سفر رئیس ستاد ارتش پاکستان به تهران برای مذاکرات امنیتی در بحبوحه تنش‌های آمریکا و ایران

ایالات متحده در حال آماده‌سازی برای آغاز چیزی است که وزارت خزانه‌داری آن را «روز دی اقتصادی» علیه ایران می‌نامد، در حالی که محاصره دریایی مجدد آمریکا فعالانه ترانزیت تجاری در خلیج فارس را مسدود کرده است. در این پس‌زمینه از تشدید سریع فشارها، پنجره دیپلماتیک برای توقف جنگ شش ماهه خاورمیانه در حال بسته شدن است. برای جلوگیری از فروپاشی کامل مذاکرات، رهبری نظامی پاکستان مستقیماً وارد عمل شده و تلاش می‌کند شکافی را پر کند که بازارهای جهانی انرژی را فلج کرده و بی‌ثباتی گسترده منطقه‌ای را به دنبال داشته است.[1][3][6]

فیلد مارشال عاصم منیر، رئیس ستاد ارتش پاکستان، روز دوشنبه برای میانجیگری مستقیم بین ایالات متحده و دولت ایران وارد تهران شد. این سفر پرمخاطره، که توسط اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران تأیید شده است، نشان‌دهنده یک مداخله دیپلماتیک حیاتی است زیرا درگیری در آستانه تشدید خارج از کنترل قرار دارد. منیر ریاست یک هیئت ارشد را بر عهده دارد که مأموریت آن احیای مذاکرات صلح متوقف شده و بنا به گزارش‌ها، ارائه یک طرح چارچوب جدید از سوی واشنگتن است، با هدف برقراری آتش‌بس پیش از آنکه بن‌بست نظامی و اقتصادی بر سر تنگه هرمز منجر به یک جنگ منطقه‌ای گسترده‌تر شود.[2][3][4][5][6]

ورود منیر به پایتخت ایران مستقیماً با اعلام قریب‌الوقوع واشنگتن در مورد مجازات‌های مالی بی‌سابقه همزمان است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، علناً اقدامات برنامه‌ریزی شده را «سخت‌ترین تحریم‌ها در تاریخ» توصیف کرده است که برای قطع سیستماتیک شریان‌های اقتصادی باقی‌مانده تهران و منزوی کردن کشور از زیرساخت‌های مالی جهانی طراحی شده‌اند. استراتژی آمریکا متکی بر به حداکثر رساندن درد مالی برای وادار کردن ایران به امتیازدهی در میز مذاکره است. با این حال، تحلیلگران منطقه‌ای خاطرنشان می‌کنند که این تاکتیک فشار حداکثری در گذشته تهران را به سمت تلافی از طریق عملیات نظامی نامتقارن و درگیری‌های نیابتی سوق داده است، نه تسلیم دیپلماتیک فوری.[1][3][6]

در دریا، بن‌بست نظامی پیش از این به طور قابل توجهی تشدید شده است. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در آخر هفته گزارش داد که حداقل ۷۰ کشتی تجاری را تغییر مسیر داده، سه کشتی را از کار انداخته و دو کشتی دیگر را به عنوان بخشی از محاصره دریایی مجدد، بازرسی کرده است. این موضع‌گیری تهاجمی دریایی عملاً ترافیک تجاری معمول را از طریق گلوگاه‌های تحت کنترل ایران متوقف کرده و مسیرهای کشتیرانی جهانی را به شدت مختل نموده است. این محاصره به عنوان سازوکار اجرایی فیزیکی کمپین انزوای اقتصادی واشنگتن عمل می‌کند و کنترل عملیاتی ایران بر آب‌های سرزمینی خود را مستقیماً به چالش می‌کشد.[6]

اسلام‌آباد از زمان آغاز جنگ در اواخر فوریه، پس از حملات نظامی هماهنگ ایالات متحده و اسرائیل به اهداف ایرانی، به عنوان کانال پشتیبان اصلی و ضروری بین واشنگتن و تهران عمل کرده است. دستگاه دیپلماسی پاکستان، با استفاده از موقعیت منحصر به فرد خود به عنوان متحد آمریکا که روابط تاریخی عمیقی با ایران دارد، پیشتر در ماه ژوئن یک تفاهم‌نامه شکننده را میانجیگری کرد که به طور موقت خصومت‌ها را متوقف ساخت. با این حال، آن مذاکرات اولیه در نهایت بر سر اختلافات حل‌نشدنی در مورد تضمین‌های امنیتی بلندمدت، لغو تحریم‌های قبلی و قوانین اساسی حاکم بر آزادی کشتیرانی از طریق تنگه استراتژیک هرمز متوقف شد.[1][2][3]

در تهران، منیر با چالش مذاکره با دستگاه امنیتی ایران مواجه است که به تازگی دستخوش تغییراتی شده و به طور قابل توجهی تندرو است. رئیس ستاد ارتش پاکستان قرار است گفتگوهای گسترده‌ای با سرلشکر احمد وحیدی، رئیس جدید سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، و همچنین سرلشکر علی عبداللهی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، داشته باشد. او همچنین با محسن رضایی، دبیر تازه منصوب شده شورای عالی امنیت ملی، دیدار خواهد کرد؛ کسی که موضع دفاعی سختگیرانه‌ای را در برابر فشارهای غرب اعلام کرده است.[3][7]

مقامات ایرانی موضعی سخت و سازش‌ناپذیر در برابر تهاجم اقتصادی قریب‌الوقوع آمریکا اتخاذ کرده‌اند. رضایی اخیراً به کشورهای همسایه خلیج فارس هشدار جدی داده و آنها را از مشارکت یا تسهیل رژیم تحریم‌های جدید آمریکا برحذر داشته است. در همین حال، مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، علناً از چارچوب متوقف شده ماه ژوئن به عنوان تنها مسیر عملی برای خروج از وضعیت بلاتکلیفی کنونی «نه جنگ، نه صلح» دفاع کرده و اصرار دارد که تهران تحت فشار محاصره دریایی فعال و ورشکستگی مالی قریب‌الوقوع مذاکره نخواهد کرد.[3]

موفقیت نهایی تلاش میانجیگری منیر کاملاً به یافتن یک مصالحه عملی و آبرومندانه، پیش از آنکه وزارت خزانه‌داری آمریکا رسماً ساختار تحریم‌های جدید خود را فعال کند و ایران واکنش نظامی نشان دهد، بستگی دارد. با توجه به اینکه هر دو طرف به شدت در مواضع خود مستحکم شده‌اند و فشارهای سیاسی داخلی در واشنگتن و تهران در حال افزایش است، مانور دیپلماتیک پاکستان یکی از معدود راه‌های خروج باقی‌مانده است. اگر این کانال پشتیبان شکست بخورد، منطقه بلافاصله با چشم‌انداز یک درگیری طولانی‌مدت و چند جبهه‌ای روبرو خواهد شد که می‌تواند چشم‌انداز امنیتی خاورمیانه را برای همیشه تغییر دهد.[1][2][3][5][6]