلیون بشکه نفت خام تحت اسکورت نظامی آمریکا از این آبراه عبور کرده است.[1]

با این حال، هزینه‌های اقتصادی این رویارویی برای هر دو طرف و اقتصاد جهانی قابل توجه بوده است. بر اساس گزارش فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)، محاصره نظامی آمریکا تاکنون مسیر ۱۱۵ کشتی تجاری را تغییر داده است و تنها در هفته جاری ۱۲ کشتی دیگر مسیر خود را عوض کرده‌اند.[1]

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، نیز در نیویورک ابراز امیدواری کرد که پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ماه نوامبر سال ۲۰۲۶، توافقی حاصل شود. تحلیلگران معتقدند اظهارات اخیر پزشکیان در خصوص آمادگی برای گفتگو درباره رقیق‌سازی اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصدی، بخش مهمی از پازل این پیشنهاد جدید است که مستقیماً به نگرانی‌های هسته‌ای واشنگتن می‌پردازد.[1]

در حال حاضر، توپ در زمین واشنگتن است. استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان دونالد ترامپ، روز سه‌شنبه دیداری سه ساعته و سازنده با عراقچی داشتند. با این وجود، چالش اصلی همچنان توالی اقدامات است؛ تهران اصرار دارد که لغو محاصره دریایی و تحریم‌ها باید پیش از آغاز مذاکرات هسته‌ای انجام شود، در حالی که واشنگتن خواهان بررسی همزمان تمامی پرونده‌هاست. در همین حال، برخی کشورهای منطقه مانند عربستان سعودی نسبت به دستیابی به یک توافق سریع ابراز تردید کرده‌اند.[1][2]