راهبرد ۷۴۷ میلیارد دلاری کره جنوبی برای کربن‌زدایی از صنایع سنگین و جهش انرژی‌های تجدیدپذیر

کره جنوبی روز چهارشنبه متعهد شد تا سال ۲۰۳۵ میلادی، هزار تریلیون وون (معادل ۷۴۷ میلیارد دلار) برای نوسازی بنیادین شبکه برق و زیرساخت‌های صنایع سنگین خود اختصاص دهد. این برنامه با نام «راهبرد تحول سبز کره» یا K-GX، چرخشی ساختاری برای یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان سوخت فسیلی در آسیا به شمار می‌رود که موتور محرکه اقتصاد آن را از فرایندهای کربن‌بر فاصله می‌دهد.[1][3]

این تزریق گسترده نقدینگی، ترکیبی از ۲۰۰ تریلیون وون بودجه مستقیم دولتی و ۷۹۰ تریلیون وون تأمین مالی اقلیمی است. این اعتبارات اساساً از مجرای بانک‌های توسعه‌ای دولتی و در قالب وام‌های یارانه‌ای و ضمانت‌های اعتباری تخصیص می‌یابد تا ریسک سرمایه‌گذاری در طرح‌های زیربنایی بلندمدت کاهش یابد.[1][4]

کنسرسیوم‌های بزرگ بخش خصوصی از جمله سامسونگ الکترونیکس و هانوا کیوسلز نیز به‌طور مستقل ۲۲۰ تریلیون وون در این طرح سرمایه‌گذاری خواهند کرد. تمرکز سرمایه این شرکت‌ها عمدتاً بر توسعه مواد اولیه انرژی پاک، نسل نوین باتری‌ها و الگوهای ساختمانی خودکفا در مصرف انرژی خواهد بود.[3][4]

لی جائه میونگ، رئیس‌جمهور کره جنوبی، این چارچوب را در نشست گزارش ملی در اتاق بازرگانی و صنایع کره در سئول معرفی کرد. او این مخارج کلان را یک ضرورت گریزناپذیر اقتصادی خواند تا توان رقابتی صادرات کشور در مواجهه با عوارض مرزی کربن و مقررات سخت‌گیرانه زیست‌محیطی بین‌المللی حفظ شود.[2][3]

رئیس‌جمهور کره با اشاره به لزوم پیشگامی در این عرصه اظهار داشت: «ما باید از پیروی صرف فاصله بگیریم و خود معماران و راهبران بازار سبز باشیم.» او تأکید کرد دستیابی زودهنگام به فناوری‌های کلیدی زیست‌محیطی، یگانه مسیر برای تسخیر پیش‌دستانه بازارهای جهانی آینده است.[3][4]

این راهبرد مشخصاً پنج بخش با بالاترین نرخ انتشار آلایندگی را که ستون فقرات اقتصاد کره را تشکیل می‌دهند، هدف قرار داده است: فولاد، پتروشیمی، پالایش نفت، سیمان و تولید نیمه‌رساناها. نقشه‌های راه اختصاصی تعیین خواهند کرد که این صنایع چگونه بدون از دست دادن سهم بازار جهانی یا تعدیل نیروی کار داخلی، به فرایندهای کم‌کربن روی آورند.[1][2]

کربن‌زدایی از صنایع سنگین

یکی از ارکان بنیادین راهبرد تحول سبز، تجاری‌سازی فرایند احیای مستقیم آهن با هیدروژن است؛ فناوری پیشرفته‌ای که در آن هیدروژن سبز جایگزین زغال‌سنگ کک‌شو برای اکسیژن‌زدایی از سنگ‌آهن می‌شود و عملاً انتشار کربن ناشی از کوره‌های بلند سنتی را به صفر می‌رساند.[3][4]

دولت سئول در نظر دارد کره جنوبی را به نخستین کشوری بدل کند که فولاد سبز را با این روش پیشرفته به تولید انبوه می‌رساند. تحقق این جهش نیازمند نوسازی سنگین کارخانه‌های موجود است؛ هزینه‌ای کمرشکن که فولادسازان داخلی تمایلی به تقبل انفرادی آن نداشتند.[1][3]

در بخش‌های پالایش و پتروشیمی، این برنامه منابع لازم را برای ساخت واحدهای کراکر الکتریکی نفتا فراهم می‌سازد. همچنین سازوکارهایی برای تلفیق سوخت‌های سازگار با محیط‌زیست در زنجیره‌های تأمین صنعتی پیش‌بینی شده تا وابستگی شدید این بخش‌ها به نفت خام وارداتی به‌طور نظام‌مند کاهش یابد.[4]

مدیران ارشد صنعتی پیش از این به دلیل هزینه‌های سرمایه‌ای گزاف و نااطمینانی‌های بازار، در تخصیص منابع به فناوری‌های آزمون‌نشده کربن‌زدایی محتاط بودند. تخصیص کلان اعتبارات اقلیمی توسط دولت دقیقاً با این هدف طراحی شده که شوک اولیه ریسک را جذب کرده و سرمایه‌های بخش خصوصی را به سمت پروژه‌های پایلوت سوق دهد.[3][5]

چوی تائه-وون، رئیس گروه اس‌کی که ریاست کارگروه مشورتی بخش خصوصی را بر عهده دارد، با اشاره به این سازوکار تأکید کرد که چتر حمایتی مالی دولت «ریسک‌های سرمایه‌گذاری را برای شرکت‌هایی که نگران ابهامات فناوری هستند توزیع می‌کند» و زمینه را برای تعهد سرمایه‌های بلندمدت هموار می‌سازد.[3]

لی هیونگ-ایل، وزیر دارایی، تصریح کرد پروژه‌های متقاضی تسهیلات اقلیمی صرفاً بر اساس اثرگذاری سنجش‌پذیرشان در کاهش گازهای گلخانه‌ای ارزیابی خواهند شد. این رویکرد داده‌محور، دسترسی به سرمایه‌های دولتی را مستقیماً به نتایج اثبات‌شده کربن‌زدایی پیوند می‌زند و مانع انحراف اعتبارات به طرح‌های نمادین و فاقد بازدهی واقعی می‌شود.[1][5]

ایمن‌سازی در برابر شوک‌های زنجیره تأمین

توسعه زیرساخت‌های تجدیدپذیر داخلی پاسخی مستقیم به یک آسیب‌پذیری ساختاری در اقتصاد کلان سئول است. کره جنوبی برای تأمین بار شبکه برق خود تقریباً به‌طور کامل به واردات سوخت‌های فسیلی متکی است؛ امری که نیروگاه‌ها و پالایشگاه‌های این کشور را به‌شدت در معرض تکانه‌های ژئوپلیتیک و نوسانات بازار جهانی کالا قرار می‌دهد.[1][5]

دستیابی به ظرفیت ۱۰۰ گیگاوات برق تجدیدپذیر تا سال ۲۰۳۰، چالشی لجستیکی و کم‌سابقه برای این شبه‌جزیره به شمار می‌رود. کره جنوبی به دلیل توپوگرافی کوهستانی و شبکه برق جزیره‌ای و ایزوله، هم‌اکنون سهم کمتری از برق بادی و خورشیدی را در مقایسه با اکثر اعضای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) تولید می‌کند.[2][5]

برای غلبه بر این موانع جغرافیایی، دولت فرایند جانمایی و صدور مجوزها را برای مزارع خورشیدی بزرگ‌مقیاس و نیروگاه‌های بادی فراساحلی تسهیل می‌کند. اصلاح و کوتاه کردن این فرایندهای پیچیده اداری با هدف کاستن از هزینه‌های بالای احداث انجام می‌شود که تاکنون مانع توسعه سریع انرژی‌های پاک در کشور بوده است.[2][4]

فراتر از صنایع سنگین، راهبرد جدید رشد سریع در ده بخش کلیدی فناوری سبز را مدنظر دارد. این حوزه‌ها شامل نسل نوین باتری‌ها، راکتورهای کوچک مدولار (SMR)، سیستم‌های جذب و ذخیره‌سازی کربن و سلول‌های خورشیدی تندم است که هدف‌گذاری تجاری‌سازی آن‌ها تا سال ۲۰۲۸ تعیین شده است.[1][4]

پرورش فناوری‌های نوین سبز

این سند بالادستی همچنین دگرگونی بنیادین بازار داخلی خودرو را با حمایت دولت الزام‌آور کرده است. طبق برآوردهای دولتی، تا سال ۲۰۳۵ باید بیش از ۷۰ درصد از کل فروش خودروهای صفرکیلومتر به مدل‌های برقی و هیدروژنی اختصاص یابد و اهداف سیاست صنعتی به تعهدات کاهش انتشار پیوند بخورد.[1][2]

این هدف‌گذاری در بخش حمل‌ونقل متضمن آن است که هم‌زمان با اجرایی شدن ممنوعیت فروش خودروهای احتراق داخلی در اروپا و آمریکای شمالی، خودروسازان کره‌ای جایگاه برتر خود را حفظ کنند. سئول با بومی‌سازی زنجیره ارزش باتری‌ها و نیمه‌رساناهای قدرت در تلاش است سهم بیشتری از کیک اقتصادی گذار جهانی انرژی تصاحب کند.[3][4]

برای توزیع متوازن منافع این گذار در کل اقتصاد، بیش از نیمی از تسهیلات اعطایی بانک‌های دولتی به مناطق و استان‌های خارج از پایتخت هدایت خواهد شد. افزون بر این، دست‌کم ۷۰ درصد از منابع منطقه‌ای منحصراً به شرکت‌های کوچک و متوسط اختصاص می‌یابد.[4]

با وجود این تعهد مالی عظیم، کارشناسان اقتصادی تأکید دارند کامیابی این راهبرد تماماً در گرو نحوه اجرای آن است. روزنامه اقتصادی سئول در یادداشتی هشدار داد که چرخش مالی هزار تریلیون وونی به جای تزریق عجولانه منابع، مستلزم هدایت دقیق اعتبارات به پژوهش‌های بنیادین است تا به نوآوری‌های ملموس فناورانه ختم شود.[5]

وزارت تغییر اقلیم طی دهه آینده روند تخصیص و کارایی این اعتبارات را زیر نظر خواهد گرفت. تحقق گام‌به‌گام هدف ۱۰۰ گیگاواتی انرژی‌های پاک و پیشرفت طرح‌های پایلوت فولادسازی هیدروژنی، نخستین سنجه‌های عینی برای کارآمدی عملیاتی راهبرد تحول سبز کره خواهند بود.[1][5]